Po ukończeniu studiów na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej, podjęła naukę śpiewu w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie (1961). Studia wokalne kontynuowała krótko u Ady Sari oraz w Accademia Musicale Chigiana w Sienie u Gino Bechiego. W 1964 debiutowała na scenie Teatru Wielkiego w Poznaniu rolą pazia Janusza w operze Stanisława Dunieckiego Paziowie królowej Marysieńki.
Zdzisława Donat w scenie z przedstawienia operowego "Hrabina" Stanisława Moniuszki, reżyseria: Maria Fołtyn, 1982, Teatr Wielki - Opera Narodowa, fot. Jan Morek /PAP
Jako lauretka konkursów wokalnych w Tuluzie (Grand Prix w 1967) i Helsinkach (1968), w 1972 została solistką Teatru Wielkiego w Warszawie. Debiutowała tu tytułową rolą w Łucji z Lammermoor Gaetano Donizettiego. Na warszawskiej scenie operowej kreowała także m.in. role: Ewy w Hrabinie i Hanny w Strasznym dworze Stanisława Moniuszki, Rozyny w Cyruliku sewilskim Gioacchina Rossiniego, Gildy w Rigoletcie Giuseppe Verdiego, Klarysy w operze Księżycowy świat Josepha Haydna, Adeli w Zemście nietoperza Johanna Straussa. Następnie podjęła stałą współpracę z Opera Am Gärtnerplatz, a potem Bayerische Staatsoper w Monachium.
Zdzisława Donat w scenie z przedstawienia operowego "Zaczarowany flet" Wolfganga Amadeusza Mozarta, reżyseria: Laco Adamik, Teatr Wielki - Opera Narodowa, 1989, fot. Sławomir Wojno /PAP
Szczególne uznanie wzbudziła jej interpretacja partii Królowej Nocy w Czarodziejskim flecie Wolfganga Amadeusa Mozarta. Śpiewała też w Teatro San Carlo w Neapolu, Bodeńskim Teatrze Państwowym, w Karlsruhe, Hamburgu, Hadze, Genewie, Rzymie, Covent Garden w Londynie, Staatsoper w Wiedniu, La Scali w Mediolanie (1975-76), gdzie debiutowała w operze Maurice'a Ravela Dziecko i czary, Metropolitan Opera House w Nowym Jorku (1980), San Francisco i Tokio. W latach 1979-86 występowała wielokrotnie na festiwalu w Salzburgu, jak również na festiwalach operowych w Bregencji (1980), Weronie (1985) i Orange (1989). W 1979 w Monachium przyznano jej honorowy tytuł Kammersängerin.
Zdzisława Donat jako Violetta Valery w przedstawieniu operowym "Traviata" Giuseppe Verdiego, Teatr Wielki - Opera Narodowa, 1987, fot. Maciej Belina Brzozowski /PAP
Do największych kreacji Zdzisławy Donat, prócz wymienionych, należą: rola Konstancji w Uprowadzeniu z seraju Mozarta, Noriny z Don Pasquale Gaetano Donizettiego, Rozyny z Cyrulika sewilskiego, Olimpii z Opowieści Hoffmanna Jacquesa Offenbacha, Aminy z Lunatyczki i Elwiry z Purytan Vincenzo Belliniego, Gildy z Rigoletto, Violetty z Traviaty, Anusi z Falstaffa i Oskara z Balu Maskowego Verdiego.
Nagrała La serva padrona Giovanniego Paisiella (Polskie Nagrania, 1971) i Czarodziejski flet Mozarta pod dyrekcją Jamesa Levine'a (RCA, 1980) oraz recital operowy (Polskie Nagrania, 1978).
W latach 1994-98 Zdzisława Donat prowadziła klasę śpiewu w Akademii Muzycznej w Krakowie. Obecnie współpracuje z Uniwersytetem Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie.
Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, maj 2003, aktualizacja: październik 2009.
