Noel Arifesi Sazanı
Noel Arifesi Sazan yemeği, fotoğraf: Marianna Osko / East News
Polonya’da sazan çiftliği geleneği en az 700 yıl öncesine kadar gidiyor. Yine de, ancak II. Dünya Savaşı'ndan sonra Polonya mutfak geleneklerinin seçkin bir parçası haline geldi. Uzun levrek, yılan balığı veya turna balığı gibi asil balıklardan daha popülerdir. Polonyalılar sazan türleri geliştirmektedir ki bu türler bölgesel olarak oldukça kaliteli balıklar olarak bilinir. Noel Arifesi sazanına genellikle kurutulmuş mantarlı sıcak lahana turşusu ve sebze veya patates salatası eşlik eder. Beyaz soslu sazan, kurutulmuş mantar ve kremalı sazan veya maydanoz ile doldurulmuş sazan gibi pek çok yerel, eski ve ilginç sazan tarifleri vardır.
Yahudi Usulü Sazan
Yahudi Usulü Sazan, fotoğraf: Andrzej Zygmuntowicz / Reporter / Forum
Küçük Polonya (Małopolska) bölgesinde birçok aile Noel Arifesi yemeğinde Yahudi Usulü Sazan yapmaya devam ediyor. Geçmişte bu, Orta-Doğu Avrupa'da yaşayan Aşkenaz Yahudilerinin geleneksel bir yemeğiydi. Balık parçaları et suyunda yavaşça pişer. Soğan, badem, kuru üzüm ve yumuşak ekmek eşliğinde doğal jölesinde servis edilir.
Ringa Balığı
fotoğraf: Adam Kulesza / East News
Polonya'da yılın her dönemi çok popüler olan Ringa balığı, Noel arifesinde de menünün asları arasında. İskandinav ve Baltık ülkelerindeki Polonyalılar bu sağlıklı balığın nasıl yapılacağını gerçekten iyi biliyor ve bu nedenle, Polonya mutfağında oldukça geniş çaplı bir ringa balığı reçetesi bulunuyor. En popüler tarifler ise; klasik yağda (en iyisi sağlıklı keten yağı) ringa balığı filetosu ("matjes") ya da krema, ekşi elma, doğranmış soğan ile kök sebze veya patates salatası eşliğinde servis edileni.
Pierogi
Pierogi, Polonya’nın yurt dışında en çok tanınan yiyeceği. Bu yarım daire şeklindeki hamurların Noel versiyonunun içi lahana veya lahana turşusu ve kurutulmuş orman mantarları ile dolduruluyor. İlginç bölgesel çeşitleri arasında - en öne çıkanları doğu bölgelerinden geliyor - füme ve kurutulmuş erik veya haşhaş tohumları ile doldurulmuş tatlı pierogi bulunuyor.
Lahana Turşusu Kavurması
"Noce i dnie" filminden bir sahne, 1975, fotoğraf: Studio Filmowe Kadr / Filmoteka Narodowa / http://fototeka.fn.org.p
Polonya’daki Noel Arifesi yoğun bir şekilde lahana turşusu kokar. Lahana turşusu Polonya’da beslenmenin önemli bir parçasıdır. Neredeyse herkes Noel menüsünde pierogi malzemesi olarak veya orman mantarları ve beyaz fasulye gibi garnitür olarak servis etmek üzere lahana turşusu kavurur. Bazıları lahana turşusunu ıslatılmış kuru üzümle yemeyi de sever.
Lahana ruloları (gołąbki)
Aslına bakarsanız, bildiğimiz lahana dolmasını farklı bir versiyonu diyebiliriz. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi lahana, Polonya’da yıl boyu tüketilen yiyeceklerden biri. Gołąbki, günlük mutfakta etli olarak pişirilir ancak Noel’de iş değişir. Bu özel gecede gołąbki, vejetaryen usulü malzeme olarak tahıl kullanılarak hazırlanır: buğday, kırık arpa veya pirinç ve kurutulmuş orman mantarı.
Kutia
Kutia, fotoğraf: Michal Kołyga / Reporter / East News
Kutia, Noel arifesi akşam yemeği için özel olarak yapılan Doğu Avrupa kökenli eski bir tatlı. Bugün, hala kökleri Eski Polonya’nın doğu kesiminden olan birçok ailenin evinde yapılıyor. İşlenmemiş buğday, pişmiş haşhaş tohumu, bal, az miktarda porto şarabı veya kırmızı şarap ile ıslatılmış kuru meyve veya meyve şekerlemesi ve çeşitli yemişlerin (genellikle badem, ay çekirdeği veya ceviz) karışımından yapılıyor.
Eski Polonya’dan piernik
Eski Polonya’dan piernik, fotoğraf: Andrzej Zygmuntowicz / Reporter / East News
Zencefilli kek pişirmek, Polonya’da birkaç yüzyıllık bir gelenek. Eski Polonya mutfağında, zencefil, tarçın ve hindistan cevizi gibi egzotik baharatlar açısından zengindi. Eski Polonya’dan geleneksel “piernik” bugün hala birçok evde pişiriliyor. Yapması fazlaca zaman ve dikkat gerektiriyor. Hamurunda bal, domuz yağı (kuyruk yağı da kullanılabilir), şeker, yumurta, un ve birkaç zencefilli kek baharatı kullanılıyor. Kekin olgunlaşması ve özel zencefilli kek aromasını elde edebilmesi için iki hafta öncesinden hazırlamaya başlamak ve birkaç gün önceden pişirmek gerekiyor. Kek daha sonra tam ortasından kesilerek ortasına bir katman özel erik reçeli ("powidła") sürülür. Kek uzun süre taze kalıyor.
Kuru meyve kompostosu
Kuru meyve kompostosu (kompot z suszu), fotoğraf: Damian Klamka / East News
Polonyalılar kuru ve füme meyveleri çok sever ve Noel yemeklerinde özellikle kullanırlar. Komposto, Noel arifesi yemeğinin sonunda sunulan geleneksel ve popüler bir içecek. Pişmiş kuru ve füme meyvelerden hazırlanır. Genellikle de erik, elma, armut, üzüm ve kayısıdan yapılır. En çok da sindirimi hızlandırdığı için tercih edilir.
Haşhaş tohumlu kek (makowiec)
Makowiec - Christmas Poppyseed Roll , photo:LUBOMIR LIPOV / East News
Bu küçük siyah tahıl refahı sembolize ediyor, bu nedenle de Noel menülerinin olmazsa olmazlarından. Haşhaş tohumlu kek yıl boyunca yenir, ancak geleneksel Noel haşhaş tohumu keki biraz farklıdır - hamur katmanları ince ve tatlı haşhaş tohumu krema katmanları kalın olmalıdır. Bazı bölgelerde haşhaş tohumu ile Noel arifesi farklı başka tarifler de yapılır. Geleneksel bir haşhaş tohumu keki olan "Makówki", Silezya’da bir olmazsa olmazdır. Bir de kurutulmuş meyve ve bal, ve kurutulmuş meyve kompostosu ile servis edilen süt veya suya batırılmış ekmek ruloları, “makiełki"...
