Katarzyna Kozyra, fot. © Magda Wuensche / Zachęta Narodowa Galeria Sztuki
Wystawa "Warszawa - Tel Awiw - Nowy Jork" prezentuje najnowszy projekt Katarzyny Kozyry zatytułowany "Casting" (2010-2012). Zgromadzone materiały filmowe pochodzą z przesłuchań zorganizowanych w Warszawie i Tel Awiwie. Są także zapowiedzią castingu, który odbędzie się na przełomie maja i czerwca 2012 roku w Nowym Jorku.
Wszystko zaczęło się latem 2007 roku. Katarzyna Kozyra wysłała do kuratorki Hany Wróblewskiej e-mail z pytaniem: "Co myślisz o nowym pomyśle na nową pracę, co by napisać scenariusz autobiograficzny i wg niego zrobić film o moim życiu do kin?". Wspólnie zdecydowały, że duża monograficzna wystawa "Casting" w warszawskiej Zachęcie, na przełomie lat 2010/2011, będzie jednym z pierwszych etapów tej produkcji filmowej.
Kozyra pokazała w galerii prace, w których pojawia się w różnych wcieleniach. Jest podglądaczką z "Łaźni" i "Olimpią". Ucharakteryzowana na mężczyznę pojawia się w "Łaźni męskiej", animuje postacie ludzkie ze "Święta wiosny". Jest uczestniczką medialnych gier - w pracach z cyklu "W sztuce marzenia stają się rzeczywistością" występuje m.in. w rolach diwy operowej, cheerleaderki i gwiazdy pop. Dziełom towarzyszył katalog pozbawiony podsumowujących esejów, zawierający za to notatki autobiograficzne Kozyry i szczegółowe kalendarium jej życia. Publikacja miała być materiałem pomocniczym dla uczestników castingu.
- Podstawą do "Castingu" była moja biografia, ponieważ dzieła, które stworzyłam, nie zaistniałyby bez mojego życiorysu - mówi artystka. - Moje prace istnieją również poprzez odpowiedź na nie odbiorców. Założyłam więc istnienie ich osobnych "wcieleń" w reakcjach publiczności. W pewnym momencie musiałam zaakceptować i uznać moje różnorodne wcielenia w wyobrażeniach widzów.
Prezentując siebie w kolejnych przemianach, a także pokazując materiały archiwalne i filmy dokumentalne o sobie, artystka zachęcała publiczność do współtworzenia jej autobiograficznego filmu fabularnego. Na wystawie zaaranżowano specjalny pokój castingowy, w którym każdy widz mógł na chwilę przed kamerą wcielić się w Katarzynę Kozyrę. Z możliwości tej skorzystało ponad 200 osób, w większości męczyżni. Mieli za zadanie odpowiedzieć jako Katarzyna Kozyra na pytania w rodzaju: "Jak się Pani czuła jako mężczyzna w męskiej łaźni? Dlaczego epatowała Pani swoją chorobą? Dlaczego postanowiła Pani nakręcić film o osobie". Wszyscy musieli wypowiedzieć zdanie z pseudo-dokumentu "W sztuce marzenia stają się rzeczywistością": "Z takiej mojej wszechmocy rodzi się przekonanie, że za co bym się nie wzięła, wszystko mi sie uda. No bo, potencjalnie jestem utalentowana w każdej dziedzinie". Każdy "castingowicz" był również zachęcany do powiedzenia czegoś od siebie.
- Większość ludzi zachowywała się pasywnie, po prostu stojąc przed kamerą i odpowiadając na pytania, recytując zadany im cytat - opowiada Kozyra. - Niektórzy próbowali coś odgrywać, rozbierali się, przebierali, używali rekwizytów. Osoby, które mnie znały osobiście, często próbowały mnie odgrywać, naśladować moją mimikę, gesty, sposób mówienia, co raczej przeszkadzało im w interpretacji mojej osoby.
Pierwszy pokaz zmontowanych nagrań z castingów odbył się podczas finisażu wystawy w Zachęcie.
W październiku 2011 roku odbył się drugi casting - w Centrum Sztuki Współczesnej w Tel Awiwie. Tym razem Kozyra szukała nie tylko odtwórcy głównej roli, ale i scenarzysty filmu. Ubiegający się o rolę musieli być gotowi do emocjonalnego zaangażowania w projekt. Ich płeć, wiek czy warunki zewnętrzne nie były istotne. Pośród uczestników castingu wyróżniała się Mor Efrony - dziewczyna z Tel Awiwu. W lutym 2012 roku Mor przyjechałą do Warszawy, by wraz z artystką pracować nad scenariuszem filmu.
Ostatni etap przesłuchań odbędzie się już po zakończeniu wystawy w Salonie Akademii - na przełomie maja i czerwca w Nowym Jorku, w małej galerii Family Business, prowadzonej przez znanego artystę Maurizio Cattelana. Casting jest organizowany pod hasłem "Looking for the body". Katarzyna Kozyra będzie na nim poszukiwać ciała idealnego do odegrania głównej roli w filmie. Czy na tym prace związane ze zbieraniem materiału do produkcji się zakończą, nie wiadomo. Jak deklaruje artystka, główym celem "Castingu" nie jest materialny efekt (wystawa, film), ale sam proces.
- Kaśka ten film zrobi, za dwa lata czy za dwadzieścia, ale zrobi - zapewnia jednak Hanna Wróblewska.
Nagrania z castingów stały się nie tylko początkiem pracy nad filmem autobiograficznym, ale również podstawą pracy doktorskiej Kozyry, poświęconej procesowi nazwanemu "Casting". Nieprzypadkowo wystawa "Warszawa - Tel Awiw - Nowy Jork" odbywa się na warszawskiej ASP. To tu od głośnej pracy dyplomowej "Piramida zwierząt" (1993), obronionej w Kowalni - pracowni prof. Grzegorza Kowalskiego, uważanej za matecznik tzw. sztuki krytycznej - rozpoczęła się kariera artystki. Promotorem doktoratu również był prof. Kowalski. Katarzyna Kozyra uzyskała stopień doktora 7 lipca 2011 roku.
Kuratorka: Hanna Wróblewska.
Wernisaż: 11 maja 2012, godz. 18:00.
Wystawa otwarta do 26 maja 2012.
Salon Akademii
Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Pałac Czapskich-Raczyńskich
Krakowskie Przedmieście 5 (wejście od Traugutta)
Źródło: informacje prasowe, www.zacheta.art.pl, katalog wystawy wydany przez ASP w Warszawie
Oprac. PK