Niedenthal'ın hayatından müthiş bir film olur. Londra doğumlu bir Polonyalı, İngiltere'de büyüdü ve eğitim aldı. Sonra, ata topraklarına dönmeye karar verdi. 1973'te Varşova'ya yerleşti ve 1989'a kadar Komünizmin gri gerçekliğini fotoğrafladı ve ve 1998'de Polonya vatandaşlığı aldı.
Sosyalist izleme sistemi, fotoğraflarını Polonya'da tab etmesine engeldi. Niedenthal, Szeroki Kadr sitesinde şöyle paylaşmış: “Polonya'dan çıkmaya korkuyordum. Eğer çıkarsam, beni geri almayacaklarından korkuyordum.” Fakat, o sistemi alt etmenin bir yolunu buldu. Niedenthal cebinde, birinde fotoğraflar diğerinde bu fotoğrafların açıklamalarının bulunduğu iki film makarasıyla tren istasyonlarını geziyor, “yardımsever” turistler arıyordu. Bu kişiler, fotoğraflarını Times ve Newsweek'in basın odalarına ulaştıracaklardı.
Fotoğrafçı, ışığa duyarlı makarada tam olarak ne olduğunu bilmiyor veya hatırlamıyordu. Chris Niedenthal Seçilmiş Fotoğraflar 1973-1989 albümünde basılmamış fotoğraflar bulunuyor; Polonya'da Sosyalizm gerçeğinden kameraya takılan anlar.
1. Kıyamet, Şimdi
Chris Niedenthal, Varşova, Aralık 1981. Askeri darbeden sonraki ilk gün. Kino Moskwa, Francis Ford Coppola'nın "Apocalypse Now" (Kıyamet, Şimdi) isimli filmini gösteriyor. Fotoğraf: Basın
Niedenthal'ın en tanınan fotoğrafı. Bu ikonik görüntüde, ironik bir üst üste bindirme (sürimpresyon) yakalanmış: Polonya'da gerçekleşen askeri darbeden sonraki ilk gün arkaplanda sinemada, yine efsanevi bir Amerikan filmi gösteriliyor. Amerikan filmleri, 1970’lerin sonlarında gösterilmeye başlanmış ve son derece popüler olmuşlardı. Askeri darbe, 13 Aralık 1981'de General Jaruzelski tarafından yapılmıştı.
Niedenthal, otobiyografisi “Meslek: Fotoğrafçı”da şöyle aktarıyor:
"Dönüyorduk ve ağaçların arkasından yeni, daha iyi bir kare görebiliyordum. Sinema binasında 'Kıyamet, Şimdi'nin afişi olduğu yetmezmiş gibi, önünde de zırhlı bir personel aracı -SKOT- ve etrafında askerler vardı. Ortam, özellikle sahnelenmiş gibi duruyordu. Fotoğraf çekmek için bundan iyisini isteyemezdim! Fakat nasıl yakalayacaktım?"
Aceleyle sokağın diğer tarafındaki bir binadan fotoğraf çekti. Yarı yolda bekleyerek, lensin yansımasının askerlerin dikkatini çekmesini engelledi.
2. Domuz için Gıda Karneleri
Chris Niedenthal, Grójec, Şubat 1982, Pazar, fotoğraf: Basın materyalleri
Şeker için karne, ilk olarak 12 Ağustos 1976'da kullanıldı. 1981'den itibaren ise et, sadece gıda karneleri aracılığıyla dağıtılmaya başlandı. Karmaşık dağıtım sistemini düzenleyen dokuz standart vardı. Yaş ve mesleğe bağlı olarak, kimin ne zaman ne kadar alacağı belirlenirdi. Gıda karneleri para yerine geçmiyordu. Bundan ziyade, en çok talep edilen ürünlerden kimin ne miktarda alabileceğini denetlemeye yarıyorlardı. Bu ürünler et, şeker ve alkoldü.
Bu ürünler hızla tükendikleri için, neredeyse herkes paylarına düşene katkı yapmak için karaborsaya güveniyordu. Gayrıresmi satıcılar sık sık evleri ve fabrikaları ziyaret ederlerdi. Bu öylesine yaygın bir alışkanlıktı ki, bunu ortadan kaldırmak veya cezalandırmak imkansız sayılırdı.
3. Mahzenlerde üretilen damıtılmış içkiler
Chris Niedenthal, Bieszczady Dağları, 1979. Zor bir iş gününün ardından asfalt işçisi, Fotoğraf: Basın materyalleri
Yiyecek satan dükkanlar hemen hemen boştu. Bulunması en kolay şey votkaydı. İçki satışından edilen kazanç, ülke için önemli bir gelir kaynağıydı. Yüksek satışlar, durgun bir ekonomi ve diğer gelir kaynaklarında yaşanan düşüşle, 1980'de gerçekleşen rekor alkol satışları, bütçenin yüzde 14'ünü oluşturdu. Şarap ve bira nadiren bulunuyordu. Votka karneleri bittiğinde Polonyalılar, şeker, tahıl ve patatesten ev yapımı damıtılmış bir içki olan bimber'ı üretmeye başladılar.
4. Ürünsüz dükkanlar
Chris Niedenthal, Varşova 1982. Kasap dükkanı, Fotoğraf: Basın materyalleri
Polonya Halk Cumhuriyeti'nde Dükkanlar isimli kitabın yazarı, Karolina Szamańska ile yaptığı bir söyleşide şöyle anlatıyor: “Dükkanların çoğu küçüktü ve birer tezgahtarları vardı. Ürün yelpazesi kısıtlıydı, yalnız temel ürünler bulunuyordu (tek çeşit ekmek, çörek ve baget). Hususi aylarda öyle az ürün olurdu ki, herşey aniden bitiverirdi. Sadece sirke kalırdı, her zaman sirke bulabilirdiniz.”
5. Standardın yüzde 120’si
Chris Niedenthal, Kraków 1982. Vistula giysi fabrikası, Fotoğraf: Basın materyalleri
Vistula, hem Komünizm hem de geçiş döneminde zenginleşen ve bugüne kadar ayakta kalan fabrikalardan. Devasa üretim holleri, işin yeknesaklığı, kotalara ulaşmak; Niedenthal tümünü tek bir fotoğrafla ifade ediyor.
6. Tanrıdan yüzlerce kilometre uzakta
Chris Niedenthal, Kalwaria Pacławska, Ağustos 1977. Hac, Fotoğraf: Basın materyalleri
Dini ritüeller, Polonya toplumunun birbirlerine bağlı kalmasına yardım etti ve milli ruhu besledi. Genç Polonyalılar sık sık hacca katılır; Częstochowa'nın Siyah Meryem'i gibi, Polonya Katolikleri için özel bir öneme sahip yerleri yaya olarak ziyaret ederlerdi.
7. Her gün ve bayramlarda sazan balığı
Chris Niedenthal, Noel arifesinde sazana bakan kız, Fotoğraf: Basın materyalleri
Polonya Lezzetleri, Mutfağı, Sofrası ve Adetlerinin Tarihi kitabının eş yazarı Jan Łoziński, Polonya Radyosu'na verdiği bir röportajda şöyle anlatıyor: “Sazan balığının Noel arifesi için önemli bir yemek olması aslında yeni bir adet. Eskiden, Noel arifesinde sunulan pek çok farklı türde balıktan biriydi. En kolay yetişen balıklardan biri olduğu fark edilince, popülerleşti.”
