W 1908 roku Austro-Węgry anektują Bośnię, wzrasta napięcie między Rosją i Austrią, zwłaszcza w czasie wojny bałkańskiej w latach 1912–1913. Polacy pragną zdyskontować sytuację polityczną w celu utworzenia własnego państwa, organizują więc kółka młodzieżowe i paramilitarne. Rozwija się i reorganizuje aktywność polskiego towarzystwa gimnastycznego "Sokół", którego pierwszy ośrodek powstał jeszcze w 1867 roku we Lwowie. Tam też w 1908 roku pojawiły się "Drużyny Bartoszowe" – organizacja mająca na celu przysposobienie wojskowe polskiej młodzieży, a pod koniec 1910 roku w Krakowie powstało towarzystwo gimnastyczno-sportowe "Strzelec".
Nowe formy organizacji wojskowego i patriotycznego szkolenia szybko przejęli również Ukraińcy. Był to czas kiedy, jak celnie ujął to Iwan Franko, "nowe siły parły naprzód", zaś "żywa siła idei" kształtowała nową świadomość ukraińskich mieszkańców Galicji.
Niebawem powstają ukraińskie organizacje młodzieżowe "Sicz" (1900), następnie "Sokił" oraz towarzystwo skautowskie "Płast" (1910), które miało służyć patriotycznemu wychowaniu gimnazjalistów i młodszych uczniów. Tę ostatnią nazwę, korzystając z rady Iwana Boberskiego, wprowadził młody pedagog, przyszły organizator lotniczego oddziału Ukraińskiej Armii Halickiej (UHA) Petro Franko (1890–1941), syn Iwana Franki. "Płast", stare kozackie słowo, niedwuznacznie wskazywało na powiązanie wychowania młodych chłopców i dziewcząt z ukraińską tradycją wojskową ("płastunami" nazywali się wartownicy Kozaków kubańskich). Najaktywniejsi członkowie "Płasta" zostali następnie znanymi starszynami Ukraińskich Strzelców Siczowych: historyk i publicysta Wasyl Kuczabski (1895– 1945), żołnierka i działaczka społeczna Ołena Stepaniw (1892–1963) – przyszła dowódczyni kobiecej czoty (plutonu) USS, Iwan Czmoła (1892–1939) – autor zestawu ćwiczeń dla płastunów wzorowanych na musztrze wojskowej oraz wspomniany Petro Franko. Rolę "Siczy", "Sokoła" czy "Płasta" w masowej organizacji Ukraińców trudno przecenić.
W takiej atmosferze zrodziły się również pierwsze ukraińskie towarzystwa paramilitarne "Siczowych Strzelców" (1913), którego aktywni członkowie stali się inicjatorami ideowymi Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych (1914–1918). W tym właśnie środowisku narodziła się pieśń strzelecka.
Badacz Adam Roliński zwraca uwagę, że niemal czterdzieści procent polskich legionistów wywodziło się z inteligencji, podczas gdy w innych polskich formacjach wojskowych odsetek wykształconych żołnierzy nie sięgał aż takiej liczby. To samo można powiedzieć o ukraińskich strzelcach siczowych: wśród nich odsetek młodych ludzi z dobrym wykształceniem także był dość wysoki.
