Piotr Ryszard Pawlak - Życie i twórczość | Artysta

Bez cienia przesady można określić go jako jednego z najbardziej wszechstronnych pianistów młodego pokolenia: fortepian współczesny z powodzeniem łączy z instrumentami historycznymi, zmysł analityczny z improwizacją, a prócz muzyki zajmuje się matematyką i w obu dziedzinach wzniósł się na poziom mistrzowski.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Piotr Ryszard Pawlak, fot. dzięki uprzejmości organizatorów Konkursu Chopinowskiego

Text positon (deprecated)

Center

Urodził się 20 lutego 1998 roku w Gdańsku. Pochodzi z domu inżynierów i jak przyznaje, słuch muzyczny zaczął wykazywać niezależnie od rodzinnych tradycji, równocześnie trafiając na podatny grunt, gdyż w mieszkaniu dziadków stał stary nieużywany fortepian. Rosnące zainteresowanie grą szybko poskutkowało rozpoczęciem nauki w szkole muzycznej.

Edukacja Pawlaka od początku przebiegała wielotorowo. W Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego II st. w Gdańsku łączył grę na fortepianie (klasa Waldemara Wojtala) z organami (klasa Hanny Dys), a obok konkursów muzycznych osiągał sukcesy w olimpiadach z matematyki i informatyki. Kontynuując współpracę z Wojtalem, w 2021 roku ukończył z wyróżnieniem studia w jego klasie fortepianu w Akademii Muzycznej w Gdańsku, zaś od 2024 roku jest studentem prestiżowej International Piano Academy Lake Como. Równolegle stale pogłębiał wykształcenie muzyczne na gdańskiej uczelni: czy to poprzez dyrygenturę (pod okiem Zygmunta Rycherta), czy to indywidualne studia z kompozycji (u Krzysztofa Olczaka). Nie porzucił bynajmniej królowej nauk – jako doktorant Uniwersytetu Gdańskiego przygotowuje rozprawę w dziedzinie grup klas odwzorowań powierzchni nieorientowalnych.

Oprócz międzynarodowych konkursów matematycznych święcił triumfy jako pianista. Zwyciężył m.in. V Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Maj Lind w Helsinkach (2022) i XI Międzynarodowy Konkurs Chopinowski w Darmstadt (2017), gdzie doceniono go także za najlepszą improwizację. Ponadto był laureatem konkursów chopinowskich w Pekinie (2016), Budapeszcie (2018) i Krakowie (2019), Międzynarodowego Konkursu Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie (2019), Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy (2022) i Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych w Warszawie (2023). W historii zapisał się wreszcie jako trzykrotny uczestnik Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie (2015, 2021, 2025).

Koncertował w wielu krajach Europy w takich salach, jak Filharmonia Berlińska, Filharmonia Petersburska, Filharmonia Narodowa, Sala Verdi w Mediolanie czy Teatr La Scala, a także w Stanach Zjednoczonych, Chinach i Japonii. Występował z orkiestrami m.in. Filharmonii Narodowej, Bałtyckiej, Świętokrzyskiej, Dolnośląskiej, Fińską Radiową Orkiestrą Symfoniczną czy {oh!} Orkiestrą. Swoją grę prezentował na festiwalach, takich jak Kissinger Sommer w Bad Kissingen czy Chopin i jego Europa w Warszawie. Wśród licznych programów otrzymał stypendium ufundowane przez Krystiana Zimermana.

W 2025 roku we współpracy z muzykami Wrocławskiej Orkiestry Barokowej wydał album z muzyką kameralną Józefa Elsnera, nagraną premierowo na instrumencie z epoki, a w lutym ukazał się jego debiutancki album solowy z muzyką Fryderyka Chopina, zarejestrowany podczas II Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych.

Intuicja czy scjentyzm?

Pytany o to, dlaczego łączy tak z pozoru odległe specjalizacje, mówił Justynie Michalkiewicz-Waloszek z portalu Trójmiasto.pl:

Matematyka pozwala mi dostrzegać i analizować złożoność utworów, wyjaśniać sens struktur muzycznych, a muzyka z kolei podziwiać piękno i harmonię teorii matematycznych. Cieszę się też, że mam zawsze możliwość zaczepienia się w zawodach na pograniczach tych dziedzin – chociażby budowy fortepianów czy projektowania oprogramowania muzycznego.

Racjonalna analiza utworów i znajomość szerokiego kontekstu utworu są zatem narzędziami do potęgowania przeżyć estetycznych, a prawdziwą motywację do uprawiania muzyki stanowi przyjemność wobec obcowania z pięknem – przyznawał w 2024 roku w „Klasyce na Podkarpaciu”:

Moim priorytetem jest w tej chwili fortepian. Gra na tym instrumencie daje mi najwięcej satysfakcji i doznań. Będę także kontynuował pozostałe zainteresowania, bo sprawiają mi one ogromną przyjemność i rozwijają moje horyzonty. Inaczej gra się utwory Johanna Sebastiana Bacha, kiedy grało się wcześniej dzieła tego kompozytora na organach lub na instrumentach historycznych, na przykład na klawikordzie. Wpływ mają także predyspozycje matematyczne, które powodują inne spojrzenie na genialne, perfekcyjne kompozycje Bacha.

Nowe stare brzmienia

Wykonawstwo historyczne poznał w 2016 roku za sprawą Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, który zaprosił go do udziału w kursach pianistycznych w Radziejowicach. To właściwie kolejny z licznych fakultetów Pawlaka w służbie jego indywidualnego stylu gry i erudycyjnych interpretacji – jak mówił dla Radia Kielce:

Kiedy grałem na współczesnym fortepianie, zastanawiałem się, dlaczego Chopin tak to dziwnie napisał, skoro to brzmi lepiej w inny sposób, ale jak się siada do takiego historycznego fortepianu, to okazuje się, że to wszystko brzmi świetnie i kreuje pewien efekt, więc te utwory brzmią… nie wiem, czy prawdziwiej, bo ta muzyka jest uniwersalna i da się ją odtworzyć na każdym instrumencie, ale na pewno łatwiej się do niej zabrać, łatwiej zrozumieć intencje Chopina. Z kolei później, jak się pogra na takim instrumencie historycznym i siada do współczesnego, to otwierają się pewne nowe brzmienia barwowe, zaczynają się nowe poszukiwania, by odnaleźć te dawne brzmienia na współczesnym fortepianie.

W ramach eksploracji historycznych praktyk wykonawczych pianista angażuje się też w „przywracanie improwizacji do świata muzyki klasycznej”. I również czyni to z powodzeniem, o czym świadczy nagroda w Darmstadt za najlepszą improwizację na tematy z Wolnego Strzelca Carla Marii von Webera. W 2020 roku z kolei otrzymał drugą nagrodę w konkursie improwizacji fortepianowej Transatlantyk Instant Composition Contest podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Transatlantyk w Katowicach.