W słynnej scenie z "Powiększenia" Michelangelo Antonioniego obserwujemy fotografa podczas pracy z modelkami w studio. Fotograf jest agresywny, dominujący i aktywny. Jest twórcą. Modelki są apatyczne, nieruchome, pozbawione właściwości. Ustawiają się w identycznych pozach, a kamera filmuje je tak, że przez moment wydają się być warstwami tej samej postaci. Ostatecznie jednak fotograf okazuje się twórcą bezsilnym – nie jest w stanie ukształtować z żywych ciał idealnego obrazu, który sobie wymyślił.
Magda Buczek nawiązuje do tej sceny w swojej pracy "Justina is" (2010). Artystka zmienia jednak relacje pomiędzy fotografem (fotografką) a osobą fotografowaną. W kontraście do sceny Antonioniego, u Buczek modelka jest jedna, lecz zwielokrotniona poprzez odbicia w lustrze i poprzez wielość fotografii, póz i strojów, jakie zakłada (lub zdejmuje) tytułowa bhaterka. Justina jest postacią autentyczną – to kuzynka artystki, jednak istotną część jej życia wypełnia autokreacja. Jest tancerką i performerką w gejowskich klubach Ibizy i Londynu. Sama Buczek również rekonstruuje jej osobowość i jej życie poprzez interfejs Facebooka.
"Tytuł projektu stanowi odzwierciedlenie moich fascynacji mediami społecznościowymi – mówi artystka – tym jak tworzymy swoje awatary w świecie wirtualnym, i jak to się przekłada na nasz obraz w świecie realnym. Kiedyś Facebook sugerował, by swoje statusy wpisywać w trzeciej osobie: 'Magda is…', 'Justina is…'. W ten sposób tworzyliśmy własną personę wirtualną, która nawet dla nas była kimś trzecim".
W tej wczesnej (programowo niedomkniętej) pracy Magdy Buczek ujawniają się wątki, które artystka będzie podejmować w większości swoich późniejszych dzieł: pytanie o możliwość przekroczenia granicy cudzej jaźni, (re)konstruowanie postaci, kobieca seksualność, zacieranie podziału pomiędzy autorką a modelką / bohaterką prac, nawiązania do wątków kultury popularnej, inspirowanie się mediami społecznościowymi. Z czasem artystka zacznie włączać do swoich projektów coraz więcej elementów narracyjnych i tekstowych. Na przykład w pracy "Random Selection" (Bunkier Sztuki, listopad 2015) wykorzystuje setki własnych statusów facebookowych, prywatnej internetowej korespondencji i tekstów zawłaszczonych z literatury popularnej. Dekonstruuje jednak ich autonarracyjność poprzez rzutowanie tekstów na ciało japońskiego performera – mężczyzny.
Magda Buczek pochodzi ze Skoczowa (ur. 1979), jest absolwentką wydziału dziennikarstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego (2005), a także Fotografii i Intermediów (2008) oraz Projektowania (2006) krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 2007 roku przebywała na stypendium w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Antwerpii, gdzie uczęszczała na wykłady dr. Hugo Heyrmana.
"Trudno zresztą mówić, że to były wykłady. To były raczej długie spotkania. Pozwoił mi samej zrozumieć, co i jakimi środkami chciałabym osiągnąć w sztuce".
Podczas stypendium w Belgii i zainspirowana Heyrmanem Buczek zaczęła pracę nad projektem "Dziewczynki / Girls" (2008–2009), który w 2009 roku przyniósł jej Nagrodę Publiczności i nagrodę Młodego Talentu Fotofestiwalu w Łodzi. Artystka zestawia w nim fragmenty prywatnych filmów z Youtube ukazujących dziewczyny tuż przed wiekiem dojrzewania, pochłonięte w pełni wykonywaniem rozmaitych czynności. Mówiąc o tym projekcie Buczek przywołuje teorię przepływu (flow) węgierskiego psychologa Mihály’ego Csíkszentmihályi’ego. Zgodnie z nią, stan flow jest rodzajem uniesienia, którego doświadczamy, gdy w pełni oddajemy się jakiejś czynności.
"Flow jest tym stanem, w którym czyjaś jaźń jest całkowicie niedostępna dla innych. Człowiek jest wtedy sam z sobą – w pełni skupiony na sobie" – mówi artystka.
Napięcie pomiędzy tym, co zewnętrzne i tym, co wewnętrzne, pomiędzy tym, co materialne, a tym, co zamknięte w umyśle, pomiędzy tym, jak się prezentujemy, a tym, jak sami o sobie myślimy znajduje też odzwierciedlenie w podejściu Buczek do medium, jakim się posługuje – w szczególności fotografii. Ulotną niematerialność fotografii przekształca w bardzo materialne obiekty. To znajduje szczególnie namacalny wymiar w projekcie "Lakier / Nail Varnish" (2014), w którym tytułowa substancja staje się środkiem wyrazu (jako farba), ale także służy do niszczenia znalezionych fotografii (zamalowane twarze), tudzież przydaje się jako klej i spoiwo łączące poszczególne obrazy. Swoje wystawy artystka buduje niczym mapy skarbów albo rekonstrukcje miejsc zbrodni. Stają się czymś, co można by nazwać muzeum codzienności. Widzowi pozwala dokonać rekonstrukcji "zdarzeń z życia" bohaterek tych wystaw na podstawie szczątkowych fragmentów i wybranych przedmiotów.
Sama Buczek do samej rzeczywistości podchodzi jak fantazjująca reporterka. Rzeczywistość ją pochłania o tyle, o ile może w niej odkryć poetyckie i kulturowe tropy. Przykładem tej postawy i wynikających z niej konsekwencji jest projekt "A mermaid of South Dakota". Podczas rezydencji twórczej w Quintana Roo na Jukatanie w Meksyku Buczek poznała Christie Sandvik, młodą kobietę – naukowca z Południowej Dakoty. Pasją Christie jest nurkowanie w oceanie (paradoksalnie, Południowa Dakota jest najbardziej oddalonym od oceanów stanem USA). W trakcie rozmów z Buczek Christie wyznała też, że jest syreną. Nurkuje w wodach Morza Karaibskiego przebrana w bikini i ogon ryby. Artystka ruszyła za tym tropem, tworząc wielowymiarową podróż w krainę tego, co niepoznawalne (wciąż powracający trop w twórczości Magdy Buczek) – w kierunku jaźni, seksualności i tożsamości.
Naturalnym środowiskiem Magdy Buczek jest także internet, z którego nie tylko czerpie inspiracje (net-art i serwisy społecznościowe), ale także traktuje jako medium pozwalające na wcielenie w życie idei wystawy niedokonanej i nieskończonej. Od 2013 roku prowadzi fotobloga na platformie Tumblr.
Krzysztof Miękus
Wybrane wystawy i wyróżnienia:
2015
XII Triennale Bałtyckie Milion linii, Bunkier Sztuki, Kraków
TEXT: IMAGE / IMAGE: TEXT, Symbiosis, Fotogalerie Wien, Austria
Justina&co.uk, wystawa książki artystycznej, Muzeum Benaki, Ateny
Inside out, WANTED Design Festival, New York
I wish everyday could be like Christmass, Delta Total, Hjalteryii, Iceland
I'M HERE FOR YOU, Amatorska, London
2014
You can’t choose your neighbours, SOMA, Mexico city
Photo Book of the Year, Łódź Art Center, Fotofestival Łódź 2014
Strong feelings, CAC Troy, NY
A mermaid of South Dakota, AIAR, Quintana Roo, Meksyk
2013
Lido#3, performans, Wenecja
Sto ulubionych, Kunstlerhaus Bethanien, Berlin
Justina&co.uk, solo show, Art Agenda Nova, Krakow
Lakier na papierze, MAJ, sekcja eksperymentalna Krakow Photomonth
2012
Orgia na koniec świata (jaki znamy), noc performatywna, Bunkier Sztuki, Kraków
Icons, Raum 58, Monachium
2011
Ciało w bibliotece, BWA Design, Wrocław
Lido#2, performans, Wenecja
2010
Justina is, solo show, Łódź Art Center, Fotofestival Łódź 2010
2009
Lido#1, performans,Wenecja
Dziewczynki, Fabryka Fotografii, Fotofestival Łódź 2009
Nagrody:
2014
Fotopublikacja Roku (selfpublishing)
MACK First Book Award, London - finał
2009
Nagroda główna "Młody Talent", Nagroda Publiczności Fotofestival Łódź
2008
Transvisualia Mediascream Festival – wyróżnienie
