Sztuczne życie
Przemysław Jasielski, "Sounds Of My Room - Plantation", 2004, fot. dzięki uprzejmości artysty
Inne prace Jasielskiego, takie jak "Sounds Of My Room – Plantation", "Opportunity" i "Leviathan" można spróbować także ułożyć w konsekwentny cykl, dla którego wspólnym odniesieniem stają się naukowe koncepcje sztucznego życia, inteligencji enwironmentalnej i posthumanistycznych strategii poznawczych.
W 2004 roku artysta zaprojektował instalację "Sounds Of My Room – Plantation", będącą rodzajem "inkubatora" pozwalającego regulować warunki środowiskowe i podtrzymywać życie roślin w sztucznych warunkach. Z kolei robot w pracy "Opportunity" – wprost nawiązującej tytułem do marsjańskiej misji NASA badającej skład geologiczny tej planety – zyskał autonomię poznawczą, tworząc samodzielnie ze zdjęć panoramę przestrzeni praskiej galerii Skolska28. Widzowie obecni na wystawie mieli możliwość zderzyć swoje postrzeganie z wizją wygenerowaną przez autonomicznie postrzegającego i dokumentującego przestrzeń robota. Jeszcze inny obiekt Jasielskiego – "Leviathan" – prezentowany po raz pierwszy w Polsce na wystawie "Transnature Is Here" (2013), jest formą krytyki koncepcji szowinizmu węglowego – teorii zakładającej możliwość zaistnienia życia wyłącznie w ramach chemii organicznej. Reagujący na obecność widzów "Leviathan" emituje dźwięki o bardzo różnych częstotliwościach. Naprzemienne oscylacje nie tylko wypełniają przestrzeń dookoła obiektu, ale także wprawiają go w drgania i wibracje modyfikując taktylną percepcję widzów.
Jasielski porusza temat miejsca i roli technologii we współczesnym świecie, wykazując się przy tym empatią do robotów i sztucznej inteligencji. Przejawem tego może być instalacja "Photo Robotoid" (2019), czyli robot robiący zdjęcia odwiedzającym. Tym, co go wyróżnia jest własnodzielne podejmowanie decyzji o momencie zrobienia zdjęcia – a niekoniecznie wizja robota jest zbieżna z ludzkimi preferencjami. To zaprzeczenie naszego przyzwyczajenia do tego, że technologia pomaga nam wyretuszować, upiększyć, złapać odpowiedni moment. Dzieła "Photo Robotoida" raczej wprowadzają w frustrację czy gniew – w galeryjnym kontekście maskowane jednak śmiechem.
Inną z ról, jakie Jasielski postanowił powierzyć robotom, jest praca kuratora. Jego "Robotyczny Kurator" (2022) posiada sztucznie wypracowany zmysł estetyczny, który pozwala mu oceniać dzieła sztuki bez ideologicznych uprzedzeń, poprawności politycznej czy innych czynników niezwiązanych wprost ze sztuką. Obserwacja "Robotycznego Kuratora" nasuwa pytanie, w jaki sposób przetwarzamy obrazy w dyskurs i jak dużą rolę pełnią w tym konteksty kulturowe i subiektywizm.
Przestrzenie izolacji
Przemysław Jasielski, "Leviathan", fot. dzięki uprzejmości artysty
Równie interesujące są instalacje Jasielskiego, w ramach których artysta bada laboratoryjną sytuację izolacji. W "White Noise" z 2011 roku mamy do czynienia z budką telefoniczną, której ciasna przestrzeń po wejściu do środka wypełnia się głośnymi ambientalnymi nagraniami dźwięków stechnologizowanego miasta, kompletnie izolując widza od świata zewnętrznego.
Z kolei w pracy "Analog Immigration", prezentowanej w 2013 roku w Stanach Zjednoczonych, mamy do czynienia z powrotem do kultury przedcyfrowej, do świata analogowego doświadczenia. Wchodzący do instalacji widzowie proszeni są o oddanie telefonów i sprzętów elektronicznych, miedziana klatka otaczająca konstrukcję instalacji filtruje wszystkie techniczne sygnały, uniemożliwiając łączność radiową, komórkową czy internetową. W ten sposób widzowie zostają odizolowani od współczesnej komunikacyjnej tkanki technokultury i prowokowani do interakcji z własnym przedtechnologicznym doświadczeniem świata.
Jasielski stawia także pytanie o szerszy wymiar izolacji – człowieka od kosmosu. "Mała Apokalipsa", powstała we współpracy z Pauliną Nadobną (Centrum Kultury ZAMEK, Poznań, 2023), to instalacja zawierająca mocno zniszczony, choć wciąż działający laptop wyświetlający w zapętleniu film o meteorycie. Film, nagrany za pomocą mikroskopu elektronowego, przedstawia mikroskopowe obrazy małego odłamka prawdziwego meteorytu żelaznego. Tenże meteoryt także jest częścią instalacji i można go oglądać za pomocą zestawu silnych szkieł powiększających. Praca stawia pytanie, czy rozwój cywilizacji i stan współczesnej technologii i nauki zmieniły podejście ludzkości do zjawisk kosmicznych – niegdyś sabotujących narcystyczną naturę rozumu.
Wybrane wystawy indywidualne:
1994 – "Usłyszeć szum anielskich skrzydeł i zmierzyć go" (Akademia Sztuk Pięknych, Poznań)
1997 – "Dźwięki mojego pokoju – instalacje" (Galeria Potocka, Kraków)
1998 – "Zobaczyć szum anielskich skrzydeł" (Galeria Laboratorium, Warszawa)
1999 – "Zobaczyć szum anielskich skrzydeł– wersja Hollywoodzka" (Galeria Potocka, Kraków)
2003 – "Earth Rotation Speed Control Unit" (OPTICA Centre for Contemporary Art, Montreal, Kanada)
2003 – "Zobaczyć szum anielskich skrzydeł – wersja anatomiczna" (The Gallery, International Artist in Residency Centre, Guernsey, Wielka Brytania)
2004 – "Earthquake Control Unit" (Lucas Artists Residency w Montalvo, Kalifornia, USA)
2006 – "Hi-Fi" (Galeria Oko/Ucho, Poznań)
2006 – "Biały szum" (Galeria AT, Poznań)
2008 – "Ukukula" (Munandi Art Center, Lusaka, Zambia)
2009 – "Rysunki czegoś zupełnie innego" (Galeria Le Guern, Warszawa)
2010 – "Global Warming Control Unit" (Gyeonggi Creation Center, Seongamdo, Południowa Korea)
2011 – "Opportunity" (Skolska28 Gallery, Praga, Czechy)
2012 – "Papierowy Most Nad Kamienną Rzeką" (Tokyo Wonder Site, Tokio, Japan)
2013 – "Analogowa Imigracja" (CSU Galleries, Cleveland Ohio, USA)
2014 – "Lewiatan" (Galeria Le Guern, Warszawa)
2019 – "Photo Robotoid" (Galeria Le Guern, Warszawa)
2020 – "Oracle" (Galeria AT, Poznań)
2023 – "Portrety Nie-Ludzkie" (Galeria PF, Poznań)
Wybrane wystawy zbiorowe:
1992 – "Project Istropolitana" (Bratysława, Słowacja)
1993 – "Idee bez ideologii" (CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa)
1996 – "Pokolenie 96" (Galeria BWA, Katowice)
1998 – "Partie 6" (Drewen, Niemcy)
2000 – "New Media Art from Poland" (Oldenburg, Niemcy)
2004 – "Nature of/and art" (Bunkier Sztuki, Kraków)
2007 – "Wreszcie Nowa. Małopolskie kolekcje sztuki współczesnej" (Muzeum Narodowe, Kraków)
2008 – "8784h Project" (Galeria X-RAY, Luboń)
2011 – "Nie na miejscu" (CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa)
2012 – "Rysunki czegoś zupełnie innego" (BWA Zielona Góra)
2013 – "Czarne Słońca" (Galeria Wschodnia, Łódź)
2013 – "Transnature is here" (Malta Festiwal, Poznań)
2013 – "homeMade" (CSW Łaźnia, Gdańsk)
2014 – "Post-Technologiczne Doświadczenia. Sztuka-Nauka-Kultura" (Centrum Kultury Zamek, Poznań)
2014 – "Machined Senses" (The Sculpture Center Cleveland Ohio, USA)
2015 – "Nonsense Technologies Przemysław Jasielski, Rainer Prohaska" (MONA Inner Spaces, Poznań)
2016 – "Apparat. Retrogression Through Technological Progress" (The Sculpture Center Cleveland Ohio, USA)
2016 – "L’arte differente: MOCAK al MAXXI" (MAXXI, Rzym, Włochy)
2017 – "Not To Be Seen, Przemysław Jasielski & Rainer Prohaska" (WRO Art Center, Wrocław)
2017 – "Draft Systems" (Biennale WRO 2017, Wrocław)
2017 – "Nonsensowne Technologie" (Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, Kraków)
2018 – "do it" (Superkurator, WI-MA, Łódź)
2019 – "Lux Aeterna. Special Exhibition" (ISEA, Gwangju, Korea)
2019 – "Posthuman_Data" (HAT Research Center/PCSS, Poznań)
2020 – "Anthropocenes. Reworking the Wound" (SLSA, konerencja online)
2020 – "Of Roots and Clouds – prezentacja online" (SIAF, Sapporo, Japonia – wystawa odwołana)
2021 – "Artysta jest obecny" (MOCAK, Kraków)
2023 – "Nie To Niebo" (CK ZAMEK, Poznań)
Michał Krawczak, październik 2015. Aktualizacja: AB lipiec 2024.
