Poza użyciem. Jak ceramika komentuje nasze czasy
Do września 2026 roku w Lublanie odbywa się Międzynarodowe Triennale Ceramiki UNICUM. To szósta edycja tego wydarzenia, a tym razem jego ważną częścią jest prezentacja grupy polskich twórców młodego pokolenia.
Historia Międzynarodowego Triennale Ceramiki UNICUM w Lublanie sięga 2009 roku – to wtedy w stolicy Słowenii otwarto pierwszą wystawę prezentującą współczesną sztukę ceramiki. Pomysłodawczynią Triennale była rzeźbiarka i artystka wizualna Dragica Čadež Lapajne, orędowniczka gliny jako fundamentalnego materiału rzeźbiarskiego. Proponując powstanie triennale, inspirowała się działalnością Gaetano Ballardiniego, włoskiego ceramika i promotora tradycyjnych metod wytwórczości i rzemiosła, założyciela w 1908 roku Międzynarodowego Muzeum Ceramiki (MIC) w Faenzie. To włoskie miasto – od którego wzięło się słowo fajans – jest od wieków ważnym ośrodkiem na ceramicznej mapie świata, a glina jest tutaj traktowana zarówno jako budulec przedmiotów użytkowych, jak i dzieł sztuki.
Przez wcześniejsze lata na Triennale Ceramiki UNICUM główny nacisk kładziono na artystyczny wymiar dzieł. Jednak tegoroczna edycja otworzyła nowy rozdział w dziejach tej imprezy – duża część wystawy głównej triennale została poświęcona użytkowej formie ceramiki oraz jej fizycznym cechom i właściwościom. Kuratorka Anja Radović tłumaczy, że nowa część ekspozycji koncentruje się między innymi wokół „odpowiedzialnego wykorzystania materiałów, procesów produkcyjnych wykorzystujących nowe technologie, alternatywnych metod wypalania, eksperymentalnych sposobów szkliwienia i dekoracji oraz strategii redukcji lub ponownego wykorzystania odpadów ceramicznych”.
Celem tegorocznego triennale nie jest więc pokazanie gotowych przedmiotów użytkowych, ale tego, jak twórcy i projektanci odnoszą się do wyzwań współczesności, jak glina może inspirować i być wykorzystywana do eksperymentów i namysłu nad designem.
Otwarta 14 maja 2026 roku w nowej przestrzeni kreatywnej Center Rog wystawa nosi tytuł Beyond Use [Poza użyciem], który sygnalizuje, że dotyczy ona zjawisk wychodzących poza tradycyjne rozumienie ceramiki – prezentuje prace, które redefiniują jej użyteczność i funkcjonalność. Twórcy i projektanci mogli zgłaszać się podczas otwartego naboru. Propozycje – nadesłano 218 projektów, zgłosiło się 140 twórców z 34 krajów – oceniało jury w składzie: Ann Van Hoey z Belgii, Susanne Joker Johnsen z Danii i Rok Oblak ze Słowenii.