"Topografia Ciszy" - Waldemar Śliwczyński
Waldemar Śliwczyński, Topografia ciszy, widok sąsiednich stron, fot. materiały prasowe
Początki cyklu sięgają roku 2009, kiedy redaktor naczelny Kwartalnika Fotografia Waldemar Śliwczyński zaangażował się w organizowanie wystawy fotografii w Muzeum Adama Mickiewicza w podpoznańskim Śmiełowie. Po jej zakończeniu artysta wyposażony w przewodnik autorstwa Marcina i Piotra Libickich, wyruszył wraz z żoną w podróż po Wielkopolsce, by dokumentować tamtejsze zrujnowane i zapomniane pałace.
Zdjęcia mają przypominać o bezpowrotnie utraconym świecie polskiego ziemiaństwa, ciężko doświadczonego w epoce PRL-u – opowiadają historię przemian politycznych i ich wpływu na dziedzictwo narodowe. Śliwczyński zastrzega, że nie planował inwentarza ani pełnej architektonicznej dokumentacji terenu – chciał jedynie uwiecznić pewien historyczny proces. Nadaje to jego fotografiom lekko upiorną, melancholijną, a zarazem krytyczną wymowę.
Jak napisał Wojtek Wilczyk, fotograf, autor cyklu o zaadoptowanych do innych celów lub niszczejących żydowskich miejscach kultu:
[…] możemy tę opowieść czytać wielotorowo: np. jako dokumentację wyglądu ziemiańskich rezydencji z Poznańskiego w dwie dekady po transformacji ustrojowej i jako zapis skutków burzliwych procesów społecznych, które rozegrały się w dwudziestowiecznej Europie, jako wypowiedź odnoszącą się do tradycji rodzimej fotografii artystycznej, ale też serię o egzystencjalnym wydźwięku, której tematem jest po prostu... przemijanie.
Książka opracowana graficznie przez Tomasza Wojciechowskiego została wyróżniona na konkursie Book Off jako Fotograficzna Publikacja Roku 2013. Jury nagrodziło ją za nowoczesne potraktowanie strony graficznej i profesjonalne podejście do budzącego emocje tematu.
160 stron, 70 fotografii, 317x250 mm, twarda oprawa
Tekst: Ewa Kostołowska, Wojtek Wilczyk
Opracowanie graficzne: Tomasz Wojciechowski
Wydawca: Kropka, 2012
Nagrody: wyróżnienie konkursie Book Off na Fotograficzną Publikację Roku 2013
"Disappoint of View" – Kama Sokolnicka
Kama Sokolnicka, Disappoint of View, widok sąsiednich stron, fot. dzięki uprzejmości artystki
Tytuł, a zarazem temat przewodni książki – "Disappoint of view” – ma odnosić się do sposobów patrzenia, postrzegania rzeczywistości. Autorka chce pokazać stan rzeczy z „punktu widzenia, z którego wszystko zawodzi”, jak pisze redaktorka książki, Anna Mituś. Artystka postanawia mówić o fotografii za pomocą kolaży, przez co bezpośrednio wplata element rozpadu, fragmentaryzacji, do procesu tworzenia fotografii, zarazem podważając autorytet tego medium, do którego przywykliśmy.
W trzech opublikowanych fotoesejach (Smutek Tropików, Quest i Vienna Set) artystka unika wielkich słów. Kolaże, wykorzystujące archiwalne nagłówki, składają się na bardzo osobisty, nacechowany skromnością głos. Książka, która treścią i formą przypomina dziennik, mówi też o rozczarowaniu rzeczywistością, jakie czujemy budząc się z marzeń i eskapistycznych snów.
64 stron, 60 obrazów, format 155x235 mm, twarda oprawa
Tekst: Anna Mituś
Opracowanie graficzne: Maciej Lizak
Wydawca: BWA Wrocław, 2012
"Jerzy Lewczyński. Pamięć Obrazu" – Jerzy Lewczyński/Wojciech Nowicki
Wojciech Nowicki, Jerzy Lewczyński, Pamięć obrazu, widok okładki i sąsiednich stron, fot. materiały prasowe
Jerzy Lewczyński, rocznik 1924, jest fotografem, krytykiem sztuki i dziennikarzem. Zasłynął jako autor terminu "archeologia fotografii”:
Archeologią fotografii nazywam działania, których celem jest odkrywanie, badanie i komentowanie zdarzeń, faktów, sytuacji dziejących się dawniej w tzw. przeszłości fotograficznej. Dzięki fotografii ciągłość wizualnego kontaktu z przeszłością stwarza możliwości poszerzania oddziaływania dawnych warstw kulturotwórczych na dzisiejsze.
Książka z tekstem Wojciecha Nowickiego, kuratora zatytułowanej tak samo wystawy prac Lewczyńskiego, jest żywym potwierdzeniem idei fotografii jako medium myślącego. Obszerny album zaprasza do przejrzenia i uważnego przestudiowania pochodzących z różnych źródeł, przemieszanych prac własnych i znalezisk fotografa. Fotografie przedstawiają portrety, historie rodzinne, kompozycje artystyczne – to, co jest jednak niezmiennie najważniejsze w tych zbiorach, to historie i losy samych obrazów, i to jak potrafimy na nie patrzeć współcześnie.
280 stron, 215x270 mm, twarda oprawa
Tekst: Wojciech Nowicki
Opracowanie graficzne: Witold Siemaszkiewicz
Wydawca: Muzeum w Gliwicach / Czytelnia Sztuki, 2012
"Stocznia"– Michał Szlaga
Michał Szlaga, Stocznia, widok sąsiednich stron, fot. szlaga.blogspot.com
Tom "Stocznia" Michała Szlagi to projekt wykraczający poza czysto artystyczne przedsięwzięcie. Pracę nad nim rozpoczął artysta jeszcze jako student gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych. Przez ponad 13 lat fotografował sławną stocznię, rejestrując zachodzące procesy dewastacji. Spotykał ludzi związanych z tym miejscem – stoczniowców, mieszkańców i innych, którzy przyczynili się do jego wyjątkowości – zapoznawał się ze świadectwami jego dziejów.
W książce prezentuje dawną stocznię, zmiany, jakie przechodziła z upływem lat, oraz to, co można by jeszcze ocalić. Obrazy, bardziej wystudiowane niż nostalgiczne, ukazują ludzi związanych z przestrzenią, budynkami i innymi wypełniającymi ją obiektami. Fotografiom towarzyszą precyzyjne opisy szczegółów technicznych wraz z krótkimi notkami na temat aspektu społecznego i roli poszczególnych obszarów stoczni.
Książka, mająca głęboko polityczny potencjał, ma też być w intencji autora zachętą do gromadzenia zdjęć pokazujących Polskę. Publikacja ukazała się w limitowanej edycji z dołączonymi trzema odbitkami zdjęć. Dodatkowo dwie fotografie w cenie kosztów produkcji kupić może każdy, bo są dostępne w ilości nieograniczonej, sprzedawane jednak jako sygnowane i ponumerowane kopie.
272 strony, 300 fotografii, 305x235 mm, twarda oprawa
Tekst: Jacek Dominiczak, Michał Szlaga, Adam Mazur, Waldemar Affelt
Opracowanie graficzne: Olga Łebkowska
Wydawca: Fundacja Karrenwall, 2013
"Mały Człowiek" – Zofia Rydet
Zofia Rydet, Mały człowiek, fot. dzięki uprzejmości Fundacji Archeologii Fotografii
"Mały człowiek" jest pozycją wyjątkową – wydanie Fundacji Archeologia Fotografii z 2012 roku jest reedycją książki opublikowanej w roku 1965 przez Wydawnictwo Arkady.
Zawiera ponad 140 fotografii wykonanych przez Zofię Rydet w latach 1962-1963 w Polsce, Albanii, Bułgarii, Jugosławii i Egipcie, w czasach, gdy artystka rozpoczynała dopiero swoją karierę. Temat książki, jakim jest dzieciństwo, ujmuje artystka w sposób daleki od uproszczeń. "Mały człowiek" podzielony jest na części, z których każda ukazuje w poetyckiej perspektywie inny aspekt życia dziecka. Tytuły części to Winowajcy, Świat jest ciekawy, Zapowiedź jutra itd. Fotografie ilustrują cytaty z tekstów Janusza Korczaka.
W liście do redaktora miesięcznika Polska Rydet pisała:
Nie wiem czy rzeczywiście potrafiłam przemówić choć trochę w obronie małego człowieka. Boję się, że ogół oglądnie ją tak jak ogląda się inne mniej lub więcej dobre albumy, oceni źle lub dobrze zdjęcia, a nie zastanowi się i nie przeczyta pięknych tekstów Korczaka. Gdyby tak było – będzie to moją klęską, bo chciałam przecież przemówić treścią, zmusić do zastanowienia nie nad zdjęciem, a nad problemem.
Autorem oryginalnej oprawy graficznej jest Wojciech Zamecznik, który wykorzystał geometryczne kształty, osiągając niesamowity, dynamiczny efekt.
230 stron, 146 fotografie, 245x190 mm, twarda oprawa
Tekst: Alfred Ligocki, Janusz Korczak
Opracowanie graficzne: Wojciech Zamecznik
Wydawca of wznowienia: Fundacja Archeologii Fotografii we współpracy z Fundacją im. Zofii Rydet, 2012
"Czułość" – Czułość
Czułość, fot. dzięki uprzejmości Galerii Czułość<
Autorzy wstępu do książki deklarują: „Przedstawione w tej książce osoby i wydarzenia sa fikcyjne. Jakiekolwiek podobieństwo do postaci i wydarzeń ze świata rzeczywistego jest absolutnie przypadkowe.”. W "Czułości" artyści należący do grupy o tej samej nazwie prezentują pierwsze dwa lata swojej współpracy i galerię, którą wspólnie wówczas stworzyli. W książce znalazło się wiele wystawianych tam fotografii, ale także opisy innych stron ich działalności – relacje z szalonych pre-party, przyjaciele, sprezentowane rysunki (m.in. autorów takich, jak Roger Ballen, Karol Radziszewski, Arobal i inni), ich fantazje i wszystko, co chcieli pokazać bez cenzury, w sposób przeźroczysty, jak to ujął Janek Zamoyski (obecnie główny kurator galerii).
Przyjaciele i współpracownicy galerii piszą, czym jest i czym nie jest dla nich Czułość. Największe wrażenie robi nadrukowany wewnątrz okładki zapis czatu online dwóch założycieli Czułości – Janka Zamoyskiego i Witka Orskiego. W kilku krótkich wpisach mówią o swoich frustracjach i obawach, pomijają natomiast wątek planów na przyszłość i oczekiwań wiązanych z Czułością, godząc się, by trwała w swej obecnej płynnej formie.
Oprawa miękka
Tekst: Łukasz Kasperek, Maurycy Tryuk Moczulski, Witek Orski, Karolina Sulej, Adam Radecki, Janek Zamoyski
Opracowanie graficzne: Michał Kozłowski
Wydawca: Czułość we współpracy z Fundacją Sztuk Wizualnych, 2012
"7 Pokoi" – Rafał Milach
Rafał Milach, 7 pokoi, widok sąsiednich stron, fot.: nalecka.com
W książce powstającej przez siedem lat Milach portretuje siedmioro ludzi po trzydziestce i ich życie we współczesnej Rosji. Gala, Lena, Stas, Mira, Wasia, Sasza i Nastia pochodzą z różnych miast – Moskwy, Jekaterynburga i Krasnojarska – i wiodą różne życie. Tym, co ich łączy, jest zawieszenie między mentalnością czasów radzieckich a wschodzącą Rosją epoki Putina.
W siódmym pokoju znalazł się krytyczny esej Swiatłany Aleksijewicz zaczerpnięty z jej książki "Urzeczeni śmiercią". Warstwa fotograficzna i tekstowa prezentuje w sposób tyleż osobisty co krytyczny "metaforyczny bagaż wspomnień całego pokolenia urodzonego w ZSRR”.
Książka wydana nakładem Kehrer Verlag ma elegancką oprawę graficzną, a wyglądem przypomina zeszyt albo czasopismo. Jest dziennikiem podróży, a zarazem solidnym kawałkiem sztuki.
7 pokoi uzyskało szereg nagród, m.in. za najlepszą fotoksiążkę na VXIX edycji Pictures of the Year International w 2012 roku i za najlepszą współczesną fotoksiążkę Europy Środkowowschodniej na bratysławskim Miesiącu Fotografii 2012. Latem 2013 roku książka została wznowiona po wyczerpaniu pierwszego wydania.
152 stron, 57 fotografie, 165x203 mm, twarda oprawa
Tekst: Swiatłana Aleksijewicz
Opracowanie graficzne: Ania Nałęcka/Tapir Book Design
Wydawca: Kehrer Verlag, 2013 (2 wyd.)
Nagrody: POYi – nagroda za najlepszą fotoksiążkę roku 2012, nominacja w kategorii First Book na Paris Photo / Aperture Photo Book Award 2012, Współczesna fotoksiążka w Europie Środkowowschodniej na Miesiącu Fotografii, Bratysława 2012
"Nieodwracalne" – Agnieszka i Maciek Nabrdalik
Nieodwracalne, Agnieszka i Maciek Nabrdalik, fot. materiały prasowe
"Nieodwracalne" to po części dokumentalne, a po części konceptualne dzieło socjologiczno-fotograficznego duetu Agnieszki i Maćka Nabrdalików. Książka będąca pierwszym etapem wielkiego projektu realizowanego wspólnie przez autorów od 2009 roku, prezentuje portrety-wywiady z 42 ocalałymi więźniami obozów koncentracyjnych.
Towarzyszące tekstom portrety wykonano z bliskiej odległości, wydobywając światłem rysy bohaterów. Artysta tworzy poczucie bliskości z fotografowanymi osobami, kontrastując postaci z kruczoczarnym tłem, przywodzącym na myśl tych, którym nie udało się przetrwać wojny i obozu.
W książce, zaprojektowanej przez Anię Nałęcką z Tapir Book Design nie ma żadnych liczb, nawet numerów stron – autorzy chcą w ten sposób przeciwstawić się metodologii polegającej na opowiadaniu o wojnie cyframi. Okładkę wykonano z czarnego papieru ściernego o nieprzyjemnej, szorstkiej i kaleczącej fakturze. Autorzy tłumaczą swój pomysł:
"To sprawia, że naszej książki nie da się wsunąć między inne. Chcieliśmy, by każdy znalazł dla niej odrębne miejsce - na półkach i w sobie samym"
188 stron, 42 fotografie, 235x215mm, twarda oprawa
Tekst: Agnieszka Nabrdalik
Opracowanie graficzne: Ania Nałęcka/Tapir Book Design
Wydawca: Exit Zero Publishing, 2013
źródła: materiały własne, culture.pl, materiały prasowe
Autor: Anna Micińska, październik 2013
Specjalne podziękowania dla Krzysztofa Kowalskiego z Super Salonu za cenne rady