Wizjoner w Bukareszcie. Wystawa: „Kostium/ rzeźba/ ciało. Obiekty teatralne Kantora”
Kostiumy, które u Kantora nigdy nie były tylko teatralnym rekwizytem, przyjechały z Krakowa do Bukaresztu. W tamtejszym Narodowym Muzeum Sztuki Współczesnej możemy obejrzeć, jak artysta przekształcał sceniczne materiały w rzeźbiarskie formy – balansujące pomiędzy ciałem a przestrzenią, pamięcią a przemijaniem.
Chociaż sam Tadeusz Kantor nigdy w Bukareszcie nie był, to właśnie jego podwójna wystawa – której druga odsłona potrwa do października w Narodowym Muzeum Sztuki Współczesnej (MNAC) – jest jednym z najważniejszych wydarzeń Sezonu Kulturalnego Polska–Rumunia 2024–2025.
Kuratorzy wystawy Bogdan Renczyński i Justyna Droń piszą o bukaresztańskiej prezentacji i jej bohaterze:
Wizjoner. Artysta totalny. Rewolucjonista teatru. Najbardziej światowy z polskich artystów i najbardziej polski z artystów światowych. Tadeusz Kantor (1915–1990), jeden z najważniejszych twórców XX wieku, był rewolucjonistą w każdym sensie tego słowa. Założony przez niego Teatr Cricot 2, nieustannie wykraczał poza tradycyjne ramy sceny. Wystawa z kolekcji Cricoteki, prezentowana w Narodowe Muzeum Sztuki Współczesnej w Bukareszcie (MNAC) w Bukareszcie, ukazuje fenomen Tadeusza Kantora poprzez jego obiekty teatralne — kostiumy, przedmioty, rzeźby. To one niosą w sobie nie tylko ślad spektakli, lecz także ideę i zapis procesu twórczego.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Kostiumy teatralne Kantora, fot. Mirosław Żak
Obrazek
fot_miroslaw_zak_148.jpg
Kantor i Teatr Śmierci
W 2025 roku mija 50 lat od premiery jednego z najważniejszych spektakli założyciela Teatru Cricot 2 – Umarłej klasy. Zainicjowany nim nowy etap twórczości Kantora, nazwany Teatrem Śmierci, ukształtował teatr postdramatyczny na całym świecie, pokazując, jak mówić na scenie o traumach i trudnej pamięci.
Problematyka kostiumów, a także aktorów i manekinów, którzy je nosili, łączy się bezpośrednio z wystawą Kostium / Rzeźba / Ciało. Obiekty teatralne Kantora. Ekspozycja była prezentowana latem w Muzeum Brukenthala w Sybinie (21.06–31.08.2025), a od 11 września do 26 października 2025 roku gości w Bukareszcie, w MNAC.
W oczach Kantora przedmioty sceniczne były zawsze nośnikami opowieści o kondycji ludzkiej, przemijaniu i obecności. Kostiumy i rekwizyty stawały się formami rzeźbiarskimi, sytuującymi się między ciałem a przestrzenią, ideą a materialnością, pamięcią zbiorową a indywidualnością. Sam artysta pisał o nich:
Te prace nie powstały z doraźnej i ulotnej potrzeby konkretnego przedstawienia. Są ściśle związane z ideami, które definiują moją twórczość. […] Ich wewnętrzne napięcie i samowystarczalność wystarczają, by były autonomicznymi dziełami sztuki.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Kostiumy teatralne Kantora, fot. Mirosław Żak
Obrazek
fot_miroslaw_zak_107.jpg
Polsko-rumuńskie konteksty wystawy
Na wystawie w Bukareszcie znajdziemy również bezpośrednie odniesienia do kultury rumuńskiej – w tym cztery kostiumy zaprojektowane przez Tadeusza Kantora do spektaklu Nosorożec Eugène’a Ionesco (Stary Teatr w Krakowie, 1961). Towarzyszyć im będą inne realizacje: obiekty inspirowane Witkacym, papierowe kostiumy z cricotage’u Gdzie są niegdysiejsze śniegi czy prace pochodzące z okresu Teatru Śmierci – od Umarłej klasy po Dziś są moje urodziny.
Celem wystawy jest przywołanie idei, inspiracji i fascynacji, które były motorem teatralnych działań Kantora, i wzbudzenie refleksji nad przemianą teatru w coś istniejącego poza czasem – w zbiór dzieł sztuki, które wciąż pulsują i rezonują. Teatr Kantora rodzi się pomiędzy aktywną wyobraźnią a ciałem i nie kończy się wraz z wygaszeniem scenicznych świateł, lecz trwa – w materii, pamięci i wyobraźni kolejnych pokoleń.
Organizatorami wystawy są Cricoteka – Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora w Krakowie, Instytut Adama Mickiewicza oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Tadeusz Kantor przy pracy, fot. Daniel Simpson
Obrazek
fot._daniel_simpson.jpg
Wystawa Kostium / Rzeźba / Ciało. Obiekty teatralne Kantora
Kuratorzy: Justyna Droń, Bogdan Renczyński
Termin: 11 września – 26 października 2025
Miejsce: Narodowe Muzeum Sztuki Współczesnej w Bukareszcie