Monumentalna praca Jana Matejki przedstawia najbardziej dramatyczne momenty starcia wojsk Rzeczpospolitej Obojga Narodów z rycerzami Zakonu Krzyżackiego, 15 lipca 1410 roku. Bitwa, która miała miejsce na polach Grunwaldu, Łodwigowa i Stębarku, była jedną z największych batalii średniowiecznej Europy.
Przy tworzeniu dzieła Jan Matejko inspirował się historycznymi kronikami napisanymi przez Jana Długosza. Nawet jeśli malarz pozwolił sobie na wprowadzenie pewnych fikcyjnych elementów, bazował przede wszystkim na gruntownych badaniach i źródłach historycznych. Był pewien, że odwzorował pole bitwy bardzo realistycznie, odwiedził nawet miejsce słynnej batalii i po powrocie do Krakowa wprowadził niezbędne poprawki do swego dzieła.
Matejko zwykle opierał swoje kompozycje na jednym centralnym elemencie i dwóch "skrzydłach" - ułatwiając widzowi odczytanie narracji rozciągniętej w czasie i przestrzeni.
Tutaj trzy główne elementy to: epizod, w którym rycerz Dippold Kikeritz, ruszający do ataku na Władysława Jagiełłę zostaje powstrzymany i zabity (prawy górny róg); tryumfalny moment pokonania Wielkiego Mistrza Zakonu Ulricha von Jungingena (centrum) oraz końcowe momenty bitwy pod Stębarkiem, które Krzyżacy ledwo przetrwali (lewy górny róg).