Olśniewająca oczywistość. Fotografie przestrzeni wspólnych

389.jpg, small, fot. Krzysztof Eberle, dzięki uprzejmości fotografa, Olśniewająca oczywistość. Fotografie przestrzeni wspólnych

#fotografia

#architektura

Co można wyczytać z codziennie mijanych krajobrazów? Dlaczego warto fotografować widok za oknem, a nie warto przyzwyczajać się do wizualnej przemocy na murach? Jaką ukrytą wiadomość wysyła tuja na podwórku sąsiada?

Miasto jest przestrzenią, która dostarcza dużej ilości zróżnicowanych doznań estetycznych: obrazów, dźwięków i zapachów. Fotografowanie go w sposób naturalny, obiektywizujący, pozwala skupić się na wybranym fragmencie krajobrazu i poddać go analizie. Dzięki temu podziałowi przestrzeni (fotografowaniu jej, czyli cytowaniu), ona sama przestaje być czymś oczywistym i przyjmowanym bezrefleksyjnie, staje się podatna na krytykę.

Autorów wymienionych poniżej można połączyć z twórczością Bernda i Hilli Becherów z dusseldorfskiej szkoły fotografii, którzy w sposób monumentalny pokazywali architekturę przemysłową. Na gruncie amerykańskim przełomowa dla takiego sposobu obrazowania okazała się wystawa "New Topographics" (1975), której kuratorem był William Jenkins. W Polsce głównym popularyzatorem fotografii realistycznej, stroniącej od nadmiernej stylizacji jest Wojciech Wilczyk, kurator wystawy "Fotorealizm", autor kilku ważnych projektów fotograficznych, prowadzący bloga hiperrealizm. W tekście "Topografia krytyczna", towarzyszącym wystawie "Warszawa w budowie" zauważa on, począwszy od lat 90. XX wieku, większe zainteresowanie fotografów tematami prowokującymi do dyskusji, podnoszenie kwestii społecznych, ekonomicznych i historycznych. Poniższa lista jest wyborem tego typu projektów powstałych w Polsce.

Architektura VII dnia

Po II Wojnie Światowej wybudowano w Polsce 3779 kościołów, które znacząco wpływają na krajobraz, a mimo to nie były dotychczas szeroko komentowane. W okresie PRLu ich fundowanie było jedną z form protestu społecznego przeciwko władzy. Większość z nich powstała wyłącznie dzięki oddolnym działaniom wiernych. Na stronie www.architektura7dnia.com można dodać własną historię związaną z wybraną świątynią, przeczytać przygotowane artykuły i obejrzeć galerie tematyczne. Kuratorami projektu są Kuba Snopek i Iza Cichońska.

Piotr Bekas

Tuja - roślina iglasta z rodziny cyprysowatych. Zdaniem Piotra Bekasa często bywa wykorzystywana do "ochrony" prywatnych posesji przed dostępem oczu z zewnątrz. Fotograf zastanawia się: czy tuje są przedłużeniem firanek? Próba zabezpieczenia przed nieokreśloną, z góry zakładaną wrogością, jednocześnie utwierdza w poczuciu, że jest się czego bać. O ironio, iglak oprócz zakrywania i odgradzania może wysyłać rozpaczliwy komunikat: tu ja! piotrbekas.pl

Łukasz Biederman

"Miasto śpi" to cykl pokazujący ulice małych miast po zmroku, puste chodniki i granice wsi oświetlone przez przytłumione światło sodowych lamp. Zdjęcia były wystawione podczas Miesiąca Fotografii w Krakowie w 2010 roku. lukaszbiederman.com

Jakub Certowicz

Chłonność terenu to liczba metrów powierzchni mieszkalnej budynku, możliwa do uzyskania przy określonych warunkach zabudowy. W swoim projekcie Certowicz zauważa, że opłacalność inwestycji często przeważa nad kwestiami estetycznymi. www.jakubcertowicz.pl

Daniel Chrobak

Zdjęcie warszawskiego mostu średnicowego zasłoniętego zadrukowaną płachtą powstało kilka miesięcy przed Euro 2012. Pokazuje mistyfikację stworzoną na potrzeby spektaklu, do którego wyobrażenia nie pasowała rdzewiejąca konstrukcja. Podczas samych rozgrywek most zakrywały reklamy sponsorów imprezy.

Natalia Dołgowska

Seria fotografii "To wszystko Ameryka" pokazuje nieukończone domy na Podhalu, które były budowane za pieniądze przesyłane przez emigrantów zarobkowych zza oceanu. Ich dopełnieniem są prywatne fotografie i fragmenty wywiadów. dolgowska.com

Krzysztof Eberle

Fotograf od 2007 roku prowadzi bloga mouthstrappedinstatic.blogspot.com, w którym dokumentuje zmieniający się polski krajobraz. Interesują go miejsca zdegradowane, obrzeża nowoczesności, wpływy kapitalistycznego myślenia na otoczenie (powyżej). W pracach często pojawiają się elementy sakralne i reklamy zewnętrzne. Eberle lubi proste znaki i kontrastowe zestawianie elementów budujących fotografię. Szczególnie ciekawie wyglądają jego zdjęcia wykonane z podwyższenia podczas festynów i uroczystości.

Krzysztof Eberle – wybrane prace [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

Antonina Gugała

Autorka udokumentowała witryny ponad osiemdziesięciu zakładów fotograficznych działających w Warszawie. W "Fotografie warszawskim" zwraca uwagę na język wizualny, jakim posługują się fotografowie-rzemieślnicy w celu zwrócenia uwagi przechodniów. Częścią projektu jest zbiór zdjęć autorki wykonanych we wszystkich fotografowanych miejscach. antoninagugala.com

Patryk Karbowski

Fotograf w "Halfway" przygląda się średniej wielkości miastu w centrum Polski. Pokazuje pomniki aspiracji lokalnych władz - place miejskie po modernizacji, migawki z imprez plenerowych, park wodny. Fotografuje rzeczy pozornie przezroczyste, dość powszechnie uważane za symbole postępu, które na wiele lat wpłyną na komfort życia mieszkańców i postrzeganie przez nich przestrzeni wspólnej. patrykkarbowski.com

Łukasz Kniter

Nowe osiedle bliźniaków, a przed nim fragment pola, po którym spacerują kury. "Miasto-wieś w pełnej krasie", jak fotograf podsumował na swoim blogu. Grodzone osiedla mieszkaniowe powstające na dawnych terenach wiejskich to częsty widok w Polsce, "Lawendowe wzgórza" nie są tu wyjątkiem. Deweloperzy lubią zachęcać potencjalnych kupujących niższą ceną za metr kwadratowy niż w centrum miasta i "dynamicznie rozwijającą się okolicą", co pewnie ma rekompensować aktualne braki w infrastrukturze. enclosed-space.blogspot.com

Paulina Korobkiewicz

"Disco polo" to zbiór zdjęć pokazujących wizualny chaos przestrzeni wspólnej. Neonowe kolory zastępujące PRL-owską szarość wielkiej płyty, sztuczne rośliny w granitowych donicach, przydrożna palma w zimowym krajobrazie. www.paulinakorobkiewicz.com

Michał Łuczak

Łuczak zaczął fotografować brutalistyczny dworzec PKP w Katowicach w roku 2010. Utrwalił nie tylko znakomitą architekturę, ale też ludzi, dla których było to ważne miejsce, lokalny symbol. Na początku 2011 roku zburzono ostatni z 16 żelbetonowych kielichów tworzących konstrukcję budynku, teren przeznaczono pod budowę galerii handlowej. Historia "Brutala" jest bardziej emocjonalna niż większość wymienionych tu projektów, ale jest doskonałym przykładem kierowania się maksymalizacją zysków przy planowaniu centrum miasta. michal-luczak.com

Krzysztof Pijarski

Pijarski w "Żywotach nieświętych" oferuje wizualną archeologię Warszawy. Fotograf bada losy pomników i ich bohaterów, poszukuje śladów historii. Artysta w swoich pracach stawia pytania o logikę rządzącą ich pojawianiem się i znikaniem. W tym celu wykorzystuje zdjęcia placów współczesnej Warszawy i zestawia je z materiałami archiwalnymi. Książkę "Żywoty nieświętych" można obejrzeć na stronie artysty.

Konrad Pustoła

Fotografa interesowało, co widzą z okien gabinetów ludzie, którzy mają władzę polityczną, ekonomiczną i symboliczną. W książce wydanej przez Fundację Bęc Zmiana znalazły się widoki z okien polityków, przedsiębiorców, ludzi mediów, czy gwiazd muzyki pop.

Krzysztof Pacholak

Fotograf i animator związany z warszawskim Towarzystwem Inicjatyw Twórczych "ę" w projekcie "Transit" portretuje autostrady i węzły komunikacyjne. Zauważa, jak mocno zmieniają krajobraz i to, że projektowane są wyłącznie dla ruchu kołowego. Z drugiej strony ulega ich urokowi – z podziwem przygląda się surowym, betonowym konstrukcjom. pacholak.net

Krzysztof Sienkiewicz

Po kilku latach fotografowania krajobrazów miejskich fotograf stwierdził, że historię Warszawy najlepiej opowiadają budynki, które wyglądają, jakby stały w niewłaściwym miejscu. Na zdjęciach socrealizm spotyka się z nowoczesnymi biurami, budynki przedwojenne z powojennym modernizmem. Na jednym zdjęciu w przestrzeni osiedla dominuje Solarium Galaxy, na innym o uwagę z biurowcami walczy plomba w pastelowych kolorach. krzysztofsienkiewicz.com

Jędrzej Sokołowski

"Nowa Warszawa", fot. Jęrzej Sokołowski, dzięki uprzejmości fotografa

Fotograf utrwalił nowo powstające, często jeszcze nie ukończone osiedla pod Warszawą. Puste przestrzenie i pola kukurydzy kontrastują z nowymi budynkami, wokół których brakuje sieci komunikacji miejskiej, sklepów, szkół. jedrzejsokolowski.pl

Juliusz Sokołowski

Praca Juliusza Sokołowskiego z wystawy "Świat nie przedstawiony", fot. dzięki uprzejmości autora

Zawsze na ulicy oglądam się za obiektami zdegradowanymi, świadczącymi o sile jakichś nowych trendów ekonomicznych, społecznych, architektonicznych. To, co odrzucane, żąda od fotografa uwiecznienia. Rozpad to ostatnia oznaka świetności.

Juliusz Sokołowski, jeden z najbardziej uznanych polskich fotografów architektury, na wystawę "Świat nie przedstawiony" przygotował instalację złożoną z dwóch symboli transformacji ustrojowej: fragmentu osiedla mieszkaniowego i lampki z popularnego salonu wnętrzarskiego. W tekście opublikowanym na blogu, fotograf opisuje, jak pragnienie zmiany wpływało na myślenie o przestrzeni wspólnej i dlaczego jednym z symboli tych zmian jest kostka Bauma.

Paweł Starzec

Fotograf, kurator i socjolog, w "Loss" opowiada historię Wałbrzycha, w którym po 500 latach zamknięto kopalnie węgla kamiennego. Poprzemysłowy, zdegradowany krajobraz uzupełniają tu portrety mieszkańców. pawelstarzec.com

Wojciech Wilczyk

Fotograf i poeta. W "Niewinne oko nie istnieje" udokumentował dawne synagogi i domy modlitw, przyglądając się tym samym wizualnej pamięci o zagładzie Żydów. "Święta Wojna" to zbiór zdjęć kibicowskich murali, które wtopiły się w krajobraz współczesnej Polski, przyzwyczajając społeczeństwo do wizualnej przemocy, znieczulając je na to. "Inne miasto" to seria współczesnych fotografii terenów dawnego getta warszawskiego zrealizowana we współpracy z Elżbietą Janicką. Jeden z postulatów autorów dotyczył zagospodarowania przestrzeni po getcie i może być puentą tego artykułu:

Jesteśmy przeciwni inflacji pomników. Najbardziej adekwatną formą upamiętnienia Zagłady byłyby zresztą kultura i społeczeństwo wolne od przemocy i wykluczenia. [...] Nie stać nas na nicość w środku miasta? Grunt jest drogi? Tym bardziej miałoby to znaczenie.

Język Polish

wojciech wilczyk

konrad pustoła

krzysztof pacholak

Krzysztof Sienkiewicz

fotografia architektury

architektura

Polska fotografia współczesna