Dotąd geometryczne kompozycje Kalinowskiego nie wychodziły poza układ pion-poziom charakteryzując się mondrianowską równowagą, jednak na początku lat 70. artysta znacząco wzbogaca środki wyrazu o układy diagonalne – można powiedzieć, że po przebadaniu obszaru układów horyzontalno-wertykalnych przeszedł do kolejnego aspektu swojej sztuki – wprowadził element ruchu. Początkowo były to barwne kompozycje z nakładających się na siebie rombów, trapezów, trójkątów i prostokątów, które później zostały wzbogacone przez linearne wektory, aż do kompozycji z końca lat 70. zbudowanych z siatki nałożonych na siebie tychże kształtów, ale oddanych linearnie. W latach 1971–1972 stworzył serię kompozycji otwartych (z fragmentami wychodzącymi poza ramy), złożonych z różnej wielkości wielobarwnych kół – linearnych i pełnych, niekiedy mniejszych wpisanych w większe, przedstawionych chaotycznie na białym tle. Od 1974 roku do 1977 Kalinowski znacząco wzbogaca "język geometrii", wprowadzając do swych kompozycji litery nie jako nośniki treści, ale jako zapożyczone z typografii znaki plastyczne; tym samym nawiązuje do tradycji międzywojennej polskiej awangardy łączenia typografii ze sztuką i przydaje swoim dziełom kulturowej wieloznaczności.
W roku 1976 Artysta zwrócił się na moment w stronę mocno zakamuflowanej figuracji, malując kilka obrazów z przedstawieniami hieratycznie osiowo ujętych postaci, których sylwetki, utworzone z form trapezoidalnych i tym podobnych kształtów, "upiększone" zostały ornamentyką odpowiednią dla danej tożsamości. Końcówka lat 70. to tzw. cykl "kalejdoskopowy" przywołujący niekiedy atmosferę dzieł surrealistów – w obrazach, niczym w dziecięcym kalejdoskopie, nachodzą na siebie kawałki układanki, fragmenty większych całości; początkowo zajmują one całe powierzchnie płócien, potem są wpisywane w koło.
Cykl ten stanowi kolejny etap przejściowy – od abstrakcji geometrycznej do abstrakcji o bardzo indywidualnym charakterze, trudnym do przypisania konkretnemu nurtowi. Lata 80. i 90. to dominacja linii w różnych odmianach – obrazy zapełniają układy falistych linii, cienkich lub pogrubionych, w formie pasów, rozciągniętych plam barwnych, przerywane itp.; skomponowane poziomo równolegle, koliście bądź przecinające się. Za ich pomocą artysta tworzy cykle "Układów Otwartych", "Zamkniętych", "Wielostronnych". Włącza do swych kompozycji partie niezamalowanego płótna, lnianego bądź z juty, korzystając z jego naturalnych walorów plastycznych.
Tadeusz Kalinowski pozostawił po sobie dzieło niezwykłe, bogate, całkowicie oryginalne, świadczące o wyjątkowej świadomości twórczej i artystycznej wyobraźni. Środowisko artystyczne Poznania (podobnie jak i np. Gdańska) w okresie powojennym (lata 40., 50. i 60. XX w.) zdominowane było przez tradycje kolorystyczne, co nie stwarzało dobrego klimatu dla rozwoju abstrakcji. Sytuacja abstrakcjonistów poznańskich, mimo sztuki najwyższej próby, była znacznie gorsza, niż artystów z przodujących awangardowych środowisk warszawskiego i krakowskiego. Tym należy tłumaczyć fakt, że sztuka Tadeusza Kalinowskiego i jego żony Anny Cyronek-Kalinowskiej jest mało znana poza środowiskiem poznańskim. A wyśmienitej twórczości Anny i Tadeusza Kalinowskich należy się właściwe miejsce w historii polskiego malarstwa abstrakcyjnego.
Autorka: Grażyna Szcześniak (kustosz w Oddziale Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku), sierpień 2018
Wystawy indywidualne i wspólne z Anną Cyronek-Kalinowską:
- 1959 – z A. Cyronek – Pałac Działyńskich w Poznaniu.
- 1967 – z A. Cyronek – w salonie ZPAP w Poznaniu.
- 1968 – Salon ZPAP w Poznaniu
- 1969 – Galeria „A” w Gnieźnie
- 1971 – BWA „Arsenał” w Poznaniu (retrospektywna)
- 1975 – z A. Cyronek – BWA w Zielonej Górze
- 1976 – BWA „Arsenał” w Poznaniu
- 1983 – BWA w Koninie
- 1984 – Galeria Akumulatory 2 w Poznaniu i Galeria RR w Warszawie
- 1990 – Galeria Profil w Poznaniu
- 1984 – 1994 wystawy jubileuszowe w poznańskim „Arsenale” na 75-, 80- i 85-lecie urodzin
- 2009 – Jubileuszowa wystawa na 100-lecie urodzin: Muzeum Narodowe, Galeria Miejska „Arsenał”, Galeria Ego – w Poznaniu
- 2016 – Przestrzenie abstrakcji. Twórczość rodziny Kalinowskich, Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku (Pałac Opatów w Oliwie)
Wystawy zbiorowe:
- 1970 – 5. Salon Marcowy, BWA w Zakopanem
- 1986 – Artyści Poznania 1945–1985, Muzeum Narodowe i BWA „Arsenał” w Poznaniu
- 1993 – ogólnopolska wystawa "Wektor Sztuki", BWA, Poznań
Link do strony Fundacji Artystycznej im. Tadeusza Kalinowskiego:
http://www.tadeuszkalinowski.com/podmenu_nazwiska_t.htm
