„Igrając z diabłem”, reż. Maciej Nabrdalik, Piotr Małecki

igrajac-z-diablem-s.jpg, default, „Igrając z diabłem”, reż. Piotr Małecki i Maciej Nabrdalik, fot. KFF / Short Docs Media

#film

W dokumencie Nabrdalika i Małeckiego przedstawienie życia i twórczości wielkiego artysty ustępuje miejsca intymnemu portretowi człowieka targanego niepokojem. Igrając z diabłem, opowieść o legendarnym fotografie Christopherze Morrisie to w istocie historia o okrucieństwie świata i próbie jego przezwyciężenia.

W ciągu trwającej kilka dekad kariery sfotografował 28 wojen. Somalia, Afganistan, Czeczenia, Serbia, Irak – wszędzie tam był ze swoim aparatem, by pokazywać światu okrucieństwo konfliktów. Jego kadry relacjonowały wielkie historyczne procesy, pozwalając zajrzeć w sam środek piekła. Christopher Morris, amerykański fotograf, jedna z gwiazd magazynu „Time”, po latach zdecydował się porzucić wojskowe okopy i powrócić do rodzinnej Tampy na Florydzie, by podjąć mniej ekstremalne fotograficzne zadania. W rodzinnym domu, u boku żony i dwóch dorosłych już córek, próbuje wieść normalne życie, zmagając się z zespołem stresu pourazowego, dziedzictwem wieloletniej pracy reporterskiej.

Maciej Nabrdalik i Piotr Małecki ujmują jego historię z prywatnej perspektywy. Ci dwaj znakomici fotograficy, doceniani i wyróżniani w międzynarodowych konkursach, opowiadają nie tyle o genialnym koledze z branży, co o człowieku mierzącym się z demonami przeszłości i będącym ofiarą własnej pasji. Kiedy jako mały chłopiec, syn technika wojskowego obsługującego samoloty wysyłane na wojnę w Wietnamie, zobaczył fotoreporterów obwieszonych aparatami Nikona z obiektywami o różnych ogniskowych, wiedział, że właśnie to będzie jego ścieżka. Gdy już na nią wszedł, przez wiele lat nie widział drogi odwrotu. Kolejne sukcesy, okładkowe materiały „Time’a” i zdjęcia gwarantujące mu miejsce w kanonie tym bardziej utrudniały porzucenie kariery reportera. Dopiero poznanie żony, a później narodziny córek zmieniły jego nastawienie.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

„Igrając z diabłem”, reż. Piotr Małecki i Maciej Nabrdalik, fot. KFF / Short Docs Media

Obrazek

Igrajac-z-diablem-rez-Piotr-Malecki-i-Maciek-N-2.jpg

Reżyserzy Igrając z diabłem odmalowują portret człowieka uwięzionego w odgrywanych rolach. Choć porzucił wyprawy na fronty, Morris wciąż walczy. Z własną chorobą, ale też z pokusą, by obciążać nią najbliższych. Choć otoczony jest kochającą rodziną, jednocześnie ukrywa przed nią prawdę o dramatach, których przez lata doświadczał. Przekonany, że nie ma prawa zrzucać ciężaru na żonę i córki, dźwiga go samotnie. Dopiero przed kamerą po raz pierwszy opowiada historie, które zmieniły go na zawsze. O fotografiach z kostnicy w chorwackim Vukovarze, wizycie na czeczeńskim froncie, ale i o miłości do dwuletniej córeczki, która kazała mu na stałe wrócić do domu.

Nabrdalik i Małecki stają się w pewnym sensie terapeutami. Im, kolegom po fachu (Nabrdalik pracuje dla tej samej prestiżowej agencji VII), łatwiej jest opowiedzieć o ciemnej stronie uprawianego zawodu. Wręczając im nagrodę Złotego Lajkonika dla najlepszego polskiego dokumentu jurorzy Krakowskiego Festiwalu Filmowego pisali, że nagradzają film,

który staje się szansą na dialog z tym, co trudne, na opowiedzenie o swoim bólu po raz pierwszy. Autorzy stworzyli bohaterom bezpieczną przestrzeń do spotkania się z demonami przeszłości. Nie ma słynnych zdjęć z 28 wojen, nie ma obrazów, za którymi można się ukryć. Zostaje tylko człowiek i bliska relacja z nim.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

„Igrając z diabłem”, reż. Piotr Małecki i Maciej Nabrdalik, fot. KFF / Short Docs Media

Obrazek

Igrajac-z-diablem-rez-Piotr-Malecki-i-Maciek-N-s.jpg

Istotnie, Igrając z diabłem nie jest dokumentem o sztuce, choć pewnie tak klasyfikowany będzie w rozlicznych katalogach. To opowieść o ludziach pełnych miłości, a zarazem niezgody na otaczający świat, której sercem pozostaje Morris: chudy facet po sześćdziesiątce, w wąskich jeansach, białych Nike’ach i puchowej kurtce z wysokim kołnierzem. Ze swoim liberalnym światopoglądem nie pasuje do otaczającej go rzeczywistości skrajnie prawicowej Florydy i Ameryki ery Trumpa. I właśnie ta niezgoda każe mu wciąż nie odkładać aparatu. On, weteran wojen, który był też fotografem w Białym Domu, dziś ze swoim sprzętem odwiedza polityczne wiece i kręci filmy o radykalizującej się Ameryce. Niepokorny, odważny, intelektualnie przekorny – to on napędza tę filmową opowieść.

Ale filmem Nabrdalika i Małeckiego w równej mierze rządzi wyrazista estetyka czarno-białych kadrów, przypominających nieco zdjęcia z fabularnej Nebraski Alexandra Payne’a, filmu nominowanego do Złotej Żaby Camerimage za zdjęcia Phedona Papamichaela. Ascetyczna uroda Igrając z diabłem idealnie koresponduje ze skromną i zarazem piękną opowieścią o wielkim artyście i niezwykłym człowieku, a sam film staje się dzięki temu doświadczeniem naprawdę wyjątkowym. Z jednej strony to krzepiący, niepozbawiony komediowych inkrustacji dokument, z drugiej zaś – dramatyczna opowieść o podzielonym świecie i sile nienawiści.

W 2026 roku film Nabrdalika i Małeckiego zdobył nagrodę Złotego Lajkonika Krakowskiego Festiwalu Filmowego, a także nagrodę publiczności i wyróżnienie za najlepszy montaż.

Igrając z diabłem (Tickling the Devil). Reżyseria, scenariusz, zdjęcia: Maciej Nabrdalik, Piotr Małecki. Montaż: Ilona Urbańska-Grzyb.

Język Polish