Rudolf Modrzejewski – artysta betonu i stali
Geniusz inżynierii, pionier w budowie nowoczesnych mostów wiszących. Połączył stany Ameryki i zacieśnił sąsiedzkie więzi, tworząc stalowe konstrukcje. Przekraczał granice mostownictwa i wyobraźni.
Jak Dolcio staje się Ralphem
Urodzony w Bochni Rudolf zwany Dolciem, wczesne dzieciństwo spędza w teatralnych garderobach swojej matki Heleny Modrzejewskiej. Jego rodzice będący w nieformalnym związku rozstają się, a on zostaje porwany przez ojca Gustawa Zimajera. Po kilku latach matce udaje się wykupić syna.
W wieku 4 lat chłopiec bierze do ręki śrubokręt i rozbiera na części zamek w drzwiach. Gdy kończy 14, marzy o udziale w budowie projektowanego Kanału Panamskiego. Kilkanaście lat później zbuduje swój pierwszy most w Stanach Zjednoczonych.
O wyjeździe za ocean w 1876 decydują aktorskie ambicje Modrzejewskiej – wkrótce spełnione. Rudolf szybko uczy się angielskiego i zostaje Ralphem Modjeskim, ale tylko dla Amerykanów. W jego domu mówi się wyłącznie po polsku i kultywuje tradycje wigilijne. Helena piecze bułeczki z nadzieniem, które nauczyła się przyrządzać podczas pracy w pierwszej w Krakowie kawiarni z osobnym wejściem dla kobiet, należącej do jej matki.
Rudolf kontynuuje rozpoczętą w wieku 10 lat naukę gry na fortepianie. Często ćwiczy razem ze stałym bywalcem domu Ignacym Janem Paderewskim. To jemu Helena zapisze w testamencie przepis na bułeczki.
Brooklyn Bridge, New York City, USA,, fot. Tony Savino/Corbis via Getty Images
Człowiek ze stali
Modrzejewski zamiast wirtuozem fortepianu zostaje "artystą betonu i stali" – jak donosi amerykańska prasa. Podejmuje studia w prestiżowej Państwowej Szkole Dróg i Mostów w Paryżu. W 1885 roku uzyskuje dyplom inżyniera z wyróżnieniem, mimo że egzaminy wstępne zdaje za drugim podejściem.
Na krótko wraca do ojczyzny, by zaręczyć się z daleką kuzynką Felicją Bendówną. Ślub bierze już w Nowym Jorku, ale w polskim kościele pw. św. Stanisława. Małżeństwo będzie nieudane, ale inżynierski talent przekaże w genach synom i wnukom. Córka wybierze malarstwo.
Po powrocie do USA Modrzejewski otrzymuje posadę w biurze projektowym George’a S. Morisona. Możliwość zdobycia doświadczenia u boku wybitnego konstruktora mostów musi mu zrekompensować marne zarobki. Utrzymuje go matka, znana już w kraju z ról w dramatach Szekspira.
W 1893 zaczyna pracę na własny rachunek. W Chicago zakłada firmę konstrukcyjną, istniejącą do dziś pod nazwą Modjeski & Masters. Otwiera filie w Nowym Jorku i Nowym Orleanie.
Trzy lata później łączy stany Iowa z Illinois, budując dwupoziomowy most na rzece Missisipi. Górą biegnie linia kolejowa, dołem – droga samochodowa. Przęsło obrotowe otwiera przestrzeń dla przepływających statków. Sukces powtarza kratowym mostem wspornikowym w Thebes.
Rusza lawina pochlebstw i zleceń. Stowarzyszenie Techników uznaje go za inżyniera roku 1903. Amerykanie w ankiecie prasowej tytułują "najwybitniejszym budowniczym mostów". Po latach David Plowden porówna jego konstrukcje do stalowych katedr, będących pomnikami amerykańskiej rewolucji przemysłowej. "Napoleon budowy mostów" – napiszą dziennikarze.
Inżynierowi odpowiada pozycja lidera. 150-lecie powstania Stanów Zjednoczonych świętuje, oddając do użytku most Benjamina Franklina w Filadelfii (1926). Przęsło podwieszane ma 533 m rozpiętości – wówczas to największa tego typu konstrukcja na świecie. W Detroit buduje Ambassador Bridge (1929) i bije własny rekord – ponad 560 m długości.
Brooklyn Bridge, New York City, USA, fot. Andia/UIG via Getty Images
Inżynier do zadań specjalnych
Modrzejewski buduje blisko 40 mostów na największych rzekach kontynentu. Specjalizuje się w konstrukcjach wiszących. Wykorzystuje nowoczesną technologię i materiały: innowacyjne stopy stali, zbrojony beton do budowy przęseł, sprężyste stalowe pylony zamiast murowanych wież.
Z pozycji inżyniera awansuje na eksperta. Bierze udział w licznych komisjach badających katastrofy budowlane. Ustala m.in. przyczyny zawalenia się mostu kolejowego na rzece św. Wawrzyńca w Quebec – jednej z największych tragedii w historii mostownictwa.
Swoją wiedzą dzieli się w publikacjach naukowych. Wydana w 1913 roku rozprawa na temat projektowania wielkich mostów staje się klasykiem. Tytuł doktora inżynierii uzyskuje na Uniwersytecie Illinois, a doktorat honoris causa – na Politechnice Lwowskiej.
Za budowę najładniejszych mostów trzykrotnie otrzymuje nagrodę od American Institute of Steel Construction, a także: Medal Franklina, John Fritz Gold Medal (najwyższe amerykańskie odznaczenie przyznawane inżynierom), Washington Award. Od rządu francuskiego – krzyż orderu Legii Honorowej. Od polskiego – nagrodę na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu.
Przed zasłużoną emeryturą Modrzejewski uczy budować mosty m.in. Josepha B. Straussa, który projektuje słynny Golden Gate Bridge w San Francisco.
Umiera w ogrodzie swojej willi w Hollywood.
rudolf modrzejewski
[{"nid":"42448","uuid":"173dc7ae-064f-447e-9c93-7fbd77c96a8d","type":"event","langcode":"pl","field_event_date":"{ \n\u0022value\u0022:\u0022\u0022, \n\u0022end_value\u0022:\u0022\u0022\n }\n","title":"Micha\u0142 Milczarek Trio w Wietnamie","field_introduction":"Na prze\u0142omie kwietnia i maja 2016 roku Micha\u0142 Milczarek Trio wyst\u0105pi\u0142o na trzech koncertach w Wietnamie. Grupa rozpocz\u0119\u0142a tras\u0119 w Hanoi, a nast\u0119pnie zagra\u0142a dwukrotnie na Festiwalu Hue.","field_summary":"Na prze\u0142omie kwietnia i maja 2016 roku Micha\u0142 Milczarek Trio wyst\u0105pi\u0142o na trzech koncertach w Wietnamie. Grupa rozpocz\u0119\u0142a tras\u0119 w Hanoi, a nast\u0119pnie zagra\u0142a dwukrotnie na Festiwalu Hue.","path":"\/pl\/wydarzenie\/michal-milczarek-trio-w-wietnamie","topics_data":"a:2:{i:0;a:3:{s:3:\u0022tid\u0022;s:5:\u002259614\u0022;s:4:\u0022name\u0022;s:5:\u0022#azja\u0022;s:4:\u0022path\u0022;a:2:{s:5:\u0022alias\u0022;s:11:\u0022\/temat\/azja\u0022;s:8:\u0022langcode\u0022;s:2:\u0022pl\u0022;}}i:1;a:3:{s:3:\u0022tid\u0022;s:5:\u002259608\u0022;s:4:\u0022name\u0022;s:7:\u0022#muzyka\u0022;s:4:\u0022path\u0022;a:2:{s:5:\u0022alias\u0022;s:13:\u0022\/temat\/muzyka\u0022;s:8:\u0022langcode\u0022;s:2:\u0022pl\u0022;}}}","field_cover_display":"default","image_title":"","image_alt":"","image_360_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/360_auto\/public\/field\/events\/michal_guitar_a.jpeg?itok=J1zNi3EP","image_260_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/260_auto_cover\/public\/field\/events\/michal_guitar_a.jpeg?itok=Vol6dzp-","image_560_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/560_auto\/public\/field\/events\/michal_guitar_a.jpeg?itok=tXP7YcSd","image_860_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/860_auto\/public\/field\/events\/michal_guitar_a.jpeg?itok=PYpNa2ZS","image_1160_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/1160_auto\/public\/field\/events\/michal_guitar_a.jpeg?itok=UJKiwMMU","field_video_media":"","field_media_video_file":"","field_media_video_embed":"","field_gallery_pictures":"","field_duration":"","cover_height":"249","cover_width":"440","cover_ratio_percent":"56.5909"}]