Wystawa CHLEBEM I SOLĄ. DAWNE UCZTY POLSKIE ukazuje barwny świat polskiej gościnności, tradycyjnie kojarzonej z witaniem chlebem i solą oraz jej najbardziej okazałe formy: uczty i zabawy od okresu staropolskiego aż po początki XX wieku. O dawnych zwyczajach i kulturze uczt na wystawie opowiadają dzieła malarstwa z doby baroku i XIX wieku, przepiękne obiekty dawnego złotnictwa, porcelana, tkaniny, meble, duży zestaw stołowych naczyń srebrnych, cynowych, miedzianych i ceramicznych oraz przywołane cytaty literackie z opisami biesiad, obyczajów i przysłowiowej, staropolskiej gościnności. Za motto wystawy przyjęto słowa poety Wespazjana Kochowskiego (1633-1700): "O dobryż chleb, gdy jest z solą dany gościom z dobrą wolą", który w 1674 roku opisał jeden z najbardziej znanych staropolskich zwyczajów - zwyczaj witania gości chlebem i solą. "Tradycyjne witanie chlebem i solą było u wielu ludów słowiańskich symbolem przyjaźni oraz gościnności, a w polskiej obyczajowości trwa do dziś" - pisze Klementyna Ochniak, kurator wystawy. "Dawne przysłowia głosiły, że 'soli i chleba dóma potrzeba', bowiem 'bez soli nie słono, bez chleba nie syto' i dlatego 'chlyb i sól zdobióm stół'. Zatem chleb i sól były obecne na stołach wszystkich stanów, a nowa wystawa daje okazję do przyjrzenia się biesiadom z różnych epok i środowisk - np. książęcego pałacu, izby czeladnej, fabrykanckiego salonu. Przypomina, że zwłaszcza wystawne, ceremonialne uczty doby baroku wzbogaciły polską kulturę i obyczajowość."

Wśród zgromadzonych eksponatów wyróżniają się urodą i znakomitym poziomem srebrny kufel ze scenami starotestamentowymi (dzieło Nicolasa Schlaubitza z lat 1689-99), słynny srebrny serwis kawowy, zwany Serwisem Ptaszkowym, z XVIII wieku, wykonany dla książąt Sanguszków w najstarszej europejskiej wytwórni porcelany w Miśni, zdobiony ręcznie malowanymi przedstawieniami różnych, barwnych ptaków. Realia dawnych zabaw, wytwornych przyjęć, chłopskich biesiad i wieczerzy, sceny powitań, wyobrażenia o bogactwie i rozmaitości dawnych stołów biesiadnych przybliżają obrazy holenderskich mistrzów z XVII wieku, barokowe kompozycje z pierwszej połowy XVIII wieku oraz obrazy Franciszka Smuglewicza, Włodzimierza Tetmajera, Alfonsa Karpińskiego, Leona Wyczółkowskiego.

Wernisaż wystawy: 12 marca 2004, godz. 17:00.