Krzysztof Pomian otrzymał nagrodę polskiego PEN Clubu

krzysztof_pomian_pap.jpg, default, Krzysztof Pomian, fot. Marcin Wojciechowski/AW

Filozof, historyk i eseista został laureatem Nagrody Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego. Uroczyste wręczenie nagrody odbyło się 12 maja 2025 w Domu Literatury w Warszawie. Laudację wygłosił prof. Instytutu Historii Sztuki UW Antoni Ziemba.

Profesor Krzysztof Pomian jest dziś niewątpliwie najbardziej na świecie znanym, najbardziej wybitnym i najbardziej twórczym polskim uczonym humanistą – polskim, francuskim, europejskim. I właściwie na tym mógłbym skończyć, no bo skoro niewątpliwie – niewątpliwie najbardziej znanym, niewątpliwie najwybitniejszym, niewątpliwie najbardziej płodnym i wpływowym, a to "naj-", to mógłbym mnożyć, no to cóż tu jeszcze udowadniać [….]

– mówił prof. Antoni Ziemba.

Prof. Krzysztof Pomian podziękował wszystkim tym, którzy mu towarzyszyli w jego drodze i dzięki którym jego życie było tak pełne i ciekawe:

Teraz milczącym założeniem każdej laudacji jest przyjęcie tego, że zasługi przypisywane są postaci, która tej laudacji jest przedmiotem. Więc nieco może przekornie zacząłem zastanawiać się nad swoim życiem i doszedłem do wniosku, że tak naprawdę bardzo niewiele daje się tutaj mi przypisać, bo ogromną rolę w tym wszystkim odgrywał przede wszystkim przypadek. Kiedy zacząłem zastanawiać nad własną biografią, uświadomiłem sobie, że gdyby II wojna światowa nie skończyła się w 1945 roku, a towarzysz Józef Stalin nie raczył umrzeć w 1953, a żył choćby tylko tyle, ile towarzysz Mao, który żył o 11 lat dłużej, to mój życiorys, moich rówieśników i starszych przyjaciół potoczyłby się prawdopodobnie zupełnie inaczej.

[...]

Rola i udział tego rodzaju przypadków w kształtowaniu biografii jakiejkolwiek [...] jest ogromny.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Krzysztof Pomian, fot. Mieczysław Michalak/AW

Obrazek

krzysztof_pomian_aw.jpg

W czasie II wojny światowej Krzysztof Pomian i jego rodzina zostali wywiezieni do Kazachstanu. Jego ojciec zmarł w łagrze, syn wraz z matką powrócili do Polski w 1946 roku. Pomian ukończył filozofię na Uniwersytecie Warszawskim, pracę na uczelni stracił w 1968 roku z powodu poparcia uczestników wydarzeń marcowych. Wiele lat spędził za granicą, we Francji, gdzie był profesorem Centre national de la recherche scientifique. W 1999 roku otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych, rok później został zatrudniony na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 2001 roku objął stanowisko dyrektorskie w tworzonym w Brukseli Muzeum Europy.

Takich życiorysów polskich XIX wiek ma na pęczki. Mój życiorys jest pod tym względem banalnym dziewiętnastowiecznym polskim życiorysem przeniesionym w XX wiek

– zapewniał laureat.

Miałem szczęście, że trafiłem na wspaniałych ludzi, poczynając od moich lat studenckich, a nawet może i wcześniejszych, przez długi okres późniejszej pracy uniwersyteckiej i tak dalej. [...] Lista byłaby bardzo długa: od A jak Amsterdamski, przez B jak Baczko i K jak Kołakowski, i M jak Mazowiecki, do – co może niektórych zdziwi, ale go wymienię, bo w mojej pamięci na to zasłużył – Żółkiewski Stefan.

To była galeria postaci, których właściwie można pozazdrościć. Można pozazdrościć i można powiedzieć, że my jeszcze ciągle chyba nie doceniamy tego, jak w warunkach bardzo trudnych, w "mrocznych czasach", jak napisała teraz Basia Szacka w tytule swoich pamiętników, było bardzo wielu ludzi, którzy uratowali – nie tylko uratowali, bo to zakłada, że coś zostało zachowane, ale wzbogacili niezmiernie i zainspirowali na przyszłość kulturę polską. Miałem szczęście akurat trafić w to towarzystwo jako młody człowiek.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Krzysztof Pomian oraz Antoni Ziemba, 12 maja 2025 roku, fot. Daria Krotova/Polski PEN Club

Obrazek

krzysztof_pomian_oraz_antoni_ziemba_fot._daria_krotova_polski_pen_club.jpg

Krzysztof Pomian jest autorem takich książek, jak: "Przeszłość jako przedmiot wiary" (1968), "Człowiek pośród rzeczy" (1973), "L’Ordre du temps" (1984, wyd. pol. "Porządek czasu", 2014), "Collectioneurs, amateurs et curieux" (1987, wyd. pol. "Zbieracze i osobliwości", 1996), "L’Europe et ses nations" (1990, wyd. pol. "Europa i jej narody", 1992). Jego książki i artykuły były tłumaczone między innymi na angielski, hiszpański, holenderski, japoński, niemiecki, portugalski i włoski. Laureat prestiżowej francuskiej nagrody literackiej Prix Femina 2022 za całokształt twórczości, ze szczególnym uwzględnieniem wielkiego, trzytomowego dzieła pt. "Le Musée – une histoire mondiale" ["Muzeum. historia światowa"], opublikowanego przez wydawnictwo Gallimard.

W poprzednich latach laureatami Nagrody Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego byli m.in. Ryszard Kapuściński, Tadeusz Różewicz, Sławomir Mrożek, Andrzej Wajda oraz Maria Janion.

Język Polish