Maciej Pieprzyca, fot. Roman Lipczyński / Forum
Maciej Pieprzyca, fot. Roman Lipczyński / Forum

Reżyser i scenarzysta filmowy. Urodzony 5 maja 1964 roku w Katowicach.

Absolwent dziennikarstwa na Uniwersytecie Śląskim (1989), studia scenariuszowego PWSFTViT w Łodzi (1990) oraz studiów reżyserskich na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Ślaskiego (1995). Zawodowo i emocjonalnie związany ze Śląskiem. W wywiadzie udzielonym lokalnemu dodatkowi "Gazety Wyborczej" tak mówi o swoim stosunku do tego miejsca:

"Śląsk jest dla mnie regionem, w którym się urodziłem i wychowałem, miejscem, gdzie nadal mieszkam (mimo że od kilku lat mieszkam też w Warszawie), gdzie mam rodzinę, gdzie robiłem i nadal mam zamiar robić swoje filmy. Na Śląsk wracam po energię, tu ładuję akumulatory. Od lat jestem związany z Wydziałem Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego, w tym regionie zrealizowałem swoje najważniejsze projekty filmowe. Wierzę, że nakręcę jeszcze sporo historii tutaj osadzonych." ("Gazeta Wyborcza", 26 II 2007)

Pieprzyca całe swoje życie zawodowe związał ze Śląskiem. Tu nakręcił swoje najważniejsze filmy - od nagradzanej na studenckich festiwalach etiudy Inna (1990), poprzez dokumentalny film dyplomowy i telewizyjny debiut po fabularny debiut kinowy, a także spektakle Teatru TVP. W dorobku Pieprzycy uwagę zwraca film dokumentalny Przez nokaut (1995) - przypomnienie sylwetki boksera Leszka Błażyńskiego, medalisty olimpijskiego i mistrza Europy, który nie sprostał wyzwaniom stawionym przez życie sportowcowi po zakończeniu kariery i popełnił samobójstwo. Telewizyjny debiut reżysera, otwierający cykl Pokolenie 2000 film Inferno (2001), ukazuje stan emocjonalny współczesnych nastolatków - maturzystów wstępujących w dorosłe życie. Z kolei film Barbórka (2005, z telewizyjnego cyklu "Święta polskie") konfrontuje obraz współczesnego Śląska z tradycyjnym wyobrażeniem, jakie mają o tym regionie mieszkańcy innych części kraju: film na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni otrzymał nagrodę SFP za twórcze przedstawienie rzeczywistości.

Dowodem przywiązania do tematyki śląskiej jest też udział w realizacji sekwencji śląskich popularnego serialu Kryminalni (odcinki oparte na głośnej w latach 70. tzw. sprawie wampira z Sosnowca) oraz debiut kinowy Drzazgi (2008). To film kreujący - na przykładzie perypetii młodych mieszkańców Katowic - nową tradycję filmową: szukający prawdy o dynamicznie zmieniającym się regionie, wymykającej się tradycyjnemu wizerunkowi Śląska.

Śląskie historie Macieja Pieprzycy

Utrwalił się taki niedobry stereotyp regionu – biedy, bezrobocia, braku perspektyw - mówił w wywiadzie. - Miejsca gdzie nic bohaterom nie może się udać, oni zawsze muszą przegrywać. I Śląsk zaczął się właśnie tak, a nie inaczej kojarzyć. Jak ten stereotyp jest silny, przekonałem się teraz, kiedy zacząłem pokazywać film. Po seansie w Gdyni jeden z uznanych krytyków wręcz zarzucił mi, że "mój" Śląsk jest nieprawdziwy. Paradoks polega z kolei na tym, że wszystko, co pokazuję na ekranie i co ma związek z regionem, w którym osadzona jest akcja opowieści, jest w stu procentach prawdziwe. Nawet fakir i sobowtór Elvisa Presleya" – mówił w wywiadzie udzielonym Arturowi Cichmińskiemu ze Stopklatki.

Krytycy dobrze przyjęli ten inny, jaśniejszy obraz Śląska. W recenzji "Drzazg" Michał Burszta z Filmwebu pisał: "Pieprzyca miesza realizm magiczny z opowieścią o dojrzewaniu w pejzażu jakże ukochanego przez polskich filmowców Górnego Śląska. (…) Pieprzyca wychodzi jednak naprzeciw stereotypom, nie popadając ani w konfekcyjność, ani w tanią publicystykę".

W debiutanckich Drzazgach reżyser stawiał na zdolną aktorską młodzież. W rolach głównych oglądaliśmy Karolinę Piechotę oraz dwóch z grona najbardziej utalentowanych młodych polskich aktorów: Marcina Hycnara i Antoniego Pawlickiego. Ich kreacje były jednym z największych walorów filmu. "'Drzazgi' stoją postaciami i aktorami – pisał Michał Burszta - oglądając ich szamotaniny, nie mamy wrażenia uczestniczenia w pochodzie manekinów będących, jak to często bywa, stelażami dla określonych poglądów i idei, ale obcowania z ludźmi z krwi i kości".

W 2008 roku podczas Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni Maciej Pieprzyca otrzymał Złote Lwy dla najlepszego debiutanta, a swoje statuetki otrzymali także Karolina Piechota wyróżniona za debiutancką rolę filmową, a Leszek Starzyński – za najlepszy montaż.

"Chce się żyć"

Mimo tego sukcesu na kolejny fabularny film Pieprzycy musieliśmy czekać aż pięć lat. Dla reżysera był to czas walki o niezwykły, choć ryzykowny projekt. "Chce się żyć" to opowieść o Mateuszu, który urodził się z rozległym porażeniem mózgowym. Nie potrafi chodzić ani mówić, a lekarze podejrzewają, że jego umysł nie rozwija się prawidłowo. Przez lata chłopak toczyć musi walkę o to, by znaleźć sposób komunikowania się ze światem.

Ta historia wydarzyła się naprawdę, a pierwsza opowiedziała o niej Ewa Pięta w dokumentalnym filmie "Jak motyl". Gdy dokumentalistka zmarła na raka, Maciej Pieprzyca, jej przyjaciel z czasów studenckich, postanowił nakręcić film, który będzie hołdem dla artystki. Tak zrodził się pomysł "Chce się żyć".

Na początku nikt tego filmu nie chciał – mówił reżyser w wywiadzie dla Orange.pl. - W Polsce nie było dotąd filmu, którego głównym bohaterem byłby kaleka. "Kto to będzie chciał oglądać?" – pytano, ale ja wierzyłem w ten projekt i swoją wiarą zaraziłem zarówno producenta jak i resztę ekipy".

"Chce się żyć" okazało się jednym z największych przebojów polskiego kina ostatnich lat. Na prestiżowym festiwalu filmowym w Montrealu obraz zdobył trzy główne nagrody festiwalu, a na Gdynia Film Festiwal otrzymał Srebrne Lwy, a także dwie nagrody publiczności. Jiri Menzel, znakomity czeski reżyser przewodniczący jury kanadyjskiej imprezy przyznawał nawet, że "Chce się żyć" to jeden z najpiękniejszych filmów, jakie widział w życiu.

W swym drugim pełnometrażowym filmie Pieprzyca pokazał  bowiem próbę reżyserskiego, artystycznej dojrzałości i skromności, którą urzeka publiczność i dziennikarzy. Stawiając na prostą filmową formę, schował się w cień, pozwalając, by na pierwszym planie pozostali bohaterowie, ich prawda i emocje. W swym filmie wzruszał do łez, a jednocześnie bawił, wymykając się z pułapki melodramatyzmu.

We wrześniu 2013 roku do księgarń trafiła także powieść Macieja Pieprzycy "Chce się żyć", która stała się kanwą dla jego filmowego dramatu.


Filmografia

Etiudy:

  • 1990 - Inna (krótkometrażowy); I nagroda na MFF w Turynie 1993, Nagroda Główna na MFF Mediaschool w Łodzi 1994.

Filmy dokumentalne:

  • 1995 - Przez nokaut; Nagroda Programu TVP 1 na MFFK w Krakowie 1995, wyróżnienie na Festiwalu "Człowiek w zagrożeniu" w Łodzi 1996.
  • 1998 - Jestem mordercą; Nagroda Jury na Lubuskim Lecie Filmowym w Łagowie 1998.
  • 1998 - Zostanie legenda.

Filmy fabularne:

  • 2001 - Inferno (z cyklu tv "Pokolenie 2000"); Złoty Debiut na MFF Cierlickie Lato Filmowe w Cierlicku 2002, nagroda dla Moniki Kwiatkowskiej i wyróżnienie jury dla reżysera na MFF w Avanca 2003, Bronze Award na MFF w Houston 2003.
  • 2001-2002 - Marzenia do spełnienia (serial tv).
  • 2002 - Samo życie (serial tv, reżyseria).
  • 2002-2005 - Na dobre i na złe (serial tv, reżyseria).
  • 2004 - Kryminalni (serial tv, reżyseria).
  • 2005 - Barbórka (z cyklu tv "Święta polskie"); Nagroda SFP za twórcze przedstawienie rzeczywistości na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, 2005; Golden Award za film telewizyjny na MFF w Houston, 2006; nagroda dla Iwony Sitkowskiej za rolę w MFFTV w Płowdiw, 2006; nagroda dla Marka Trzaskowskiego za zdjęcia na MFFTV w Barze.
  • 2006 - Kryminalni. Misja śląska (tv, reżyseria).
  • 2008 - Drzazgi; II nagroda za scenariusz w polskiej edycji konkursu Hartley-Merrill 2003, nagroda za debiut reżyserski, nagroda dla Leszka Starzyńskiego za montaż, nagroda dla Karoliny Piechoty za debiut aktorski na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni 2008, nagroda za rolę dla Karoliny Piechoty na MFF w Kairze 2009.
  • 2013 - Chce się żyć; Srebrne Lwy Gdynia Film Festival, Nagroda Publiczności Gdynia Film Festiwal; Grand Prix Festiwalu Filmowego w Montrealu, Nagroda Jury FIPRESCI i Nagroda Publiczności Montreal. 


Autor: Konrad J. Zarębski, kwiecień 2010. Aktualizacja BS, październik 2013.