Urodził się 23 października 1935 roku w Czechowicach koło Warszawy. Gry na fortepianie uczył się najpierw u prywatnych nauczycieli, a następnie, w latach 1949-56, w Państwowej Szkole Muzycznej w Warszawie. W latach 1952-53 studiował filologię angielską na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1956 do 1960 odbywał studia kompozytorskie w klasie Piotra Perkowskiego w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie (dyplom z wyróżnieniem uzyskał w 1962). W latach 1965-66, dzięki stypendium rządu francuskiego, kontynuował edukację muzyczną w Paryżu, studiując u Nadii Boulanger, a w latach 1970-71 jako stypendysta rządu holenderskiego przebywał w Holandii.
Jego utwory były wykonywane w kraju i za granicą, m.in. w Pradze, Londynie, Sztockholmie, Helsinkach, Bonn, Berlinie, Monachium, Wiedniu, Paryżu, Jerozolimie i Seulu. Jego kompozytorski dorobek wydany został w serii 6 płyt CD (Warszawa, 2001). Partytury utworów Rudzińskiego są publikowane w Warszawie przez PWM, Agencję Autorską, w Monachium przez Schott Verlag, Edition Modern, w Celle (Moeck Verlag).
Utwór nazywa się "Antygona", a skomponował go Zbigniew Rudziński, ten sam, który ma w swym dorobku "Manekiny" oparte na prozie Brunona Schulza. To jeden z największych współczesnych przebojów teatralnych. W Operze Narodowej "Manekiny" utrzymują się w repertuarze od dwóch dekad, zagrano je ponad 170 razy, wystawiono też na kilku scenach europejskich. Tym razem Zbigniew Rudziński sięgnął po dramat Sofoklesa. I choć w przez siebie napisanym libretcie pozostał wierny oryginałowi, zinterpretował go na swój własny sposób. Nie skupił się, co zdarzało się ostatnio często w innych inscenizacjach tej tragedii, na buncie jednostki przeciw bezdusznej władzy, lecz zainteresował się portretami psychologicznymi dwójki bohaterów (...). Równie bogata i różnorodna jest tkanka muzyczna utworu Rudzińskiego z pełną dramatyzmu partią orkiestry. W precyzyjnie skonstruowanych scenach solowych przypominających nie tyle klasyczne arie, co monologi z wielkich dramatów muzycznych kompozytor objawił ogromną wrażliwość na słowo, któremu podporządkował melodię. Świetnie też zostały one skontrastowane z dynamicznymi fragmentami chóralnymi. Powstała na zamówienie Warszawskiej Opery Kameralnej "Antygona" jest potężnym dziełem, którego muzyczny rozmach rozsadza maleńką scenę stołecznego teatru – Jacek Marczyński o prapremierze opery "Antygona" Zbigniewa Rudzińskiego, "Rzeczpospolita" 2001.
Zbigniew Rudziński w latach 1962-68 pełnił funkcję dyrektora działu muzycznego Warszawskiego Studia Filmów Dokumentalnych. Od 1973 jest wykładowcą kompozycji w Akademii Muzycznej w Warszawie (od 1975 – jako docent, od 1989 – jako profesor zwyczajny). W latach 1980-81 był jednocześnie dziekanem Wydziału Kompozycji, a w latach 1981-84 – prorektorem warszawskiej uczelni. Prowadził też wykłady podczas International Conference on New Musical Notation na State University Ghent w Belgii (1974), International Seminar for Composers w Ohrid w Jugosławii (1975), International Summer Composition Courses (1977 - Wenecja, 1978 - Olsztyn, 1979 - Kazimierz), Internationales Jugend Festspieltreffen w Bayreuth w Niemczech (1983-89), w Sibelius Academy of Music w Helsinkach (1987), Royal Academy of Music w Londynie (1990) i Keimyung University w Daegu w Korei Południowej (1993, 1996, 2000-2005).
Od 1962 roku należy do Związku Kompozytorów Polskich. W latach 1968-80 był członkiem Zarządu Głównego, w latach 1981-82 – skarbnikiem, a w latach 1985-86 – sekretarzem generalnym ZKP. Od 1983 do 1989 pełnił funkcję dyrektora Composer's Workshop w Bayreuth.
Zbigniew Rudziński za swoją twórczość kompozytorską otrzymał wiele nagród, m.in. w 1960 – nagrodę na Konkursie Kompozytorskim z okazji 150-lecia Konserwatorium Warszawskiego za Sonatę na 2 kwartety smyczkowe, fortepian i kotły (1960), w 1962 – II nagrodę (I nie przyznano) na Konkursie Młodych Związku Kompozytorów Polskich za Epigramy na flet, chór i perkusję (1962), w 1988 – nagrodę na Neue Musiktheater-Werkstatt w Berlinie za operę Manekiny (1981), w 1991– Nagrodę Związku Kompozytorów Polskich. Ponadto został uhonorowany Srebrnym Krzyżem Zasługi (1975), Nagrodą Ministra Kultury i Sztuki za działalność pedagogiczną (1979, 1985) oraz Nagrodą Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1986).
Kompozycje
- Cztery piosenki ludowe na sopran i fortepian (1955)
- Trio na 2 klarnety i fagot (1958)
- Sonata na klarnet i fortepian (1959)
- Sonata na 2 kwartety smyczkowe, fortepian i kotły (1960)
- Cztery pieśni na baryton i zespół kameralny (1960-61)
- Epigramy na flet, 2 chóry żeńskie i perkusję (1962)
- Contra fidem na orkiestrę symfoniczną (1963-64)
- Trio smyczkowe (1964)
- Studium na c na zespół o dowolnym składzie instrumentów (1964)
- Moments musicaux I na orkiestrę symfoniczną (1965)
- Impromptu na 2 fortepiany, 3 wiolonczele i perkusję (1966)
- Moments musicaux II na orkiestrę symfoniczną (1967)
- Moments musicaux III na orkiestrę symfoniczną (1968)
- Trzy pieśni na tenor i 2 fortepiany (1968)
- Kwartet na 2 fortepiany i perkusję (1969)
- Symfonia na chór męski i orkiestrę (1969)
- Muzyka nocą na małą orkiestrę (1970)
- Requiem ofiarom wojen [wersja I] na recytatora, chór i orkiestrę (1971)
- Requiem ofiarom wojen [wersja II] na chór i orkiestrę (1971)
- Tutti e solo na sopran, flet, róg i fortepian (1973)
- Sonata na fortepian (1975)
- Kap...kap...kap..., 13 piosenek dla dzieci na głos z fortepianem (1975-80)
- Campanella na zespół perkusyjny (1977)
- Trytony na zespół perkusyjny (1979-80)
- Manekiny, opera (1981)
- Struny na ziemi na sopran i orkiestrę smyczkową (1982)
- Księga godzin, 5 romantycznych pieśni na mezzosopran i trio fortepianowe (1983-84)
- To nie są sny, 6 pieśni na mezzosopran i fortepian (1987)
- Suita polska na 8 żeńskich głosów (lub chór żeński) i fortepian (1990)
- Trzy portrety romantyczne na 12 saksofonów (1991)
- Posłuchaj... na sopran i fortepian (1993)
- Antygona, opera (2001)
Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji , Związek Kompozytorów Polskich, maj 2002; aktualizacja: październik 2016, AG.
