Maria Skłodowska-Curie – Noblowska pionierka
Pierwsza kobieta, która otrzymała Nobla w dziedzinie fizyki, i jak dotąd jedyna, która otrzymała Nobla z dwóch różnych dziedzin (chemia). Jest pierwszą kobietą z tytułem profesorskim na paryskiej Sorbonie i pierwszą damą wśród członków Akademii Medycznej w Paryżu. Jest również pierwszą kobietą, której szczątki spoczęły w paryskim Panteonie.
Warszawianka
Urodziła się w Warszawie jako najmłodsze, piąte dziecko Władysława, nauczyciela fizyki i matematyki, oraz Bronisławy z Boguskich, przełożonej pensji dla dziewcząt. Jest dziewczynką zdolną, pracowitą, obdarzoną znakomitą pamięcią. Gimnazjum kończy ze złotym medalem i kontynuuje naukę w tajnym Uniwersytecie Latającym.
Ma 10 lat, gdy umiera jej matka. Sześć lat później w swoim pamiętniku zamieszcza krytykę oszukańczych praktyk Kościoła oraz fragmenty obrazoburczej książki "Żywot Jezusa" Renana. Miejsce wiary i Boga w jej życiu zastępuje odtąd nauka.
W 1886 obejmuje posadę guwernantki w majątku Szczuki w okolicach Ciechanowa u zamożnych ziemian Żorawskich. Przeżywa pierwszą miłość do syna swoich pracodawców Kazimierza, studenta Uniwersytetu Warszawskiego (później świetnego matematyka). Ślubne plany obojga torpedują rodzice Kazimierza.
Pomnik Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, fot. Zofia i Marek Bazakowie/East News
Po trzech latach wraca do Warszawy, chłonie wiedzę z chemii i fizyki w pracowni naukowej Muzeum Przemysłu i Rolnictwa. Pomaga jej w tym szef pracowni fizycznej, cioteczny brat Józef Boguski, były asystent Dymitra Mendelejewa. W arkana analizy chemicznej wprowadza ją znakomity uczony, Napoleon Milicer.
Uniwersytet warszawski pod nadzorem Rosjan nie przyjmuje kobiet, toteż Skłodowska, wzorem siostry Bronisławy, jedzie w 1891 do Paryża...
Paryżanka
Na Sorbonie odbiera dyplomy licencjackie: z fizyki z pierwszą lokatą, a z matematyki z drugą lokatą. W 1895 zawiera cywilny związek małżeński z osiem lat starszym naukowcem Pierre'em Curie i przyjmuje francuskie obywatelstwo. Podróż poślubną do Bretanii państwo Curie odbywają na rowerach.
Rodzina powiększa się o córkę Irenę i Ewę. W 1897 Maria Skłodowska-Curie ogłasza pierwszą pracę naukową o właściwościach magnetycznych hartowanej stali. Dalsze poszukiwania koncentruje na odkryciu przez Antoine'a Henriego Becquerela promieniotwórczości uranu.
Marie Skłodowska-Curie, rep. Piotr Mecik / Forum
W spartańskich warunkach prowadzi wraz z mężem intensywne prace, które zakończą się odkryciem metalu o dużej radioaktywności i właściwościach chemicznych zbliżonych do bizmutu. Na cześć swojej ojczyzny Maria nazywa go polonem. Dalsze prace pozwolą im wyodrębnić jeszcze ważniejszy pierwiastek – rad, metal o cechach chemicznych zbliżonych do baru (1898).
Małżonkowie Curie wychodzą z założenia, że ich odkrycia mają służyć innym ludziom i nauce, dlatego nie składają wniosku patentowego i nie czerpią z nich żadnych korzyści materialnych.
Noblistka
Badania nad promieniotwórczością przynoszą małżonkom Curie (i Becquerelowi) Nagrodę Nobla z fizyki w 1903 roku i Medal Davy'ego. Uczona uzyskuje doktorat za pracę "Badanie ciał radioaktywnych". W utworzonej dla jej męża katedrze fizyki na Sorbonie kieruje laboratorium.
Po tragicznej śmierci Pierre'a Curie w 1906 roku Maria obejmuje jego katedrę. Zgłasza swoją kandydaturę do Francuskiej Akademii Nauk. Ma już Nobla, trzykrotne laury Akademii Nauk w Paryżu, doktoraty uniwersytetów w Edynburgu, Genewie, Manchesterze etc., jest członkiem Akademii Nauk w Petersburgu, Bolonii, Pradze i Akademii Umiejętności w Krakowie. Przepada jednak w głosowaniu.
Prasa bulwarowa wyciąga jej roczny romans z fizykiem Paulem Langevinem. Cztery lata młodszy, żonaty, porzuca dla niej swoją rodzinę. Napastliwe artykuły zajmują pierwsze kolumny gazet, a odpowiedź uczonej, że jej życie prywatne nie powinno nikogo interesować, pojawia się na stronie ostatniej.
Marie Skłodowska-Curie, fot. © The Granger Collection / Forum
Ataki milkną po drugiej Nagrodzie Nobla w 1911 roku, tym razem z chemii. W swoim wystąpieniu laureatka podkreśla, że odkryć dokonała wraz z mężem, więc nagrodę odbiera jako wyraz hołdu dla pamięci Pierre'a. Rok później Maria Skłodowska-Curie inicjuje budowę Instytutu Radowego w Paryżu.
Podczas I wojny światowej organizuje służbę radiologiczną na potrzeby szpitali wojskowych. Bierze w niej aktywny udział wraz z córką Ireną (późniejszą chemiczką, drugą po matce kobietą laureatką naukowego Nobla).
Maria Skłodowska-Curie utrzymuje ścisłe związki z Polską – stypendyści znad Wisły pracują w Laboratoire Curie w Paryżu. Towarzystwo Naukowe Warszawskie powierza jej zdalne kierownictwo Pracowni Radiologicznej im. Mirosława Kernbauma. W 1932 roku otwiera Instytut Radowy w Warszawie, ofiarowując zakupiony ze składek 1 gram radu.
Wskutek złośliwej anemii, spowodowanej nazbyt wysokimi dawkami promieniowania, Maria Skłodowska-Curie umiera 4 lipca 1934 roku w sanatorium Sancellemoz w Alpach Francuskich. Zostaje pochowana w grobie rodziny Curie w Sceaux pod Paryżem. Trumny obojga małżonków po latach spoczną w paryskim Panteonie (1995).
Albert Einstein napisał po jej śmierci, że była jedynym niezepsutym przez sławę człowiekiem, jakiego przyszło mu poznać.
maria skłodowska-curie
[{"nid":"45242","uuid":"b0021fbe-f9a7-45d6-923c-2c1cb47b9838","type":"event","langcode":"pl","field_event_date":"{ \n\u0022value\u0022:\u0022\u0022, \n\u0022end_value\u0022:\u0022\u0022\n }\n","title":"Heroines of Sound w Berlinie","field_introduction":"Berli\u0144ski fesitwal Heroines of Sound postawi\u0142 sobie za zadanie przypomnie\u0107 histori\u0119 wk\u0142adu kobiet w rozw\u00f3j muzyki elektronicznej. Na tegorocznym festiwalu us\u0142yszymy wiele polskich kompozytorek. Wydarzenie wspierane jest przez program Polska Music dzia\u0142aj\u0105cy w ramach Instytutu Adama Mickiewicza.","field_summary":"Berli\u0144ski fesitwal Heroines of Sound postawi\u0142 sobie za zadanie przypomnie\u0107 histori\u0119 wk\u0142adu kobiet w rozw\u00f3j muzyki elektronicznej. Na tegorocznym festiwalu us\u0142yszymy wiele polskich kompozytorek. Wydarzenie wspierane jest przez program Polska Music dzia\u0142aj\u0105cy w ramach Instytutu Adama Mickiewicza.","path":"\/pl\/wydarzenie\/heroines-of-sound-w-berlinie","topics_data":"a:2:{i:0;a:3:{s:3:\u0022tid\u0022;s:5:\u002259608\u0022;s:4:\u0022name\u0022;s:7:\u0022#muzyka\u0022;s:4:\u0022path\u0022;a:2:{s:5:\u0022alias\u0022;s:13:\u0022\/temat\/muzyka\u0022;s:8:\u0022langcode\u0022;s:2:\u0022pl\u0022;}}i:1;a:3:{s:3:\u0022tid\u0022;s:5:\u002259644\u0022;s:4:\u0022name\u0022;s:8:\u0022#culture\u0022;s:4:\u0022path\u0022;a:2:{s:5:\u0022alias\u0022;s:14:\u0022\/temat\/culture\u0022;s:8:\u0022langcode\u0022;s:2:\u0022pl\u0022;}}}","field_cover_display":"default","image_title":"","image_alt":"","image_360_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/360_auto\/public\/field\/events\/jagoda_szmytka_fot-paulina_otylie_surys_800px.jpg?itok=MFtGqdIO","image_260_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/260_auto_cover\/public\/field\/events\/jagoda_szmytka_fot-paulina_otylie_surys_800px.jpg?itok=4atbpcIa","image_560_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/560_auto\/public\/field\/events\/jagoda_szmytka_fot-paulina_otylie_surys_800px.jpg?itok=pj4jalMF","image_860_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/860_auto\/public\/field\/events\/jagoda_szmytka_fot-paulina_otylie_surys_800px.jpg?itok=pLpuocBQ","image_1160_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/1160_auto\/public\/field\/events\/jagoda_szmytka_fot-paulina_otylie_surys_800px.jpg?itok=qPkLto3n","field_video_media":"","field_media_video_file":"","field_media_video_embed":"","field_gallery_pictures":"","field_duration":"","cover_height":"266","cover_width":"470","cover_ratio_percent":"56.5957"}]