Ernest Malinowski — koleją przez Andy
Polski inżynier z pewnością nie miał lęku wysokości: zaprojektowana przez niego Centralna Kolej Transandyjska biegnie miejscami na wysokości nawet 5000 metrów! Ernest Malinowski nie tylko zrewolucjonizował system transportu w Peru, walczył też o niepodległość tego kraju.
Francuski konstruktor
Adam Stanisław Hipolit Ernest Nepomucen Malinowski przychodzi na świat w 1818 w szlacheckiej rodzinie osiadłej na Wołyniu. Ze względu na polityczną, konspiracyjną działalność jego ojca na rzecz Królestwa Polskiego po klęsce powstania listopadowego rodzina zmuszona jest uciekać przed represjami ze strony rosyjskiego zaborcy. W 1832 znajdują schronienie w Paryżu.
W Paryżu zaczyna się dla Ernesta Malinowskiego nowy etap życia. Chłopak rozpoczyna studia na miejscowej politechnice, później uczy się w prestiżowej szkole technicznej École Nationale des Ponts et Chaussées, słynącej z wielkich osiągnięć w zakresie inżynierii. Po skończeniu studiów przez blisko dekadę pracuje jako projektant i konstruktor najpierw dla francuskiego Korpusu Inżynierów Dróg i Mostów, później dla Ministerstwa Robót Publicznych.
Decyzję o wyjeździe z Francji do Peru polski inżynier podejmuje podobno ze względu na brak perspektyw awansu i zawodowego rozwoju we Francji. W 1852 podpisuje pięcioletni kontrakt. W Peru ma nadzorować prace melioracyjne, budowę nowych dróg i mostów, a także kształcić miejscową kadrę inżynieryjną.
Warto pamiętać, że w tamtym czasie południowoamerykański kraj miał bardzo źle rozwiniętą infrastrukturę drogową i komunikacyjną. Dziś wiemy, że Malinowski został w Peru nie pięć, ale kolejne kilkadziesiąt lat, a jego znacznie szersza od zakładanej działalność ostatecznie zrewolucjonizowała system transportu w tym kraju.
Obrońca niepodległości
Kolej Trans-Andyjska, Andy, Peru. luty 2002. Najwyżej położona linia kolejowa na świecie. Zaprojektowana przez polskiego inżyniera Ernesta Malinowskiego , fot. Maciej Biernacki/Forum
W latach 50. XIX w. Malinowski buduje drogi i miejskie place, modernizuje mosty, nadzoruje budowę dwóch niewielkich linii kolejowych; pracuje głównie w Limie, ale projektuje też odbudowę zniszczonego w wyniku działań wojennych miasta Arequipa. W 1865 Peru i Chile muszą bronić ogłoszonej niedawno niepodległości przed nie godzącą się utratę swoich kolonii Hiszpanią.
W tym burzliwym momencie Malinowski trafia do Callao, położonego niedaleko Limy, strategicznie ważnego portu. Najpierw modernizuje tamtejsze fortyfikacje, szybko jednak sam angażuje się do walk. Zaszczepiony polskiemu inżynierowi zapewne przez ojca duch wolności i szacunek do dążeń niepodległościowych nie pozwala mu pozostać obojętnym.
I tak w 1866 bierze czynny udział w jednej z najważniejszych bitew w walkach o niepodległość Peru, uczestnicząc w obronie fortu Santa Rosa w Callao. Przydają się jego umiejętności inżynieryjne: fort udaje się obronić m.in. za pomocą ostrzału z poruszających się na specjalnych platformach armat, którą to instalację wymyślił właśnie Malinowski. W uznaniu tych zasług Polak otrzymuje honorowe obywatelstwo Peru i do dziś uznawany jest za jednego z bohaterów narodowych tego kraju.
Pociągiem przez Andy
Pomnik Ernesta Malinowskiego, Przełęcz Ticlio, Peru, 2002, fot. Maciej Biernacki/Forum
W XIX w. kolej to jeden z najważniejszych wynalazków rewolucji przemysłowej. Każdy kraj chce mieć swoją sieć torów, nie w każdym jednak realizacja tego planu jest łatwa. Budowa kolei w przeciętym w poprzek bardzo wysokimi górami Peru wydaje się niemożliwa – ale nie dla amerykańskiego przedsiębiorcy, Henry’ego Meiggsa. To on zleca Malinowskiemu zaprojektowanie linii kolejowej, która połączyć ma położną na wybrzeżu stolicę kraju z bogatym w surowce naturalne interiorem.
Ernest Malinowski proponuje budowę sieci wiaduktów, mostów i przebijających góry tuneli. Wielu puka się w głowę, uważając, że ta wizjonerska koncepcja nie ma szans powodzenia. W krytyce przodują uznawani za ekspertów w dziedzinie inżynierii kolejowej Anglicy, twierdząc, że pociągi nie pojadą tak wysoko w górach, a długie wiadukty, które rysuje Malinowski na pewno się zawalą.
W 1872 budowa jednak rusza. W kolejnych latach powstaje zaprojektowana przez Malinowskiego 219-kilometrowa linia kolejowa, przechodząca przez 62 tunele i 30 wiaduktów, z których najwyższy biegnie 80 metrów nad ziemią. Najwyższym punktem, którego sięgają tory jest przełęcz Ticlio – 4818 m n.p.m. Pociąg dostaje się tam długim na 1200 metrów, wykutym w skale tunelem. Do dziś jest to najwyżej położony fragment linii kolejowej na świecie.
Centralna Kolej Transandyjska
Centralna Kolej Transandyjska most pomiędzy Rio Blanco i San Mateo fot. David Gubler bahnbilder.ch/Wikipedia
Inwencja Malinowskiego na tym się nie kończy. Projektuje linię kolejową, łączącą peruwiańskie wybrzeże z Amazonką, tworząc w ten sposób kolejowo-rzeczną trasę biegnącą w poprzek całego kontynentu południowoamerykańskiego. Tej wizji polski konstruktor nie zrealizuje, a szkoda, bo biegnąca przez Andy sieć kolejowa jest nadal uważana za jedno z najważniejszych osiągnięć światowej inżynierii.
Ernest Malinowski umiera w Limie, w 1899. W setną rocznicę jego śmierci na przełęczy Ticlio staje pomnik dłuta Gustawa Zemły. Pod medalionem z wizerunkiem Polaka znajduje się inskrypcja: „Ernest Malinowski 1818-1899. Inżynier polski, patriota peruwiański, bohater obrony Callao 1866, budowniczy Centralnej Kolei Transandyjskiej".
ernest malinowski
[{"nid":"40126","uuid":"a94f7cf2-3da0-4336-905d-fd642ee2d785","type":"article","langcode":"pl","field_event_date":"","title":"Ernest Malinowski: XIX-wieczny in\u017cynier, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142 obroni\u0107 Peru","field_introduction":"Na wysoko\u015bci ponad 4800 metr\u00f3w nad poziomem morza w peruwia\u0144skich Andach stoi pomnik z inskrypcj\u0105 po polsku i hiszpa\u0144sku: \u0022Ernest Malinowski 1818-1899. In\u017cynier polski, patriota peruwia\u0144ski, bohater obrony Callao 1866, budowniczy Centralnej Kolei Transandyjskiej\u0022.\r\n","field_summary":"Na wysoko\u015bci ponad 4800 metr\u00f3w nad poziomem morza w peruwia\u0144skich Andach stoi pomnik z inskrypcj\u0105 po polsku i hiszpa\u0144sku: \u0022Ernest Malinowski 1818-1899. In\u017cynier polski, patriota peruwia\u0144ski, bohater obrony Callao 1866, budowniczy Centralnej Kolei Transandyjskiej\u0022.","path":"\/pl\/artykul\/ernest-malinowski-xix-wieczny-inzynier-ktory-pomogl-obronic-peru","topics_data":"a:2:{i:0;a:3:{s:3:\u0022tid\u0022;s:5:\u002259628\u0022;s:4:\u0022name\u0022;s:12:\u0022#dziedzictwo\u0022;s:4:\u0022path\u0022;a:2:{s:5:\u0022alias\u0022;s:18:\u0022\/temat\/dziedzictwo\u0022;s:8:\u0022langcode\u0022;s:2:\u0022pl\u0022;}}i:1;a:3:{s:3:\u0022tid\u0022;s:5:\u002259644\u0022;s:4:\u0022name\u0022;s:8:\u0022#culture\u0022;s:4:\u0022path\u0022;a:2:{s:5:\u0022alias\u0022;s:14:\u0022\/temat\/culture\u0022;s:8:\u0022langcode\u0022;s:2:\u0022pl\u0022;}}}","field_cover_display":"default","image_title":"","image_alt":"","image_360_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/360_auto\/public\/field\/image\/kolej-transandyjska-fot-maciej-biernacki-forum.jpg?itok=1enLhBva","image_260_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/260_auto_cover\/public\/field\/image\/kolej-transandyjska-fot-maciej-biernacki-forum.jpg?itok=cnlc21x2","image_560_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/560_auto\/public\/field\/image\/kolej-transandyjska-fot-maciej-biernacki-forum.jpg?itok=OCGU1rq9","image_860_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/860_auto\/public\/field\/image\/kolej-transandyjska-fot-maciej-biernacki-forum.jpg?itok=N7Sh8eT8","image_1160_auto":"\/sites\/default\/files\/styles\/1160_auto\/public\/field\/image\/kolej-transandyjska-fot-maciej-biernacki-forum.jpg?itok=0hZeKNAO","field_video_media":"","field_media_video_file":"","field_media_video_embed":"","field_gallery_pictures":"","field_duration":"","cover_height":"266","cover_width":"470","cover_ratio_percent":"56.5957"}]