W roku 1918 wstąpił do Gimnazjum Stefana Batorego w Warszawie, które ukończył w 1927. W tymże roku został przyjęty na Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej. Studia ukończył w 1933. W latach 1934-35 studiował u prof. Tournau w Beaux Arts w Paryżu. Zmobilizowany w 1939 roku dostaje się do niewoli i do 1945 przebywa w obozie jenieckim w Woldenbergu. W styczniu 1945 wraca do Warszawy i rozpoczyna pracę w B.O.S. - następnie pracuje w różnych biurach projektowych. Od 1945 do 1949 prowadzi wykłady na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej na temat "Wnętrza". W 1950 zostaje mianowany zastępcą profesora w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu w Katedrze Wnętrz i Sprzętu. Funkcję tę pełni do 1955 roku. Od 1954 pracuje w Katedrze Projektowania Budynków Użyteczności Publicznej na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. 15 stycznia 1957 zostaje mianowany docentem, a 29 grudnia 1969 - profesorem nadzwyczajnym.
Twórczość Jana Bogusławskiego można podzielić na różne okresy i wyodrębnić różnorodność zainteresowań.
Okres międzywojenny
Jan Bogusławski, fot. materiały prasowe Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki do wystawy "Jan Bogusławski (1910-1982). Według reguł sztuki i własnego upodobania"
Na podstawie wygranego konkursu realizuje wnętrze weekendowe w dziale sztuki w polskim pawilonie na Międzynarodowej Wystawie w Paryżu, za które w 1936 roku otrzymuje Grand Prix. 1938 - Międzynarodowa Wystawa w Nowym Jorku, w wyniku konkursu realizuje dwa wnętrza - są to jego pierwsze wnętrza i meble reprezentacyjne: gabinet ambasadora i hall wejściowy pawilonu. Realizuje 3 wille z wnętrzami i meblami oraz szereg mieszkań z całkowitym umeblowaniem.
Okres wojenny
Ruiny Zamku Królewskiego w Warszawie, 1948, Muzeum Warszawy, fot. materiały prasowe Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki do wystawy "Jan Bogusławski (1910-1982). Według reguł sztuki i własnego upodobania"
To okres pobytu w obozie jenieckim, gdzie prowadzi wykłady (około 100) z historii sztuki, ćwiczenia z projektowania dla techników budowlanych. Projektuje szereg dekoracji teatralnych, parę studyjnych projektów mebli, studia wnętrz reprezentacyjnych wraz z meblami oraz odbywa 2 lata studiów rzeźbiarskich.
Okres powojenny
Jan Bogusławski, fot. materiały prasowe Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki do wystawy "Jan Bogusławski (1910-1982). Według reguł sztuki i własnego upodobania"
W pracach konkursowych i realizacyjnych pracuje w stałych zespołach. W latach 1946-48 z architektem Józefem Łowińskim. Z tego okresu największym osiągnięciem jest chyba, poza Domem Rzemiosła w Pałacu Chodkiewiczów na Miodowej, realizacja Kina "Praha". Lata następne to okres współpracy z architektem Bohdanem Gniewiewskim. W tej współpracy powstają projekty i realizacje osiedli "Grzybów I", "Grzybów II", "Srebrna" oraz Bar "Praha" - pierwszy w Polsce bar szybkiej obsługi.
Pawilon "Chemii", projekt: Jan Bogusławski, lata 60. XX w., fot. Zbyszko Siemaszko
Budynki w Alejach Jerozolimskich, łącznie z domem naprzeciw CDT (obecnie dom towarowy "Smyk"), pawilon "Chemii".
Konkursy: I nagroda równorzędna na Teatr w Łodzi, wyróżnienie w konkursie na Teatr Wielki w Warszawie, I nagroda w konkursie na projekt Teatru Narodowego w Madrycie oraz II równorzędna na projekt Teatru Narodowego w Budapeszcie.
Zawsze doceniał współpracę z plastykami, najczęściej współpracował z rzeźbiarzem Stanisławem Sikorą oraz malarką Marią Leszczyńską. Samodzielne prace rzeźbiarskie to Pomnik Bohatera Warszawy (konkurs - II nagroda równorzędna, I nie przyznano), Pomnik Westerplatte (konkurs, współautorstwo Marii Leszczyńskiej). Jednak główne jego zainteresowania to architektura wraz z wnętrzem i meblem.
Wnętrza i meble
Wnętrza reprezentacyjnych budynków rządowych: Rada Państwa, projekt: Jan Bogusławski, fot. Kuba Rodziewicz/Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki do wystawy "Jan Bogusławski (1910-1982). Według reguł sztuki i własnego upodobania"
Kontynuacją studiów przedwojennych i obozowych jest szereg projektów wnętrz reprezentacyjnych oraz mebli. Z architektem Stanisławem Odyńcem Dobrowolskim projektuje wnętrza ówczesnej Rady Państwa - Nagroda Państwowa II stopnia. Pracą samodzielną są meble do ww. gmachu Rady Państwa, dwóch pięter reprezentacyjnych Ministerstwa Komunikacji, meble gmachu Rady Ministrów, do skrzydła gościnnego Belwederu oraz do szeregu innych wnętrz.
Architektura
Śródmiejskie osiedla mieszkaniowe "Grzybów", projekt: Jan Bogusławski, fot. Kuba Rodziewicz/Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki
Realizacja wielu osiedli świadczy o jego zainteresowaniach mieszkalnictwem - zaprojektował je wraz z usługami, wnętrzami (około 100 wnętrz handlowych). Zainteresowania obiektami użyteczności publicznej to po pierwsze projekty teatrów. Pierwszym był własny dyplom, następnie nagrody w czterech konkursach krajowych i zagranicznych. Spośród innych projektów należy wymienić: Ambasadę Polską w Rzymie, Wyższą Szkołę Handlu Zagranicznego w Warszawie. Do zrealizowanych należą zespół budynków Ambasady PRL w Moskwie (współautorstwo architektów Waldemara Hinza i Wojciecha Kowalczyka). W pracach swych w twórczy sposób współpracuje z inżynierami, konstruktorami. Na podkreślenie zasługują okrągłe wysokościowce (budynki dla "Społem") - współpraca z Wacławem Hyroszem, katedra w Stalowej Woli - współpraca z Konstantym Jankowskim, 30-piętrowy budynek biurowy na Brackiej w Warszawie - konstrukcja "ślizgowa" z Wacławem Zaleskim.
Znaczną częścią dorobku architektonicznego były projekty teatrów i oper, m.in. Opera w Madrycie, Budapeszcie i Lipsku.
Osobną dziedziną są projekty kościołów i obiektów sakralnych z najważniejszymi - Stalowa Wola, Saska Kępa w Warszawie, Kościół w Dębnie czy Gorajcu. Bardzo nowoczesny niezrealizowany projekt kościoła dla zakonu oo. Jezuitów w Warszawie. Czy też mniejsze realizacje, ale nie mniej ważne, jak prezbiterium Katedry w Warszawie.
Zawsze wykazuje wielkie zainteresowanie historią sztuki, gdyż jak mówi: "każde dzieło musi mieć nie tylko ojca - twórcę, ale i matkę - dotychczasowy dorobek kultury". Wobec ogromu zniszczeń dzieł naszej kultury materialnej uważał za swój obowiązek włączyć się w pracę nad ich odbudową.
Pałac Chodkiewiczów w Warszawie, projekt: Jan Bogusławski, fot. Kuba Rodziewicz/Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki
Odbudowuje Pałac Chodkiewiczów jako Dom Rzemiosł, wygrywa konkurs na zabudowę Rynku w Poznaniu (z architektem Janem Cieślińskim). W konkursie 1955 roku na urbanistyczno-architektoniczne rozwiązanie Placu Zamkowego i związanego z nim obszaru Starego i Nowego Miasta otrzymuje nagrodę (równorzędną nagrodę otrzymał prof. Roman Gutt). Projekt wstępny obrzeża Starego Miasta opracowuje z architektem Mieczysławem Kuzmą.
Odbudowa Zamku Królewskiego w Warszawie, projekt odbudowy: Jan Bogusławski, 1974, fot. Zbyszko Siemaszko
1 maja 1955 roku organizuje pracownię "Zamek". Przystępuje do inwentaryzacji ocalałych szczątków Zamku Królewskiego, zbiera materiały archiwalne i na ich podstawie robi inwentaryzację starego zamku oraz opracowuje projekt jego odbudowy. Mimo braku decyzji o odbudowie całego zespołu zamkowego, powstają jego fragmenty: piwnice gotyckie, sala o dwóch słupach, Biblioteka Stanisławowska, skrzydło Bacciarellego (więcej o Bacciarellim...), kuchnie królewskie. Wreszcie w styczniu 1971 roku zapada decyzja odbudowy całości. Powstaje dwudziestoparoosobowa pracownia, współpracująca z kilkunastoma biurami specjalistycznymi. Projekt, poza bryłą Zamku, obejmuje ukształtowanie Placu Zamkowego, południowej skarpy i ogrodów.
Za swoją pracę otrzymał szereg nagród i odznaczeń: 23 pierwsze i drugie nagrody na konkursach architektonicznych oraz m.in. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
Wybrane projekty:
- 1945 Meble do domków fińskch w Warszawie BOS
- 1946 Kościół pw. św. Andrzeja Boboli na Saskiej Kępie w Warszawie
- 1947–1949 Kino „Praha” w Warszawie
- 1947 Wnętrza MS Batory
- 1948
- Meble na wystawie grupy artystycznej „Arkady” Muzeum Narodowe
- Zespół biurowców Centrali „Społem”
- Wystawa Ziem Odzyskanych we Wrocławiu, pawilon „Centrali Rybnej”
- 1948–1951 Wnętrza reprezentacyjnych budynków rządowych: Rada Państwa, Sejm, Ministerstwo Rolnictwa, Ministerstwo Obrony Narodowej
- 1949
- Ambasada Polski w Rzymie
- Teatr w Łodzi
- 1950 Rekonstrukcja Pałacu Chodkiewiczów w Warszawie
- Ambasada Norwegii w Warszawie, ul. Chopina 2a
- 1951 — Konkurs na Teatr Wielki w Warszawie (współpraca: Bohdan Gniewiewski[6])
- 1952
- Stacje metra w Warszawie (projekt konkursowy)
- Opera w Lipsku
- 1953 — Wyższa Szkoła Handlu Zagranicznego w Warszawie
- 1953–1954 — Zabudowa pierzei al. Jerozolimskich w Warszawie
- 1955 — Architektoniczne rozwiązanie Placu Zamkowego i związanego z nim obszaru Starego i Nowego Miasta
- 1955–1976 — Odbudowa Zamku Królewskiego w Warszawie
- 1955–1957 — Osiedle „Czerniakowska” w Warszawie
- 1956 — Pawilon Polski na wystawę Światową w Brukseli
- 1956–1974 — Konkatedra w Stalowej Woli
- 1957
- Budynki mieszkalne z barem „Praha” i ”Oaza” w Warszawie
- Pomnik Bohaterów Warszawy na pl. Zamkowym
- Bazylika oo. jezuitów w Warszawie
- 1961 — Śródmiejskie osiedla mieszkaniowe „Grzybów I i II” oraz „Srebrna” w Warszawie
- — Pawilon „Chemia”[7] w Warszawie (współpraca: Bohdan Gniewiewski)[8]
- 1962 — Ośrodek informacji kulturalnej Austrii w Warszawie
- — Wieżowiec mieszkalny na ul. Kruczej w Warszawie
- 1963 — Pomnik Obrońców Westerplatte
- 1964 — Opera Narodowa w Madrycie[9]
- 1965 — Teatr Narodowy w Budapeszcie
- 1967 Bar „Gruba Kaśka” przy Arsenale w Warszawie
- 1969 — Ambasada Polski w Moskwie
- 1970 — Kościół w Gorajcu
- 1977 — Ratusz w Amsterdamie
- 1981 — Kościół na Stegnach w Warszawie
- 1982 — Pomnik Jana Pawła II, przed katedrą św. Jana w Warszawie
Nagrody:
1937 – Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu
1976 – Honorowa Nagroda SARP
Opracował: Jerzy Bogusławski, wrzesień 2004. Aktualizacja, grudzień 2016, AM.
