Content anchor

Inauguracja Roku Josepha Conrada


Janusz R. Kowalczyk
Joseph Conrad, fot. wikimedia
Joseph Conrad, fot. wikimedia

Rok 2017 będzie Rokiem Josepha Conrada. Program rocznicowych imprez obejmie zdarzenia związane z patronem roku – wystawy, filmy, przedstawienia, koncerty, seminaria, publikacje. Gala otwarcia Roku Conrada odbyła się 19 grudnia 2016 roku  w warszawskim Teatrze Polskim.

Dyrektor Instytutu Książki Dariusz Jaworski – zarazem główny koordynator obchodów Roku Conrada – zapowiedział, że ich szczegółowy program poznamy w lutym, po rozstrzygnięciu ogłoszonego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego konkursu "Conrad 2017" na całokształt obchodów. Podkreślił, że wiele inicjatyw związanych z Rokiem Conrada powstanie poza ministerialnym konkursem. Teatr Telewizji i Teatr Polskiego Radia przygotuje własne projekty związane z postacią pisarza, odbywać się będą również pokazy filmów inspirowanych jego dziełami.

"Rok 2017 będzie rokiem, w którym Conrad na dobre, miejmy nadzieję, wróci do Polski" – mówił Jaworski podczas inauguracyjnej gali.

Przypomniał także, że Rok Conrada wpisuje się w program pokazów polskiej literatury na marcowych Targach Książki z Londynie. Instytut Książki wespół z British Council zorganizuje wtedy Conrad Study Day w British Library, a do brytyjskich księgarń trafi tom opowiadań polskich i angielskich pisarzy inspirowanych twórczością Josepha Conrada.

Jaworski podczas gali zademonstrował logo Roku Conrada, wyłonione w konkursie, na który nadesłano 43 prace. Wygrał projekt autorstwa Tomasza Mikinki przedstawiający stylizowane inicjały Josepha Conrada.

Tomasz Mikinka, logotyp Roku Josepha Conrada 2017

"Logotyp jest połączeniem dwóch elementów, uproszczonych geometrycznie inicjałów, liter JC (Joseph Conrad) tworzących syntetyczną formę graficzną – czytamy w autorskim opisie. – Znak zbudowany z przenikających się linii ma budzić skojarzenia z fragmentem meandru – życia – losów ludzi – fali – śladu – wiru na powierzchni wody zawsze obecnej w twórczości pisarza." 

Magdalena Gawin, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego powiedziała, że ministerstwu bardzo zależało na uczczeniu Josepha Conrada.

"Pisał mądre i piękne książki, które niosą uniwersalne przesłanie dla Polaków, Anglików, Europejczyków i dla całej naszej cywilizacji – mówiła wiceminister Gawin. – Conrad był i jest dla Polaków bardzo ważnym pisarzem, do którego zwracamy się w trudnych momentach. Conrad odnosi się do świata cywilizacji i polityki, ale też naszych codziennych dylematów i wyborów. Mam nadzieję, że Rok Conrada stanie się platformą wymiany pomiędzy naukowcami, krytykami literackimi, socjologami, historykami a ludźmi sztuki, żeby na nowo postawić sobie pytanie, kim jest dla nas Joseph Conrad, kim jest ten pisarz dla współczesnej Europy i cywilizacji."

Z okazji przypadającej 3 grudnia przyszłego roku 160. rocznicy urodzin autora "Jądra ciemności" Sejm RP ustanowił rok 2017 Rokiem Josepha Conrada. Jak napisano w uchwale, w swoich powieściach Conrad "pokazał wizję Europy bez granic, wyrażał europejskiego ducha polskości, oraz uczynił polskość dobrem powszechnym". Conrad-Korzeniowski – właśc. Józef Teodor Konrad Korzeniowski – był synem "polskich patriotów, zesłańców syberyjskich", pisarzem zasłużonym dla kultury polskiej i światowej. Podkreślono, że dzięki swojemu dorobkowi literackiemu "zajmuje niekwestionowaną pozycję klasyka literatury nowoczesnej, który zmienił oblicze prozy powieściowej".

"Podejmowanie tematów ważnych dla starego kontynentu czyni go pisarzem uniwersalnym, który [...] nakreślił wizję 'Europy bez granic', stanowiącą podstawę trwałego pokoju między narodami Europy – czytamy w uchwale. – Wpływ twórczości Josepha Conrada na współczesną literaturę ma wymiar ponadczasowy, a jego dzieła [...] na zawsze weszły do kanonu lektur. Powstający pod wpływem literatury polskich romantyków dorobek pisarski Josepha Conrada, zawiera uniwersalne wartości etyczne."

"Odczytane po z górą stu latach od jego pierwszego wydania, po cezurze 11 września 2001 roku, w... Czytaj dalej about: Wariacje o "Jądrze ciemności"

Ustanowienie roku 2017 Rokiem Josepha Conrada-Korzeniowskiego ma być formą uczczenia 160-lecia urodzin pisarza – autora takich powieści jak między innymi  "Jądro ciemności", "Lord Jim", "Smuga cienia" czy "Tajny agent"

"Świadomość polskiego pochodzenia wielkiego pisarza nie jest powszechne ani w naszym kraju, ani tym bardziej w Wielkiej Brytanii – przypomina Instytut Książki. – W świadomości znacznej części odbiorców w kraju – i niemal wszystkich za granicą – Conrad to pisarz brytyjski, co jest o tyle zrozumiałe, że pisał po angielsku i wywarł ogromny wpływ na kulturę anglosaską. Tymczasem Conrad, pomimo iż opuścił ojczyznę w wielu 17 lat, uważał się za Polaka i wspierał polskie dążenia niepodległościowe. Wpływał też znacząco na naszą kulturę współczesną." 

Wydarzenia związane z tym najbardziej polskim z brytyjskich i najbardziej brytyjskim z polskich pisarzy trwać będą przez cały rok 2017 w Polsce i Wielkiej Brytanii. Ich kulminacja nastąpi w listopadzie i grudniu.

Conrad wpływał też znacząco na naszą kulturę współczesną ("spór o Conrada" w latach 40. z udziałem Marii Dąbrowskiej i Jana Kotta, najważniejsza w powojennej historii dyskusja literacka, był w istocie sporem o stosunek do Armii Krajowej i komunizmu).

Choć pisarz kojarzy się z literaturą dziewiętnastowieczną, jest bardzo aktualny. Jego utwory – w kontekście współczesnych problemów cywilizacyjnych – interpretowane są wciąż na nowo. Dowodem ekranizacje "Jądra ciemności" ("Czas Apokalipsy" Francisa Forda Coppoli), "Smuga cienia" Andrzeja Wajdy czy zrealizowany przez BBC "Tajny agent", w którym pisarz przewidział jak będzie wyglądał terroryzm.

Szczególną atrakcją wieczoru był koncert orkiestry kameralnej Aukso z Tychów, która wykonała partyturę Bronisława Kapera, polskiego laureata Oscara, do hollywoodzkiej ekranizacji "Lorda Jima" z 1965 roku wyreżyserowanej przez Richarda Brooksa z Peterem O'Toolem w roli głównej. Orkiestra Aukso jest jedną z najlepszych orkiestr kameralnych w Europie. Istnieje od 1998 roku, założona została przez wybitnego skrzypka i dyrygenta Marka Mosia, który dyrygował podczas warszawskiego koncertu.

Bronisław Kaper jako muzyk, dyrygent, kompozytor szlagierów i aranżer zaistniał już przed II wojną światową. Mieszkał i pracował w Berlinie, Wiedniu, Londynie oraz Paryżu, gdzie przeniósł się z Niemiec, gdy hitlerowcy rozpoczęli prześladowania Żydów. W 1935 roku jeden z najpotężniejszych ludzi w Hollywood, Louis B. Mayer, szef MGM (Metro Goldwyn Mayer) usłyszał jeden z wielu przebojów, jakie wyszły spod ręki Kapera – skomponowaną dla Jana Kiepury "Ninon" i postanowił ściągnąć utalentowanego muzyka do Fabryki Snów. Ich współpraca trwała 28 lat.

W 1936 roku Bronisław Kaper stworzył tytułową melodię do filmu "San Francisco", która tak spodobała się Amerykanom, że z czasem stała się standardem jazzowym. Czterokrotnie nominowany do Oscara, nagrodę zdobył raz, w 1954, za muzykę do musicalu "Lili" w reżyserii Charlesa Waltersa. W czasie, kiedy był członkiem Amerykańskiej Akademii Filmowej, przyczynił się promocji polskiego kina w Stanach Zjednoczonych, co przełożyło się na liczbę nominacji do Oscara w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych.

Korzystałem z materiałów Instytut Książki, PAP, Biblioteki Analiz i własnych.

Sejm ustanowił rok 2017 rokiem Adama Chmielowskiego, Josepha Conrada-Korzeniowskiego, Tadeusza... Czytaj dalej about: 2017 – patroni i rocznice ludzi pióra

Autor: Janusz R. Kowalczyk, grudzień 2016

Kategoria: 
Literatura