Jurorzy XIX Konkursu Chopinowskiego o muzyce Chopina i konkursowych paradoksach

_yulianna_avdeeva_konkurs_chopinowski_2010_pap_20101019_17b.jpg, default, Julianna Awdiejewa (Yulianna Awdeeva) na Konkursie Chopinowskim w 2010, PAP

#muzyka

Czy Chopina powinno się dzisiaj grać tak jak przed stoma laty? O co tak naprawdę – bo przecież nie o nagrody – chodzi w Konkursie? Czego potrzeba, aby zostać laureatem? Mówią znawcy, którzy w październiku 2025 roku zasiądą pod przewodnictwem Garricka Ohlssona w jury Konkursu Chopinowskiego.

W I Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina, w 1927 roku, w loży jurorskiej zasiadło 14 kompozytorów i pianistów – wyłącznie Polaków. Prawie sto lat później liczba jurorów Konkursu Chopinowskiego wynosi niewiele więcej, bo 17 (rekordowo duże jury było tylko raz, w 1960 roku jurorów było aż 37), a co więcej w 2025 roku po raz pierwszy przewodniczącym jury będzie osoba spoza Polski – funkcję tę przyjął legendarny pianista, Amerykanin Garrick Ohlsson.

W wywiadzie-rzece Pianista, spisanym przez Kamilę Stępień-Kuterę Ohlsson mówił:

Myślę, że jednym z elementów składających się na sukces Konkursu Chopinowskiego jest jego monotematyczność. Ktoś powie: tak, ale to tylko Chopin – lecz by dobrze grać Chopina, mówiąc ogólnie, musisz być ekstremalnie dobry technicznie. Chopin jest bardzo, bardzo trudny. Pokazuje wszystko, wszystko słychać. To znaczy, że nie chodzi wyłącznie o grę głośną i szybką. Musisz mieć wyrafinowanie w dotyku klawiatury, balans, panować nad brzmieniem. Musisz mieć fundamentalnie piękne wyczucie brzmienia – to potrzebne w przypadku większości wielkiej muzyki, ale u Chopina tak bardzo, że jeśli tego braknie – sprawa jest przegrana. Musisz mieć dobre czucie polifonii, przejrzystości, znakomitą kontrolę nad pedałem, pewne wyczucie śpiewu. Gdy masz te wszystkie cechy, jesteś przypuszczalnie całkiem dobrym muzykiem i całkiem dobrym pianistą.

Co o Chopinie i Konkursie Chopinowskim mówili inni jego jurorzy?

Spojrzenie jurorów nie tylko na twórczość polskiego kompozytora, ale też na sam konkurs nieraz jest zaskakujące.

Julianna Awdiejewa (Yulianna Avdeeva)

Zwyciężczyni XVI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w 2010 roku.

Trudno opisać muzykę Chopina. Z jednej strony jego muzyka ma wyraźną strukturę; wszyscy wiemy, że był wielkim wielbicielem Bacha i Mozarta. Ta klarowna forma zawsze fascynuje. Z drugiej strony, jego kompozycje mają tę charakterystyczną jakość improwizacji. Kiedy grasz jego muzykę, masz wrażenie, że melodia płynie prosto z serca i duszy. [...] Za każdym razem, gdy gram jego muzykę lub pracuję nad jego utworami, zdarza się coś innego. To dlatego, że jego muzyka jest tak bogata i nieprzebrana. To jest tak wyjątkowe; jakby za każdym razem zakładać inne okulary. Dzięki temu odkrywasz i doceniasz wszystkie drobne detale i nowe barwy.

Michel Béroff

W 2025 roku w jury Konkursu Chopinowskiego zasiądzie po raz pierwszy. W wywiadzie na łamach „New York Timesa” mówił:

Jeśli grasz Chopina tak, jak grano go w zeszłym stuleciu, to coś jest nie tak. Dlatego tak bardzo podziwiam Maurizia Polliniego. Jest świetnym pianistą, świetnym muzykiem, ale także wyjątkowym myślicielem. Sposób, w jaki gra, jest tak bardzo osadzony w naszej epoce, a jednocześnie stylistycznie pozostaje wierna oryginałowi. Wszystko jest na swoim miejscu. Niektórych ludzi nudzi słuchanie Polliniego. Myślą, że jest zbyt doskonały. Wszystko dopracował do perfekcji – a mimo to nie brakuje mu ciepła.

Sa Chen

Laureatka czwartej nagrody na XIV Konkursie Chopinowskim w 2000 roku. Została również wyróżniona nagrodą specjalną Towarzystwa im. Fryderyka Chopina za najlepsze wykonanie polonezów. Z kolei 2021 roku była jurorką XVIII Konkursu Chopinowskiego. W rozmowie z Bożeną U. Zarembą mówiła:

Zaczęłam grać muzykę Chopina, gdy miałam około dziewięciu lat i od tamtej pory jego twórczość zawsze towarzyszyła mi w życiu i w mojej drodze rozwoju. A potem, oczywiście, był Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Chopina, który jeszcze bardziej zbliżył mnie do jego muzyki i do niego jako osoby. Czułam się, jakby stał się moim bliskim przyjacielem.

Akiko Ebi

Laureatka piątej nagrody – ex aequo z Ewą Pobłocką, koleżanką z tegorocznej jurorskiej ławy – X Konkursu Chopinowskiego w 1980 roku. W jury Konkursu Chopinowskiego zasiadała już dwukrotnie, w latach 2015 i 2021, podczas XVII i XVIII Konkursu. W wywiadzie udzielonym Kindze A. Wojciechowskiej mówiła:

Konkurs Chopinowski to dla pianistów bardzo ważny krok. Chodzi o rozwój. Moment jest ważny, nie etykietka. Kariera – tak, dla zwycięzcy, dla zdobywcy drugiej, trzeciej nagrody, dla niektórych osobowości, które mają okazję pokazać się, zaistnieć właśnie na konkursie. Ale tak naprawdę chodzi o to, żeby być sobą. I jeśli ci młodzi pianiści naprawdę kochają muzykę, powinni w tym konkursie wziąć udział!

Nelson Goerner

Garrick Ohlsson, zwycięzca konkursu, odbiera nagrodę z rąk przewodniczącego jury prof. Kazimierza Sikorskiego, VIII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina w Warszawie, 7–21 października 1970, Warszawa, fot. Mariusz Szyperko /PAP

Finalista XIII Międzynarodowego Konkursu Fortepianowego im. Fryderyka Chopina w Warszawie w 1995 roku; nie znalazł się jednak na podium. Dwukrotnie zasiadał w jury Konkursu Chopinowskiego – w 2010 i 2015 roku, ale w rozmowie przeprowadzonej przez Davida Smitha mówił:

Mam mieszane uczucia co do konkursów. Bardzo często procedury opierają się wyłącznie na eliminacji, a nie na silnych kryteriach artystycznych. Obowiązkiem każdego jurora jest unikanie tej łatwej pułapki. Aby to było coś naprawdę wyjątkowego, celem, który powinniśmy mieć na uwadze – zostawiając daleko za sobą nasze ego, nasze interesy, nasze gusta – jest możliwość odkrycia prawdziwej osobowości, prawdziwego talentu. I nie chodzi o to, żeby każdemu dać pierwszą nagrodę, ale czasem to drugi najlepszy lub inny uczestnik może zdobyć wiele uwagi.

Krzysztof Jabłoński

W 1985 roku został laureatem III nagrody XI Międzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina w Warszawie. W jury warszawskiego Konkursu Chopinowskiego zasiadał dwukrotnie – w 2005 i 2021 roku. W rozmowie z Zofią Stopińską mówił:

Najważniejszy dla rozwoju mojej kariery był Konkurs Chopinowski, bo od tego momentu wszystko potoczyło się inaczej. Pozostałe nagrody zdobywałem raczej „z głodu”, bo było mi mało i ciągle marzyłem o I nagrodzie. Dlatego chciałem pojechać na inne liczące się konkursy, a przygotowując się do nich, poznawałem muzykę innych kompozytorów.

Kevin Kenner

W XII Konkursie Chopinowskim został laureatem II nagrody (I nie przyznano); przyznano mu także wyróżnienie za najlepsze wykonanie poloneza. Był jurorem XVI i XVIII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie (w 2010 roku i w 2021 roku).

W rozmowie z Bożeną U. Zarembą mówił:

Chopin nie był zwolennikiem zasad swoich romantycznych współczesnych, którzy dążyli do większej indywidualności i ekstremalnych emocji. Był znacznie bardziej zainteresowany wartościami klasycyzmu: czystością brzmienia i równowagą struktury. Interesował się także wczesnoromantyczną włoską operą bel canto, która opierała się nie na sile i potężnych dźwiękach, które wypełniają cały teatr, lecz raczej na subtelnym, delikatnym frazowaniu i pięknie kontrolowanym śpiewie. Jeśli ktoś włoży w to zbyt wiele swojej osobowości, może to zniszczyć jedną z podstawowych wartości estetycznych muzyki Chopina.

Piotr Paleczny

Na VIII Konkursie Chopinowskim w 1970 roku został laureatem III nagrody, otrzymał również nagrodę specjalną za najlepsze wykonanie poloneza oraz nagrodę specjalną przyznawaną przez Witolda Małcużyńskiego, jednego z ówczesnych jurorów Konkursu. Sam jest prawdziwym weteranem jury warszawskiego Konkursu Chopinowskiego – sędziował tu ośmiokrotnie, od XI Konkursu w 1985 roku zasiadał w jury każdej kolejnej edycji. W wywiadzie z Ewą Linkowską mówił:

Wielokrotnie obserwujemy i dyskutujemy w gronie jurorów przypadki, kiedy – naszym zdaniem – artyści bardzo wartościowi jakoś nie robią wielkiej kariery, a nieco mniej wybitni tę karierę robią. Cóż, takie są czasy, że marketing, również w sztuce, jest tym elementem, który wiedzie prym. I na to nie ma rady. Znawcy mogą mieć swoje zdanie, ale publiczność, jeśli po raz setny przeczyta i usłyszy, że X jest wybitny, w końcu w to uwierzy. Taka jest siła medialna. Czasy, w których ja zaczynałem karierę, były zupełnie inne. Nie było paszportów w kieszeni, na zagraniczne konkursy jeździło się za zgodą ministerstwa i komisji kwalifikacyjnej. Dzisiaj młody muzyk ma sporo okazji do pokazania się: jest mnóstwo imprez muzycznych, przesłuchań, konkursów, festiwali.

Ewa Pobłocka

Laureatka piątej nagrody X Konkursu Chopinowskiego w 1980 roku, uhonorowana również nagrodą specjalną przyznawaną przez redakcję Polskiego Radia za najlepsze wykonanie mazurków Chopina. W gremium jurorskim Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina zasiadała do tej pory trzykrotnie, po raz pierwszy w 2005 roku podczas XV edycji konkursu. Uczestniczyła również w obradach XVII (2015) i XVIII Konkursu (2021).

W wywiadzie z Bronisławem Tumiłowiczem mówiła:

Chopin jest bardzo trudny, bo pożąda pięknego, śpiewnego dźwięku, jednak bardzo zróżnicowanego, co uwydatnia się nie tylko w wielkich formach, ale także w miniaturach. Chopin wymaga umiejętności stosowania rubata, a także wielkiej wrażliwości i lekkości, co nie znaczy, że trzeba go grać bardzo cicho, małym dźwiękiem, bo są fragmenty, gdzie można się popisać wielkim, dramatycznym rozmachem. Wymaga wrażliwości, świeżości i naturalności, a zarazem perfekcyjnego przygotowania technicznego.

Jurorzy XIX Międzynarodowego Konkurs Pianistycznego im. Fryderyka Chopina 2025 [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

Katarzyna Popowa-Zydroń

W IX Konkursie Chopinowskim (1975) doszła do półfinałów. Piotr Wierzbicki pisał wtedy: „Oto do finału Konkursu Chopinowskiego nie weszła Popowa-Zydroń, która była jedyną wśród Polek inteligentną, myślącą pianistką, grającą nie tylko pod dyktando pedagogów”. Współcześnie to jej uczniowie – Rafał Blechacz, Paweł Wakarecy, Krzysztof Herdzin – zdobywają czołowe miejsca na konkursach w Polsce i za granicą. Była przewodniczącą jury XVII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie, zasiadała w jury także XV i XVII Konkursu chopinowskiego (w 2005 i 2010 roku).

W rozmowie z Teresą Torańską mówiła:

Byłam na koncercie Grigorija Sokołowa w Dusznikach-Zdroju. Skończył grać, fantastycznie, cudownie, wstał i zaczął się kłaniać publiczności trochę jeszcze nieobecny. Zrobiło mi się głupio. Co za dziwaczny rytuał – pomyślałam – że my tu siedzimy rozparci w fotelach, a artysta się kłania. Na miłość boską, to my powinniśmy wstać i ukłonić się jemu, a nie on nam.

Đặng Thái Sơn

Dang Thai Son podczas koncertu finałowego X Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Filharmonii Narodowej w Warszawie, 19 października, 1980, fot. Jan Morek/PAP

Zwycięzca X Konkursu Chopinowskiego w Warszawie (1980 rok) – jest pierwszym pianistą pochodzącym z Azji, który zdobył to najwyższe miejsce. W jury Konkursu Chopinowskiego zasiadał czterokrotnie, od XV Konkursu w 2005 roku.

W wywiadzie udzielonym Elijahowi Ho na blogu The Counterpoints opowiadał:

Miałem osiem albo dziewięć lat, wciąż mieszkaliśmy w górach [gdzie jego rodzina ukrywała się przed wojną amerykańsko-wietnamską – przyp. red.]. Pamiętam swoje pierwsze spotkanie z muzyką Chopina. Byłem z matką, czytałem bezgłośnie jego partytury, w ciemności, przy świecach. Mama grała mi fragmenty utworów – nokturnów i mazurków. Czułem piękno tej muzyki, zakochałem się w niej, uczyłem się Chopina od rana do nocy. Od tamtego czasu muzyka Chopina płynie w mojej krwi.

Wojciech Świtała

Podczas XII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w 1990 roku otrzymał nagrodę za najlepsze wykonanie poloneza. W gremium jurorskim Konkursu Chopinowskiego zagości po raz trzeci. Na antenie II Programu Polskiego Radia opowiadał:

Twórczość Chopina jest ze mną cały czas. Na początku wykonawstwo na współczesnym fortepianie, później poszukiwania na instrumencie historycznym, w końcu pedagogika. Dzięki temu widzę jego muzykę z szerokiej perspektywy.

Kto jeszcze weźmie udział w jury Konkursu Chopinowskiego 2025?

Wszyscy jurorzy Konkursu Chopinowskiego to nie tylko wybitni pianiści, lecz także pedagodzy i znawcy twórczości Fryderyka Chopina. Ich rolą jest nie tylko wyłonienie zwycięzców, lecz także wskazanie kierunków rozwoju dla kolejnego pokolenia artystów. Poza powyższą czternastką, w loży jurorskiej zasiądą:

John Rink

Autor książek poświęconych Fryderykowi Chopinowi i historii praktyki wykonawczej jego muzyki, jeden z największych autorytetów w zakresie chopinowskich rękopisów i druków. Zasiadał w jury Konkursu Chopinowskiego XVII i XVIII edycji, w latach 2015 i 2021.

John Allison

Od 2000 roku jest redaktorem naczelnym brytyjskiego miesięcznika „Opera Magazine”. Dwukrotnie przewodził jury Konkursu Wokalnego im. Stanisława Moniuszki w Warszawie. Konkurs Chopinowski będzie oceniał pierwszy raz w życiu.

Momo Kodama

Od 2021 roku profesorka Hochschule für Musik Karlsruhe. W loży jurorskiej Konkursu Chopinowskiego zasiądzie pierwszy raz.

Robert McDonald

Kształcił pianistów dobrze znanych publice Konkursu Chopinowskiego: Kate Liu i Erica Lu – laureatów, odpowiednio, III i IV nagrody na XVII Konkursie w 2015 roku. Sam pianistów występujących na Konkursie Chopinowskim będzie oceniał po raz pierwszy w życiu.

Język Polish

konkurs chopinowski

#fryderyk chopin

Konkurs Chopinowski