Content anchor

Rok 2013 w architekturze: domy z betonu


Agnieszka Sural
Read in language:
Polski

W Polsce najczęściej buduje się ze stali i betonu, ale słychać już echo rodzącej się światowej rewolucji architektury drewnianej. Oto nasz przegląd najciekawszych budynków ukończonych w 2013 roku i najważniejszych nagród, które otrzymali polscy projektanci.  

W 2013 roku najwięcej dyskusji wywołał nowy budynek Stefana Kuryłowicza z zespołem na stołecznym placu Unii Lubelskiej, w miejscu zburzonego kultowego Supersamu. Nad Wisłą realizują swoje wizje światowej sławy architekci – w Warszawie otworzono Złotą 44 Daniela Libeskinda – najwyższy apartamentowiec w Unii Europejskiej oraz Muzeum Historii Żydów Polskich zaprojektowane przez Rainera Mahlamäkiego. Wkrótce gotowy będzie budynek Filharmonii Szczecińskiej autorstwa Estudio Barozzi Veiga.

Co roku powstają nowe instytucje publiczne, ale Muzeum Architektury jest tylko jedno – we Wrocławiu. Jednocześnie coraz więcej instytucji kultury, publicznych i prywatnych, muzeów i organizacji pozarządowych, zajmuje się popularyzacją i podejmuje podstawowe problemy, z jakimi boryka się współczesna architektura.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie przygotowało kolejną edycję festiwalu "Warszawa w Budowie" poświęconą zawodowi architekta i warunkom jego pracy. Krakowskie Muzeum Narodowe, we współpracy z Instytutem Architektury, otworzyło wystawę "Reakcja na modernizm. Architektura Adolfa Szyszko-Bohusza" prezentującą po raz pierwszy w tak szeroki sposób dorobek jednego z najważniejszych architektów II RP. Centrum Architektury jeździ po świecie z wystawą "Nowy Dom Polski", pokazując funkcjonalne i mądre wzorce dla budujących domy jednorodzinne.

Wydaje się, że dyskusja o polskiej architekturze współczesnej jest o parę kroków dalej na drodze godzenia indywidualnych gustów i potrzeb z ładem urbanistycznym miast. Coraz głośniej słychać też protesty przeciwko barbarzyńskiej polityce deweloperów wyburzających zabytki, zabudowujących każde wolne miejsce nowymi biurowcami i osiedlami czy przeciwko firmom, których wielkoformatowe reklamy zasłaniają fasady budynków.

 

Biblioteka Raczyńskich - JEMS Architekci

Biblioteka Raczynskich, Poznań, wizualizacja projekt: JEMS Architekci, fot. dzięki uprzejmości architektów
Biblioteka Raczynskich, Poznań, wizualizacja projektu: JEMS Architekci, fot. dzięki uprzejmości architektów

Najstarsza z istniejących polskich bibliotek powiększyła się o nowe skrzydło, które zaprojektowała warszawska pracownia JEMS Architekci. Projektantom udało się połączyć stary gmach z nową częścią w taki sposób, że wygląd zabytkowego nie został zdominowany przez większą kubaturę nowego. Do klasycystycznego budynku o frontowej elewacji wzorowanej na paryskim Luwrze dobudowano wielką bryłę, chowającą się za delikatną, ażurową fasadą.

Muzeum Historii Żydów Polskich - Rainer Mahlamäki

 

W środku dzielnicy mieszkaniowej powstałej na zgliszczach warszawskiego getta wybudowano długo oczekiwane Muzeum Historii Żydów Polskich. Jego kolekcja i wystawy mają opowiadać o tysiącletniej nieprzerwanej historii Żydów na ziemiach polskich. Spokojna i geometryczna bryła  budynku ma  charakterystyczne pęknięcie, które symbolizuje tragiczną wyrwę w historii Żydów – II wojnę światową. Muzeum pełni rolę miejsca łączącego przeszłość z teraźniejszością. Zaprojektował je fiński architekt Rainer Mahlamäki ze studia Lahdelma & Mahlamäki Architects.

Plac Nowy Targ – Roman Rutkowski Architekci

Wizualizacja Placu Nowy Targ we Wrocławiu 2010-2013, autor: Roman Rutkowski. I nagroda w konkursie architektonicznym na rewitalizację placu Nowy Targ we Wrocławiu., fot. Roman Rutkowski ArchitekciWizualizacja Placu Nowy Targ we Wrocławiu 2010-2013, autor: Roman Rutkowski. I nagroda w konkursie architektonicznym na rewitalizację placu Nowy Targ we Wrocławiu., fot. Roman Rutkowski Architekci

Projekt zagospodarowania historycznego placu we Wrocławiu kontynuuje modernistyczne założenia z lat 60., gdy okoliczna dzielnica mieszkaniowa powstawała na powojennych gruzach. Autor rewitalizacji Roman Rutkowski – zgodnie z założeniami konkursu i prawami autorskimi powojennych projektantów Nowego Targu – podziemny schron przebudował na parking, zachowując geometryczną siatkę na nawierzchni całego placu. W miejscu dawnego kwietnika ma w przyszłości powstać wodotrysk, przywołujący stojącą tu jeszcze wcześniej przedwojenną fontannę Neptuna – obecnie przestrzeń ta jest wyznaczona betonowymi leżakami. W zachodniej części placu powstały stragany, odwołujące się do długiej tradycji targowej tego placu.

Dom nad morzem - Ultra Architects

Dom nad morzem, fot. Ultra Architects, fot. Jeremi BuczkowskiDom nad morzem, Ultra Architects, fot. Jeremi Buczkowski

W jednej z nadmorskich miejscowości poznańska pracownia Ultra Architects wybudowała dom z betonu, którego zewnętrzne ściany obłożono deskami. Ciężka konstrukcja żelbetowa ma zapewniać trwałość i szczelność budynku stojącego tuż za wydmami – na terenie o niestabilnym podłożu i wysokim poziomie wód gruntowych. Dom nad morzem zdobył jedną z dwóch głównych nagród XVII edycji konkursu Polski Cement w Architekturze organizowanego przez SARP i Stowarzyszenie Producentów Cementu.

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej - FAAB Architektura

Fundacja na rzecz Nauki PolskiejFundacja na rzecz Nauki Polskiej, projekt : FAAB Architektura, fot. dzięki uprzejmości Fundacji na rzecz Nauki Polskiej

W warszawskiej dzielnicy willowej powstała nowa siedziba Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Jej charakterystycznym elementem jest zielona ściana, czyli zewnętrzny pionowy ogród, w którym zasadzono ponad 20 gatunków roślin. Ta nowoczesna metoda uszczelnienia elewacji oraz poprawy mikroklimatu w budynku – popularna na całym świecie – jest jedną z pierwszych tego typu w Polsce. Budynek, pochodzący z 1933 roku i częściowo zniszczony w czasie II wojny światowej, zmodernizowała firma FAAB Architektura zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Część materiałów pochodzi z recyklingu, a obiekt zaopatrzono m.in. w specjalne systemy przetwarzania wody deszczowej oraz tzw. "szarej wody", czyli pochodzącej z umywalek – woda magazynowana w zbiorniku retencyjnym jest wykorzystywana do spłukiwania toalet.

W drzewach - Piotr Jakubowski

fot. Piotr TuoraDomki na drzewach, projekt: Piotr Jakubowski, fot. Piotr Tuora

Domki na drzewach to pensjonat w Nałęczowie - najbardziej znanej miejscowości uzdrowiskowej w Polsce. Prowadzony przez młode małżeństwo Małgorzatę i Jakuba Fraszków przenosi w świat dziecięcych marzeń i pozwala z wysokości podziwiać piękno okolicznych wąwozów. Projekt domków, z których każdy znajduje się na innej wysokości, przygotował Piotr Jakubowski. 

Sky Tower - Walas / FOLD

ky Tower we Wrocławiu, fot. Bartlomiej Kudowicz/ForumSky Tower we Wrocławiu, fot. Bartlomiej Kudowicz/Forum

Sky Tower we wrocławskiej dzielnicy Krzyki to najwyższy budynek w Polsce (212 metrów) i jeden z dziesięciu najwyższych w Europie. Stanął na miejscu rozebranego wieżowca z lat 80. Na jego 50. piętrach znajdują się cześć handlowa (otwarta w 2012 roku), biurowa, jak również 240 luksusowych apartamentów. Pierwszy projekt powstał w warszawskim studio B&G. Wkrótce jednak inwestor zmienił architektów na Biuro Projektowe Walas, by ostatecznie współpracować ze studiem FOLD. M.in. z zakładanych pierwotnie sześciu segmentów wchodzących w skład kompleksu Sky Tower, zbudowano trzy.

Grzybowska 81 - Grupa 5

Grupa 5, Grzybowska 81, fot. M. Czechowicz
Grzybowska 81, warszawska Wola, proj. Grupa 5, fot. M. Czechowicz

Nowy budynek biurowy Grupy 5 wpisuje się w przemysłową okolicę Woli. Każda z kondygnacji ma układ pozwalający kształtować powierzchnię pod różnych użytkowników (obecnie w budynku znajduje się siedziba jednego z banków). W szklano-bazaltowej elewacji odbija się sąsiadujące Muzeum Powstania Warszawskiego.

Plac Unii - Kuryłowicz & Associates

 "Plac Unii". Proj. Kurylowicz & Associates. fot. Wojciech Krynski / Forum
 "Plac Unii", Warszawa, proj. Kurylowicz & Associates. fot. Wojciech Krynski / Forum


Budynek stworzony przez pracownię Kuryłowicz & Associates na granicy dwóch warszawskich dzielnic – Śródmieścia i Mokotowa – to jedna z realizacji, która wzbudziła dotychczas najwięcej kontrowersji. 70-metrowy wieżowiec przy placu Unii Lubelskiej miał powstać już w 1938 roku. Wybuch wojny zatrzymał budowę planowanego Polskiego Radia autorstwa Bohdana Pniewskiego na etapie wykopu. Na przełomie lat 50. i 60. w miejscu wieżowca postawiono pierwszy sklep samoobsługowy w Warszawie – Supersam. Nowatorskie rozwiązania konstrukcyjne, duże przeszklenia oraz łukowo wygięty dach wpisały budynek wg projektu Jerzego Hryniewieckiego z zespołem do historii polskiej architektury, nie chroniąc go jednak przed wyburzeniem w 2006 roku. Najnowsza realizacja Plac Unii, nawiązująca do klasycznych wieżowców szkoły chicagowskiej, z jednej strony kontynuuje przedwojenne założenia tej okolicy, z drugiej – zrealizowany w miejscu kultowego obiektu i "niszczący słynną panoramę Warszawy" – spotyka się z protestami architektów i mieszkańców miasta.

Drewniane cerkwie - Lista UNESCO

Cerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku, fot. Narodowy Instytut DziedzictwaCerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku, fot. Narodowy Instytut Dziedzictwa

Jeszcze do początku XX wieku najbardziej powszechnym materiałem budowlanym w Polsce było drewno. W ostatnich latach słyszy się o powrocie tego materiału – zagraniczne pracownie architektoniczne prześcigają się w projektowaniu coraz wyższych budynków z drewna. Tym bardziej cieszy, że kilkanaście cerkwi z polskiego i ukraińskiego regionu Karpat wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Prawosławne kościółki m.in. w Radrużu, Smolniku, Turzańsku i w Owczarach to pierwsze po siedmiu latach objęte międzynarodową ochroną polskie zabytki – ostatnio w 2006 roku wpisano na Listę Halę Stulecia we Wrocławiu.

Pawilony tymczasowe

Kiosk Wirtualnej Strefy Ekonomicznej, Gdańsk, autorzy: Maciej Czeredys, Natalia Romik, fot. dzięki uprzejmości artystówKiosk Wirtualnej Strefy Ekonomicznej, Gdańsk, autorzy: Maciej Czeredys, Natalia Romik, fot. dzięki uprzejmości artystów

Tradycja budowania tymczasowych pawilonów jest długa i wiąże się z różnego rodzaju okolicznościami – od prób radzenia sobie z potrzebami mieszkańców miast przy braku środków finansowych, przez sposoby na ominięcie procedur budowlanych po prestiżowe wystawy światowe. Mimo swojej efemeryczności i doraźnej funkcji społecznej niektóre z nich na zawsze zapisały się na kartach historii architektury. Wśród pawilonów, które pojawiły się w 2013 roku, znalazły się m.in. Stacja Mercedes na Powiślu w Warszawie autorstwa Natalii Paszkowskiej, Marcina Mostafy, Agnieszki Dąbek i Michała Bartnickiego z WWAA, Pawilon Oktahedron przy CSW Zamek Ujazdowski – Rirkrita Tiravaniji oraz Kiosk Wirtualnej Strefy Ekonomicznej w Gdańsku – architekta Macieja Czeredysa i Natalii Romik.

Mies van der Rohe Award

Centrum Informacji Naukowej i Biblioteki Akademickiej w Katowicach, autor: pracownia HS99, fot. Jakub CertowiczCentrum Informacji Naukowej i Biblioteki Akademickiej w Katowicach, autor: pracownia HS99, fot. Jakub Certowicz

Do najbardziej prestiżowej nagrody architektonicznej w Europie – Mies van der Rohe Award 2013 – nominowano aż 15 polskich realizacji powstałych w ciągu ostatnich dwóch lat. Na tzw. shortlistę dostały się trzy: Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka w Katowicach autorstwa HS99, Zintegrowany Węzeł Przesiadkowy Wrocław Stadion – Pracowni Projektowej Maćków oraz Pomnik zniesienia niewolnictwa w Nantes zrealizowany przez artystę Krzysztofa Wodiczkę oraz architekta Juliana Bondera.

Nagroda im. Karola Fryderyka Schinkla

Zagospodarowanie byłego lotniska Tegel w Berlnie, projekt Dagmary Sietko-Sierkiewicz i Davida Weclawowica, fot. dzięki uprzejmości Dagmary Sietko-SierkiewiczZagospodarowanie byłego lotniska Tegel w Berlnie, projekt Dagmary Sietko-Sierkiewicz i Davida Weclawowica, fot. dzięki uprzejmości Dagmary Sietko-Sierkiewicz

W jednym z najstarszych europejskich konkursów AIV-Schinkel-Wettbewerb dwójka studentów architektury z Wrocławia zdobyła pierwszą nagrodę za projekt zagospodarowania obiektów i terenu po berlińskim lotnisku Tegel. Dagmara Sietko-Sierkiewicz i David Weclawowicz pod kierunkiem opiekuna naukowego dra Pawła Kirschke opracowali taki układ wnętrz w budynku, aby pomieściły się w nim miejsca pracy, wypoczynku i mieszkania. Prace konkursowe nie trafią do realizacji, celem jest poszukiwanie wizji, które mogą być punktem wyjścia dla późniejszych koncepcji.

Brick Award

Małopolski Ogród Sztuki, Kraków, autorzy: Ingarden i Ewý Architekci, fot. materiały prasoweMałopolski Ogród Sztuki, Kraków, autorzy: Ingarden i Ewý Architekci, fot. materiały prasowe

W 2013 roku po raz pierwszy zorganizowano polską edycję konkursu Brick Award, którego honorowym patronem jest SARP. Międzynarodowa nagroda Brick Award dla najlepszych obiektów architektonicznych wybudowanych z materiałów ceramicznych to jedno z najważniejszych brytyjskich wyróżnień w dziedzinie architektury. Zwycięzcami polskiej edycji zostali wielokrotnie nagradzany Małopolski Ogród Sztuki autorstwa Krzysztofa Ingardena i Jacka Ewý, krakowskie Muzeum Armii Krajowej zrewitalizowane przez biuro AiR Jurkowscy – Architekci oraz wrocławski apartamentowiec Biura Projektów Lewicki Łatak. Laureaci nagród oraz wyróżnień są jednocześnie oficjalnymi kandydatami w międzynarodowej edycji Brick Award 2014.

Architizer A+ Awards

 

Jurorzy konkursu Architizer A+ Awards w 2013 roku zakwalifikowali do finału trzy polskie realizacje. O nagrodę główną walczyły: warszawski Dom Kereta autorstwa Jakuba Szczęsnego i biura projektowego Centrala oraz Małopolski Ogród Sztuki, zdobywca nagrody "Builiding of the Year 2012" przyznawanej przez ArchDaily. MOS został zwycięzcą Popular Choice w kategorii Cultural – Theatres & Performing Arts Centers. Z kolei trzecią polską realizację – Domek Mai stworzony przez Ultra Architects portal Architizer wyróżnił w kategorii Landscapes and Gardens.

Konkursy koncepcyjne

Kacper Radziszewski, Jakub Grabowski, wizualizacja siedziby straży pożarnej w San Francisco, fot. materiały prasoweKacper Radziszewski, Jakub Grabowski, wizualizacja siedziby straży pożarnej w San Francisco, fot. materiały prasowe

Studenci Kacper Radziszewski i Jakub Grabowski z wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej zdobyli pierwszą nagrodę w międzynarodowym konkursie na projekt siedziby straży pożarnej w San Francisco. Drugą nagrodę otrzymała studentka Politechniki Krakowskiej – Sylwia Franczak. Organizator imprezy ArchMedium stawia sobie za cel pobudzanie kreatywności studentów architektury.

Projekt dyplomowy Hugona Kowalskiego "Porozmawiajmy o śmieciach", fot. dzięki uprzejmości Hugona KowalskiegoProjekt dyplomowy Hugona Kowalskiego "Porozmawiajmy o śmieciach", fot. dzięki uprzejmości Hugona Kowalskiego

Hugon Kowalski jest pierwszym Polakiem, który zwyciężył w konkursie Archiprix International / Hunter Douglas Awards na najlepszy dyplom architektoniczny świata. Kowalski studiował na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu pod kierunkiem architekta Roberta Koniecznego, gdzie zaprojektował dom i miejsce pracy na wysypisku śmieci w Indiach. Jego propozycja dotyczyła zastąpienia chaotycznej zabudowy slumsów wielofunkcyjnym obiektem.

Ole Robin Storjohann, Mateusz Mastalski "Żyj między budynkami!" - I nagroda w konkursie New Vision of the Loft, fot. dzięki uprzejmości artystówOle Robin Storjohann, Mateusz Mastalski "Żyj między budynkami!" - I nagroda w konkursie New Vision of the Loft, fot. dzięki uprzejmości artystów

W 4. edycji międzynarodowego konkursu na projekt loftu przyszłości New Vision of the Loft trzy pierwsze miejsca zajęły zespoły, w których pracują polscy architekci. Konkurs organizuje firma FAKRO we współpracy z magazynem architektonicznym A10 New European Architecture. Pierwszą nagrodę otrzymał zespół z Danii w składzie Ole Robin Storjohann i Mateusz Mastalski za projekt "Żyj między budynkami!", drugą – reprezentujący Wielką Brytanię – Katarzyna Penar i Wojciech Okrzesik za most mieszkalny Lock Loft. Trzecią nagrodę przyznano Polakom – Piotrowi Skrzyckiemu i Dawidowi Szczepańskiemu za projekt adaptacji niszczejącego gotyckiego kościoła w Gnojewie do funkcji mieszkalnej. Jury przyznało ponadto pięć wyróżnień – m.in. dla Marcina Giemzy i Moniki Ryszki oraz Rafała Oleksika i Ewy Mikołajczak.

 

 

Młoda architektka Marta Nowak otrzymała wyróżnienie za projekt odbudowy zniszczonego przez huragan półwyspu Rockaway w Nowym Jorku. Ogłoszony przez MoMA PS1 konkurs miał charakter koncepcyjny. Zakwalifikowane prace pokazały, jak projektować modele mieszkaniowe i przestrzenie publiczne dla regionów zagrożonych kataklizmami.

Autorka: Agnieszka Sural, 11.12.2013

Kategoria: 
Architektura
Facebook Twitter Reddit Share