Zwiedzający będą mogli zobaczyć zestawione ze sobą dwie kurtki wojskowe marszałka Józefa Piłsudskiego z 1920 r. Jedna "zimowa" pochodzi ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie, druga "letnia" – z kolekcji Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. "Nigdy, od momentu śmierci marszałka te kurtki nie były wystawiane razem" – mówił dyrektor Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie prof. Zbigniew Wawer.
Przestrzeń wystawy Sztuka Legionów Polskich, fot. Karol Kowalik, Pracownia Fotograficzna MNK
Na wystawie "Sztuka Legionów Polskich" zgromadzonych zostało 150 obrazów i rysunków oraz umundurowanie, broń i odznaki pamiątkowe. Prezentowane obiekty pochodzą z Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i kolekcji prywatnych. Honorowy patronat nad wystawą objął minister obrony narodowej Antoni Macierewicz.
"Legiony Polskie to nie tylko historia wojskowości i historia walki o niepodległość w czasie I wojny światowej, ale też fenomen artystyczny" – mówił 2 czerwca zastępca dyrektora Muzeum Narodowego ds. naukowych Andrzej Szczerski. "W samych Legionach byli artyści, którzy dokumentowali ich losy. Czyn legionowy wzbudzał zainteresowanie polskich elit, także artystycznych i one uwieczniały ich działania, a tuż po zakończeniu epopei wojennej wiadomo było, jak ważne były Legiony i poświęcone im zbiory, które bardzo szybko trafiły do muzeów. Już w 1920 r. Józef Piłsudski podjął taką decyzję" – dodał.
Dyrektor Muzeum Wojska Polskiego prof. Wawer podkreślił, że w historii Wojska Polskiego były tylko dwie formacje, w których znalazło się tak wielu malarzy, rzeźbiarzy i pisarzy: Legiony Polskie i Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich.
W szeregach Legionów służyło ok. 180 artystów. Tylko z krakowskiej ASP było 30 przyszłych malarzy, rzeźbiarzy i grafików, m.in. Franciszek Prochaska, Jan Stebnowski, Józef Kordian-Zamorski, a profesorowie tej uczelni Leon Wyczółkowski i Julian Fałat, przebywali na froncie wołyńskim w charakterze malarzy wojennych.
Leopold Gottlieb, "Józef Piłsudski na reducie
pod Kostiuchnówką", Warszawa 1936, litografia
barwna, papier, wł. Muzeum Wojska Polskiego
w Warszawie
Na wystawie można zobaczyć prace m.in. Juliana Fałata, Leopolda Gottlieba, Stanisława Janowskiego, Kazimierza Sichulskiego, Stefana Sonnewenda, Wincentego Wodzinowskiego.
Szkicownik Stanisława Janowskiego liczy ok. 120 akwarel i rysunków, są wśród nich pokazywane w Krakowie pierwsze portrety Józefa Piłsudskiego z grudnia 1914 r., na których został uwieczniony z brodą i bez brody. Zwiedzający zobaczą także pracę Edwarda Rydza-Śmigłego, który sportretował Leopolda Gottlieba, obok zaś podobiznę Rydza – Śmigłego autorstwa Wincentego Wodzinowskiego.
Jeden z wielu prezentowanych na wystawie portretów legionistów przedstawia Jana Fieldorfa – starszego brata gen. Augusta Emila Fieldorfa "Nila", organizatora i dowódcy Kedywu Armii Krajowej, skazanego po sfingowanym procesie na śmierć. Obaj bracia służyli w legionach – Emil w piechocie I Brygady, Jan w pułku artylerii polowej. Po odzyskaniu niepodległości uzdolniony technicznie Jan został lotnikiem i mechanikiem samolotowym. Służył m.in. w krakowskim II Pułku Lotniczym. W czasie wojny został aresztowany przez gestapo i zginął w obozie koncentracyjnym w Gross-Rosen 10 lutego 1942 roku. Autorem prezentowanego na krakowskiej wystawie portretu Jana Fieldorfa jest prawdopodobnie Wojciech Jastrzębowski – uczeń Józefa Mehoffera.
"Za pomocą dzieł artystycznych staramy się nakreślić szlak bojowy Legionów Polskich. Zestawiamy ze sobą prace różnych artystów. Są to wielkie dzieła batalistyczne malowane w atelier i rysunki robione bezpośrednio na froncie" – mówił Piotr Wilkosz, który razem z Aliną Jurkiewicz-Zejdowską jest kuratorem wystawy.
Oprócz dwóch kurtek mundurowych marszałka Piłsudskiego po raz pierwszy w Krakowie będzie można zobaczyć mundury Wacława Sieroszewskiego i gen. Mariana Kukiela.
Inspiracją do zorganizowania wystawy "Sztuka Legionów Polskich" była setna rocznica pierwszego pokazu sztuki legionowej w salach krakowskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Ze zbiorów prywatnych wypożyczone zostały zdjęcia przedstawiające marszałka Piłsudskiego, który oglądał tę wystawę.
Jan Skotnicki, Druga Brygada, Polska 1915, olej, sklejka, dar 1938, wł. Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie
Ekspozycję w MNK zamyka obraz Stanisława Bagińskiego "Rozbrajanie Niemców w Warszawie". Wystawa potrwa do 29 stycznia 2017 r.
"Sztuka Legionów Polskich" to część obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości i powstania Wojska Polskiego, ich kulminacją ma być zorganizowana w Warszawie w 2018 r. duża ekspozycja poświęcona dziejom wojska.