Polska i Korea Południowa – strategiczni partnerzy, których łączy coraz więcej | Artykuł

Polska i Korea Południowa – strategiczni partnerzy, których łączy coraz więcej

daewoo_fso-1999-wiki.jpg, default, Fabryka Daewoo FSO, 1999, fot. Wikipedia, Polska i Korea Południowa – strategiczni partnerzy, których łączy coraz więcej

#społeczeństwo

#azja

W trakcie 35 lat od nawiązania stosunków dyplomatycznych Polska i Korea Południowa kompleksowo poszerzyły współpracę o kolejne obszary. W rezultacie Republikę Korei kojarzymy już nie tylko jako ojczyznę czeboli i atrakcyjnej popkultury, lecz także coraz bardziej jako partnera gotowego współpracować w wymiarze bezpieczeństwa i obronności.

Od bliskości z Północą do otwarcia na Południe

W trakcie zimnej wojny stosunki Polski z Półwyspem Koreańskim były pokłosiem przynależności PRL do obozu państw socjalistycznych. W październiku 1948 r. Polska, jako trzecie państwo na świecie (po ZSRR i Mongolii), uznała Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną (KRLD). W wojnie koreańskiej (1950–1953) Polska opowiedziała się politycznie po stronie Korei Północnej i wspierała ją m.in. w procesie powojennej odbudowy. Ponadto dzięki członkostwu w Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych (KNPN), monitorującej warunki rozejmu po wojnie koreańskiej, Polska zaangażowała się w zapewnienie bezpieczeństwa na Półwyspie Koreańskim.

Pierwsze kontakty polsko-południowokoreańskie miały miejsce w latach 70. XX w., gdy wykorzystując moment odprężenia w rywalizacji międzyblokowej oba państwa otworzyły się na ograniczoną współpracę handlową. Do zbliżenia politycznego doszło pod koniec lat 80., w czym pomocne okazały się igrzyska olimpijskie w Seulu w 1988 r. Kluczową rolę odegrały jednak zmiany globalne związane z końcem zimnej wojny i towarzyszące im procesy demokratyzacji w obu państwach. W efekcie 1 listopada 1989 r. Polska, jako drugie po Węgrzech (uczyniły to 1 lutego 1989 r.) państwo Europy Środkowo-Wschodniej, nawiązała stosunki dyplomatyczne z Republiką Korei.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Premier Korei Południowej Soo Sung Lee podczas wizyty w fabryce Daewoo FSO na warszawskim Żeraniu, 1996, fot. Andrzej Rybczyński / CAF / PAP

Obrazek

drugi-z-lewej-premier-korei-pld-soo-sung-lee-podczas-wizyty-w-fabryce-daewoo-fso-zeran-1996-fot-andrzej-rybczynski-caf-pap_19960516_00d-s.jpg

Kontakty polityczne

Od 1989 r. polsko-południowokoreański dialog polityczny odbywa się przede wszystkim na poziomie ministrów spraw zagranicznych i dyplomatów niższej rangi. Nie brakowało jednak kontaktów na najwyższym szczeblu. W 1991 r. Jan Krzysztof Bielecki, jako pierwszy w historii premier rządu III RP, odwiedził Republikę Korei, a w 1994 r. do Seulu przybył prezydent Lech Wałęsa. Co ciekawe, każdy kolejny prezydent RP odwiedzał Republikę Korei, choć czasem w związku z odbywającymi się tam wydarzeniami sportowymi. Tak było w przypadku Aleksandra Kwaśniewskiego w 2002 r. (piłkarski mundial) i Andrzeja Dudy w 2018 r. (zimowe igrzyska olimpijskie). Z kolei wizyty Lecha Kaczyńskiego w 2008 r. i Bronisława Komorowskiego w 2013 r. miały charakter oficjalnych wizyt państwowych. Ta druga była szczególnie istotna, gdyż doszło wówczas do podpisania strategicznego partnerstwa między państwami – podobne umowy Polska ma tylko z trzema innymi państwami azjatyckimi: Chinami (2011), Japonią (2015) i Indiami (2024).

Prezydenci Korei Południowej rzadziej bywali w Polsce, a na pierwszą wizytę trzeba było poczekać aż do 2004 r., gdy do Warszawy przyleciał Roh Moo-hyun. Poza nim Polskę odwiedzili jak dotąd Lee Myung-bak (w 2009 r.) i Yoon Suk-yeol (w 2023 r.). Przedstawiciele władz Polski i Korei Południowej spotykali się też w formacie wielostronnym V4+Korea, powołanym w 2014 r. – ostatni raz w 2021 r. w Budapeszcie premier Mateusz Morawiecki, wraz z innymi liderami państw Grupy Wyszehradzkiej spotkał się z prezydentem Moon Jae-inem.

Jednym z głównych tematów dialogu politycznego Warszawy z Seulem od lat jest sytuacja na Półwyspie Koreańskim. Zarówno członkostwo w KNPN, jak i utrzymywanie relacji dyplomatycznych z Koreą Północną (czego przejawem jest m.in. obecność północnokoreańskich dyplomatów w Warszawie jako jednej z zaledwie kilku stolic europejskich) czyni z Polski atrakcyjnego z punktu widzenia Korei Południowej partnera w dyskusji na temat Półwyspu. Polska przez lata opowiadała się za dialogiem międzykoreańskim, popierając inicjatywy kolejnych rządów w Seulu służące łagodzeniu napięć i pojednaniu między państwami koreańskimi. Czynnikiem zbliżającym Polskę i Koreę Południową były też doświadczenia transformacji ustrojowej, która w obu państwach rozpoczęła się w podobnym czasie. Co istotne, oba państwa łączą też bliskie relacje sojusznicze z USA. W dialogu politycznym nie brakowało też wymiany doświadczeń w oparciu o trudne doświadczenia historyczne w relacjach z sąsiadami. Przykładowo dialog polsko-niemiecki bywał wskazywany jako przykład dla rozmów Korei Południową z Japonią.

Gospodarczy filar

Kluczową rolę w stosunkach Polski z Koreą Południową odgrywa współpraca gospodarcza. Szczególnie istotne są południowokoreańskie inwestycje w Polsce, w tym konglomeratów (czeboli). Pierwszą była powstała w Pruszkowie w 1993 r. fabryka Daewoo Electronics produkująca sprzęt RTV i AGD. Dwa lata później Daewoo Motors zainwestował w FSO, największą państwową fabrykę samochodów w Polsce. Powstanie Daewoo-FSO było najgłośniejszą inwestycją Koreańczyków w latach 90. – jeszcze w 1999 r. koncern sprzedał 180 tys. samochodów Polsce, co odpowiadało 28% udziałowi w rynku. Równie spektakularne było zaskakujące wycofanie Daewoo Motors z Polski wskutek azjatyckiego kryzysu finansowego, który doprowadził do bankructwa wielu czeboli, w tym Daewoo w 2000 r.

Samsung Electronica, hala we Wronkach, fot. Harden Construction

Fiasko inwestycji Daewoo podważyło zaufanie Polaków do południowokoreańskich partnerów, a kryzys finansowy w Korei Południowej osłabił dynamikę relacji gospodarczych na początku XXI w. Do ich ożywienia doszło po wejściu Polski do UE w 2004 r. Polska zyskała w oczach południowokoreańskich inwestorów, traktujących ją jako furtkę na rynek unijny. Kolejnym impulsem dla rozwoju relacji gospodarczych było wejście w życie w lipcu 2011 r. umowy o wolnym handlu między UE a Koreą Południową. Zdynamizowaniu kontaktów biznesowych służyło też uruchomienie w 2016 r. bezpośredniego połączenia lotniczego Warszawa-Seul (od 2023 r. też Wrocław-Seul).

W 2023 r. obroty w handlu towarami między Polską a Koreą Południową przekroczyły 11 mld dol., z niemal 9,5 mld dol. nadwyżki po stronie południowokoreańskiej (dane GUS). Jest ona w znacznej mierze wynikiem importu inwestycyjnego generowanego przez firmy z Korei Południowej, sprowadzające komponenty oraz maszyny do produkcji w zakładach w Polsce. W 2022 r. wartość południowokoreańskich inwestycji w Polsce wyniosła niemal 7 mld dol. (dane NBP) – tym samym Republika Korei jest wśród 10. największych inwestorów zagranicznych w Polsce, w tym najistotniejszym spoza Europy.

Na polskim rynku aktywne są największe czebole z różnych branż. W zakładach LG Electronics oraz Samsung Electronics jest produkowany sprzęt AGD i RTV. Hyundai Engineering jest generalnym wykonawcą zakładu produkcji polimerów w Policach dla Grupy Azoty oraz (wraz z hiszpańskim Tecnicas Reunidas) kompleksu rafineryjno-petrochemicznego Olefiny III w Płocku. W centrach badawczo-rozwojowych Samsung Electronics w Warszawie i Krakowie jest rozwijane m.in. oprogramowanie do smartfonów i telewizorów. Jednym z prężniej rozwijających się w ostatnich latach sektorów jest elektromobilność, w tym produkcja baterii do samochodów elektrycznych przez LG Energy Solution oraz materiałów do baterii przez SK IE Technology i SK Nexilis. Największą pojedynczą inwestycją zagraniczną w historii Polski pozostaje inwestycja LG w Biskupicach Podgórnych pod Wrocławiem, gdzie za ok. 3,5 mld dol. powstało największe w Europie i jedno z większych na świecie centrów produkcji baterii do aut elektrycznych.

Polska i Korea Południowa współpracują też w obszarach energetyki i infrastruktury. Południowokoreańskie firmy są rozważane jako partnerzy w budowie elektrowni jądrowej i rozwoju małych reaktorów jądrowych w Polsce. Przedsiębiorstwa z Korei Południowej angażują się też w rozwój połączeń infrastrukturalnych w ramach Centralnego Portu Komunikacyjnego (CPK). W czerwcu 2023 r. spółka CPK podpisała z konsorcjum Korea National Railway i Dohwa Engineering umowę na zaprojektowanie 70 km kolei dużych prędkości między Katowicami a Ostrawą.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

LG w Biskupicach Podgórnych pod Wrocławiem, fot. LG

Obrazek

lg-energy-solution-wroclaw-14.jpg

Bezpieczeństwo i obronność: nowe obszary współpracy

Przez lata kwestie bezpieczeństwa i obronności miały marginalne znaczenie w stosunkach polsko-południowokoreańskich. Zmieniło się to po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 r. Korea Południowa, jako jedno z niewielu państw azjatyckich, potępiła Rosję, dołączyła do sankcji nakładanych na agresora i wsparła Ukrainę (choć bez dostaw uzbrojenia). Zintensyfikowała też współpracę z NATO, czego przejawem jest m.in. udział prezydenta Korei Południowej w kolejnych szczytach Sojuszu. Podczas wizyty w Warszawie w 2023 r. Yoon Suk-yeol zasygnalizował też potencjał współpracy z Polską w powojennej odbudowie Ukrainy. Wojna na Ukrainie stała się tematem rozmów Polski z Republiką Korei również dlatego, że konflikt ten unaocznił silny związek między sytuacją w Europie i Azji. W następstwie rosyjskiej agresji Korea Północna zbliżyła się do Rosji, dostarczając jej amunicję i sprzęt wojskowy w zamian za prawdopodobne wsparcie w rozwoju technologii wojskowych.

Wojna na Ukrainie skłoniła też Polskę do zainteresowania się zakupem uzbrojenia z Korei Południowej i ustanowieniem z nią współpracy w dziedzinie obronności. Wynikało to z pilnej potrzeby uzupełnienia braków po przekazaniu uzbrojenia Ukrainie, konieczności wymiany postsowieckiego sprzętu oraz planów zwiększenia liczności polskiej armii i rozbudowy potencjału krajowego przemysłu obronnego we współpracy z partnerami zagranicznymi.

Dotychczasowe kontrakty wykonawcze o wartości 16,6 mld dol. przewidują zakup i dostawy z Korei Południowej do Polski 180 czołgów K2/K2PL do 2025 r., 364 armatohaubic K9/K9PL do 2027 r., 290 wyrzutni rakietowych K239 do 2029 r. i 48 lekkich samolotów szkolno-bojowych FA-50/FA-50PL do 2028 r. Niektóry sprzęt ma być częściowo produkowany w Polsce od 2026 r. w ramach współpracy przemysłów zbrojeniowych z obu państw. Jej warunki są wciąż negocjowane, podobnie jak zamówienia na kolejne dostawy m.in. czołgów. Polsce szczególnie zależy na tym, aby produkcja, serwisowanie i modernizacja południowokoreańskiego uzbrojenia odbywały się w krajowych zakładach.

W bardzo krótkim czasie Korea Południowa stała się drugim, po USA, partnerem Polski pod względem importu uzbrojenia, odgrywając bardzo ważną rolę w procesie modernizacji Sił Zbrojnych RP. Co istotne, tempo dostaw jest nad wyraz szybkie. Od zawarcia pierwszych kontraktów w sierpniu 2022 r. do Polski dotarły już 62 czołgi K2, 108 armatohaubic K9, 46 wyrzutni rakietowych K239 i 12 samolotów FA-50. Umowy zawarte z Polską są rekordowe w historii południowokoreańskiego przemysłu obronnego i pozwalają mu zaistnieć na rynku NATO, gdzie przez lata prym wiedli producenci amerykańscy i europejscy.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Haubica K9 Thunder podczas salonu przemysłu obronnego w Kielcach, wrzesień 2023, fot. Jacek Szydłowski / Forum

Obrazek

haubica-k9-thunder-podczas-salonu-przemyslu-obronnego-kielce-09-2023-forum-0803090934-s.jpg

Szansa dla kultury

Mimo niemal 8000 km dzielących Polskę i Koreę Południową, oba państwa łączy coraz więcej. Polacy i Koreańczycy są sobą coraz bardziej zainteresowani, co przekłada się na wzrost wymiany turystycznej. W 2023 r. Polskę odwiedziło 66 tys. południowokoreańskich turystów, a do Korei Południowej udało się 29 tys. turystów z Polski (dane Ministerstwa Sportu i Turystyki RP oraz Korea Tourism Organization). Zacieśnianiu kontaktów międzyludzkich i lepszemu poznaniu służy dynamicznie rozwijająca się wymiana kulturalna. Od 2008 r. polską kulturę w Korei Południowej promuje Instytut Adama Mickiewicza w ramach Programu Azja, wspierając obecność polskich artystów m.in. na festiwalach muzycznych i filmowych, spektaklach teatralnych oraz wystawach sztuki dawnej i współczesnej. Z kolei od 2010 r. Centrum Kultury Koreańskiej w Warszawie szerzy kulturę południowokoreańską, m.in. oferując m.in. lekcje języka koreańskiego oraz organizując wystawy sztuki i festiwale filmowe. Budowie wzajemnego zrozumienia służą też tłumaczenia odpowiednio polskiej i koreańskiej literatury.

Okładka książki Hyeonjunga Yuna “Pollandeu. Gabogo sipeun nara alsurok jaemiinneun nara” (“Polska. Kraj, do którego chce się pojechać, ciekawszy im więcej się o nim wie”), fot. Wydawnictwo Yeoksagonggan

Od lat tzw. koreańska fala (hallyu) zyskuje rzesze fanów w Polsce. Rosnąca popularność południowokoreańskich seriali, filmów, muzyki, ale też literatury, sztuki kulinarnej, kosmetyków i mody przełożyła się na wzrost zainteresowania Polaków nauką języka i kultury koreańskiej. W efekcie koreanistyka jest jednym z najpopularniejszych kierunków studiów w Polsce. Studia koreanistyczne są realizowane na czterech polskich uczelniach wyższych: Uniwersytecie Warszawskim, Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Wrocławskim. Z kolei od 1987 r. na Hankuk University of Foreign Studies działa Katedra Studiów Polskich. Stypendia rządowe obu państw i współpraca polskich uczelni z południowokoreańskimi odpowiednikami umożliwiają wymianę studencką i naukową.

Spektakularne kontrakty zbrojeniowe i kolejne inwestycje sprawiły, że w Korei Południowej wzrosło zainteresowanie Polską i zapotrzebowanie na wiedzę o niej. To dobry moment, aby polska kultura w jeszcze większym stopniu niż dotychczas trafiła pod południowokoreańskie strzechy.

Język Polish