Content anchor

Wojciech Bruszewski

Wojciech Bruszewski, "Kiedy mówię"
Wojciech Bruszewski, "Kiedy mówię"

Artysta multimedialny, autor fotografii, filmów, wideo*, wideo-instalacji i prac komputerowych. Twórca literatury i text-artu. Autor reklam dla radia i telewizji. Urodził się 8 marca 1947 roku we Wrocławiu, zmarł 6 września 2009 roku w Łodzi.

W 1970 roku ukończył studia na Wydziale Operatorskim, a w 1975 roku na Wydziale Reżyserii w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Był członkiem grupy Zero-61 (1965-1968) oraz Warsztatu Formy Filmowej (1970-1977). Od 1981 roku wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu, gdzie w 1989 roku założył Pracownię Grafiki i Projektowania Komputerowego. W 1999 roku został profesorem nadzwyczajny na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. W roku 2004 z rąk Prezydenta RP otrzymał tytuł profesora sztuk plastycznych.

Wczesna twórczość Wojciecha Bruszewskiego była ściśle związana z działalnością Warsztatu Formy Filmowej, grupy utworzonej przez studentów i absolwentów Wyższej Szkoły Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, poddających analizie medium filmowe. W przypadku Bruszewskiego odbywała się ona zwłaszcza poprzez badanie powiązań między warstwą wizualną a dźwiękową filmu.

Przykładem wczesnej twórczości artysty może być oparty na found footage film "Klaskacz" (1971), "teledysk" do "Summertime" Georga Gershwina w wykonaniu Janis Joplin. Bruszewski dokonywał tu szeregu zabiegów na archiwalnych taśmach - zmian tempa, kierunku odtwarzania, zatrzymań i powtórzeń. "Język obrazowy" (1972), pierwsza w Polsce realizacja na taśmie wideo, powstała przy udziale Piotra Bernackiego, był próbą wizualizacji języka poprzez przyporządkowanie poszczególnym literom alfabetu odpowiadających im elementów krajobrazu (np. E - zaorane pole). Następnie na jego podstawie przekazany został tekst - informacja o transporcie bagażów przez linie lotnicze LOT. Wykorzystano przy tym cztery kamery oraz wóz transmisyjny.



Filmy "Łyżeczka" (1974) oraz Paczka zapałek (1975) (zdjęcia) opierały się na celowym rozdzieleniu warstwy dźwiękowej i wizualnej, co zaprzeczało tezie, że technika filmowa oddaje rzeczywistość obiektywnie. Pierwszy z nich rejestrował 24 uderzenia łyżeczką o parapet okna, ale każdemu z nich przypisany był dźwięk uderzenia łyżeczką o inne przedmioty. Drugi przedstawiał uderzanie paczką zapałek o parapet okna, przy czym dźwięk był systematycznie przesuwany w stosunku do obrazu - synchronizował się z nim tylko w przypadku pierwszego i ostatniego uderzenia. Z kolei "Kran" (1976)  wykorzystywał trik, dzięki któremu na filmie woda leci z kranu do góry, jakby wbrew prawu ciążenia.

Bruszewski konstruował także obiekty i instalacje reagujące na dźwięk lub obraz. Na plenerze w Osiekach w 1972 roku wygłosił odczyt w sali, której jedynym źródłem oświetlenia była żarówka. Reagowała ona na natężenie głosu mówiącego - cisza oznaczała ciemność, krzyk - maksymalną jasność "(Kiedy mówię). Kura telewizyjna" (1979) była urządzeniem generującym gdakanie kury, zmieniające się w zależności od treści obrazu emitowanego przez ekran telewizora.

Od lat siedemdziesiątych Bruszewski badał także relacje między obiektem i jego reprezentacją, tworząc "obrazy w obrazach'. Tego typu realizacjami były "Instalacja dla Galerii Labirynt" (1976) oraz film "Szklanki" (1982), w którym artysta zarejestrował pukanie w szklanki oraz pukanie w szkło ekranu, na którym emitowany był ich obraz. Analizie poddawał Bruszewski także medium fotograficzne. Przykładem mogą być "Fotografie na płótnie" (1979) - odbitki zdjęć płótna naciągniętego na blejtram wykonane na płótnie fotograficznym, również naciągniętym na blejtram.

Jednym z najważniejszych wątków twórczości Bruszewskiego jest problem języka jako struktury oraz jego warstwy materialnej. W 1972 roku artysta stworzył prostą maszynkę z obracających się klocków z literami, pozwalającą stworzyć 256 nieistniejących słów ("Nowe słowa" 1972). Na podobnej zasadzie miała działać tablica zbudowana z jarzeniówek, w której system elektroniczny na bieżąco tworzyłby rymowane wiersze zbudowane z nowych słów.

Od połowy lat osiemdziesiątych Bruszewski jako jeden z pierwszych polskich artystów zaczął pracować z komputerem (początkowo była to Amiga), traktując programowanie jako jedną z form twórczości. Kontynuując wcześniejsze działania w latach dziewięćdziesiątych Bruszewski stworzył program komputerowy generujących sonety w nieistniejącym języku, w pełni odpowiadające regułom gramatycznym i definicji sonetu ("Sonety Lipskie" 1992, "Sonety Wrocławskie" 1993, "Sonety Budapeszteńskie" 1996). Artysta podkreśla, że

"w przeciwieństwie do 'normalnej' poezji, która jest kombinatoryką ograniczonej ilości słów, "Sonety" napisane są w języku absolutnym, oferującym czytelnikowi oszałamiające słownictwo".

W 1992 roku "Sonety" zostały wydane drukiem w ośmiu kolejnych tomach, a w 2000 roku miała miejsce recytacja jednego z nich przez Leona Niemczyka, zdokumentowana przez artystę.

W lipcu 1988 roku z inicjatywy Bruszewskiego i Wolfa Kahlena w Berlinie nadawać zaczęło "Radio Ruiny Sztuki" (Radio Ruine der Künste Berlin). Przez ponad pięć lat (od połowy 1988 do końca 1993 roku) bez przerwy nadawało audycję The Infinite Talk - rozmowę kobiety i mężczyzny na temat nieskończoności, złożoną z losowanych i wygłaszanych przez komputer cytatów z pism znanych filozofów (Platona, Schoppenhauera, Russela i wielu innych).

"Zakładałem, że rozmowa o nieskończoności trwać będzie wiecznie. Rozważałem możliwość zasilania nadajnika baterią słoneczną, aby radio nie zamilkło nawet wtedy, kiedy Elektrownia-Cywilizacja na skutek jakiegoś kataklizmu przestałaby istnieć"

- wspomina Bruszewski. Ideę radia kontynuowała "maszyna filozofująca" "Monolog", zaprezentowana przez artystę w Galerii Wschodniej w Łodzi w 1994 roku.

Autor: Karol Sienkiewicz, grudzień 2006; aktualizacja: wrzesień 2009.

Ilustracje publikujemy dzięki uprzejmości spadkobierców artysty. Więcej materiału dokumentacyjnego, fotografie i filmy na stronie www.voytek.pl oraz w Repozytorium Fundacji Arton.

*Artysta nalegał, aby jego prace nazywać pracami "video", przez "v". W liście do redakcji Culture.pl, który cytujemy za jego zgodą, napisał:

"'Wideo' pojawiło się w momencie, gdy Generał Jaruzelski ogłosił, że nie ma w języku polskim żadnego słowa na 'V'. Wymiana 'V' na 'W' została przeprowadzona z żelazną konsekwencją jako część walki z opozycją. Polacy mieli zapomnieć o Victory. Przypadkową ofiarą walki narodowowyzwoleńczej jest video. Nikt tego już nie pamięta. Jako pionier i autor pierwszego video w Polsce walczę z groteskowym spolszczeniem, które jest echem Stanu Wojennego."


Wybrane wystawy i działania indywidualne:

  • 1971 - "Ciąg dalszy" - Galeria Współczesna, Warszawa
  • 1979 - "Wejście - Wyjście" - Galeria GN, Gdańsk
  • 1980 - "Horyzont" - m.in. Mała Galeria ZPAF, Warszawa; Galeria Akumulatory 2, Poznań; Erweiterte Fotografie, Wiedeń, Austria;,Kolnischer Kunstverein, Kolonia, Niemcy
  • 1988-1993 - "Radio Ruiny Sztuki", Berlin, Niemcy
  • 1990 - "Romantyka" - Galeria Akumulatory, Poznań
  • 1992 - "Święto Pracy" - Muzeum Artystów, Łódź
  • 1996 - Horyzont albo "Historia o białych myszkach" - wykład, Bauhaus, Dessau, Niemcy
  • 2003 - indywidualny pokaz filmów i prac wideo w LUX, Londyn, Wielka Brytania
  • 2006 - "Ściana ogniowa" i "Gabinet śmiechu" - Galeria XX1, Warszawa

Wybrane wystawy grupowe:

  • 1969 - "Kuźnia" - Kuźnia, Toruń
  • 1972 - "Atelier 72" - The Richard Demarco Gallery, Edinburgh
  • 1973 - "Kinolaboratorium" - Galeria EL, Elblag; XII Biennale Of Art - Sao Paulo, Brazylia
  • 1977 - "Documenta 6" - Kassel, Niemcy;
  • - "22 Polnishe Künstler" - Kölnisher Kunstverein, Kolonia, Niemcy
  • 1982 - Sydney Biennale, Sydney, Australia
  • 1983 - "Presences polonaises" - Centre Georges Pompidou, Paryż, Francja
  • 1984 - "Nurt intelektualny w sztuce polskiej po Drugiej Wojnie Światowej" - Galeria BWA, Lublin
  • 1986 - "Documenta 8" - Kassel, Niemcy
  • 1989 - "Lochy Manhattanu" - Łódź
  • 1992 - "Konstrukcja w Procesie III" - Łódź;
  • - "Święto Pracy" - Muzeum Artystów, Łódź
  • 1996 - "The Butterfly Effect" - Budapeszt, Węgry
  • 1997 - "Żywa Galeria" - Galeria Zachęta, Warszawa
  • 1998 - "Galeria 'Ślad' " - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
  • 1999 - "Grupa Zero 61" - Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego, Bydgoszcz
  • 2000 - "Warsztat Formy Filmowej" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
  • 2003 - festiwal Evolution - Leeds, Wielka Brytania
  • 2004 - "Inc. Sztuka wobec korporacyjnego przejmowania miejsc publicznej ekspresji" - Galeria XX1, Galeria Program, Warszawa; Muzeum Narodowe w Szczecinie; BWA, Zielona Góra (2005), BWA, Wrocław (2005); Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała (2005); Instytut Sztuki Wyspa, Gdańsk (2005)
  • 2006 - "Ikony zwycięstwa" - była Fabryka Norblina, Warszawa;
  • - "Come Into My World" - Patio Centrum Sztuki, Łódź (w ramach Łódź Biennale 2006);
  • "Fotoobrazy. gest plastyczny w fotografii" - Muzeum Sztuki w Łodzi

 

Obrazek użytkownika Culture.pl
Culture.pl
2016/01/22
Facebook Twitter Reddit Share

Wojciech Bruszewski

Dzieła

Konstrukcja powieści Bruszewskiego przypomina zestaw rozrzuconych zdjęć, które trzeba dopiero ułożyć, by wysnuć z nich fabułę. Czytaj dalej about: "Fotograf"

Wojciech Bruszewski

Multimedia

Wojciech Bruszewski

Artykuły

Wojciech Bruszewski

Wydarzenia

Wojciech Bruszewski
Podobni twórcy
  • Grupa artystyczna działająca w latach 1970-1977. Poddając krytyce nie tylko szkołę, ale całą instytucję kinematografii, zajmowała miejsce pośrednie między kinem a sztuką współczesną. Do jej najważniejszych twórców należy zaliczyć Józefa Robakowskiego, Ryszarda Waśkę, Wojciecha Bruszewskiego i Pawła Kwieka. Czytaj dalej about: Warsztat Formy Filmowej