Scena z przedstawienia "Bonsai", Teatr Dada von Bzdülöw, fot. Przemek Wiśniewski / Teatr Dada von BzdülöwScena z przedstawienia "Bonsai", Teatr Dada von Bzdülöw, fot. Przemek Wiśniewski / Teatr Dada von Bzdülöw

Tancerz, choreograf, aktor i reżyser; szef Teatru Dada von Bzdülöw. Urodził się w 1964 roku we Wrocławiu.

Studiował na wydziale historii Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 1985-1987 działał w studenckich grupach TUBB 2 - Teatr Uniwersytetu im. Bolesława Bieruta oraz Dada Traktor. Następnie związał się z Teatrem Pantomimy Henryka Tomaszewskiego. Ze słynną wrocławską sceną współpracował w latach 1987-1990. W kolejnych latach związany był z gdańskim Teatrem Ekspresji prowadzonym przez Wojciecha Misiurę.

"Próbowałem zrozumieć myśl teatralną moich szefów. Najpierw pantomimę mistrza Tomaszewskiego - z pełnym zaangażowaniem uczyłem się, poznawałem tajniki, by potem, wychodząc z tego teatru, zaprzeczać mu, zostawiając sobie esencję doświadczenia" - mówi Bzdyl. - "Teatr Ekspresji Wojciecha Misiury to barwna przygoda z absolutnie innym rodzajem obecności na scenie. A wyprzedzał to wszystko trening a la Grotowski. Oczywiście, byłem za młody na bezpośredni udział, ale cały studencki Wrocław był 'napiętnowany' atmosferą teatru Grotowskiego. To był nieustający przekaz, żywy kontekst. Praca w sali była oparta na podobnych technikach, wszyscy studiowaliśmy wiadome księgi..." ("Teatr" 2001, nr 4).

W 1993 Bzdyl, razem z Katarzyną Chmielewską, założyli w Gdańsku teatr tańca - Dada von Bzdülöw. "Każde przedstawienie Teatru Dada, obok podstawowego pragnienia by być widowiskiem z pogranicza postu i karnawału, jest wynikiem poszukiwania lub odświeżania zasad komunikacji z widzem" - piszą w jednym ze swoich manifestów członkowie grupy. Od jedenastu lat Teatr Dada von Bzdülöw należy do najważniejszych polskich grup teatru tańca. Bzdyl jest jej reżyserem, choreografem i aktorem-tancerzem.

"W swoich 'wielowymiarowych' realizacjach Bzdyl bada możliwości ciała, szuka nowych technik. Jego zespół wypracował sobie własny, rozpoznawalny styl. Teatr ten jest wyrazisty, doskonale zagrany, z klarownym przesłaniem, nowoczesny. To jedna z niewielu propozycji artystycznych w Polsce, która ma dobry poziom, a jednocześnie jest 'strawna' dla przeciętnego widza" (Edyta Górska, "Gazeta Wyborcza" 15.10.2003).

W Teatrze Dada von Bzdülöw Bzdyl wyreżyserował m.in. W cieniu zakwitających dziewcząt (1994), Wyrywacza serc czyli balię hańby wg Borisa Viana (1996), Człowieka, który kłamał, na przykład Heiner Müller (1996), Pawanę na cześć Miłości (1998), swój monodram Strategia (2003) i Barricade of Love (2008). Przygotował choreografię (wspólnie z Katarzyną Chmielewską) do spektakli Szczątki szczątków miłości (1995), Tędy proszę państwa albo róbcie co chcecie wg Maksyma Gorkiego (1997) i Magnolii (2002). Był również reżyserem i choreografem Kilku błyskotliwych spostrzeżeń wg Witolda Gombrowicza (2004), Edenu (2006), Faktora T (2008), Czerwonej trawy Borisa Viana (2009).

Bzdyl współpracuje także z Bałtyckim Uniwersytetem Tańca. Jest autorem ruchu scenicznego do kilkudziesięciu przedstawień dramatycznych zrealizowanych m.in. w Teatrze Miejskim w Gdyni, warszawskich teatrach: Rozmaitości, Powszechnym, Studio oraz Ateneum, Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy, Teatrze Polskim w Bydgoszczy. Był m.in. autorem ruchu scenicznego do głośnych przedstawień Piotra Cieplaka Historia o Miłosiernej, czyli testament psa Ariano Suassuny (Teatr Rozmaitości w Warszawie, 1997), Słomkowego kapelusza Eugene'a Labiche'a (2005, Teatr Powszechny w Warszawie), Albośmy to jacy, tacy... na motywach m.in. Wesela Stanisława Wyspiańskiego (2007, Teatr Powszechny w Warszawie), Opowiadań dla dzieci Isaaka Bashewisa Singera (2007, Teatr Narodowy). Wspólnie z Piotrem Cieplakiem na deskach łódzkiego Teatru Nowego Teatr Dada von Bzdülöw przygotował spektakl Przed południem, przed zmierzchem (2009).

"W warstwie formalnej 'Przed południem, przed zmierzchem' znacząco różni się od wcześniejszych realizacji gdańskiego teatru tańca, których przekaz budowany był na intelektualnych, literackich skojarzeniach" - pisał Mirosław Baran. - "Piotr Cieplak wyraźnie wniósł swoje doświadczenie reżysera dramatycznego: przedstawienie ma szalenie precyzyjną konstrukcję (choć pozostawia kilka momentów na taneczną improwizację), bohaterowie są zindywidualizowani, wiarygodni psychologicznie" ("Gazeta Wyborcza - Trójmiasto" 2009, nr 60).

Bzdyl komponował także ruch sceniczny do m.in.: Nocy Helvera Ingmara Villqista w reżyserii Zbigniewa Brzozy (Teatr Powszechny w Warszawie, 2000), Merci, czyli przypadki Szypowa wg Bułata Okudżawy w reżyserii Jacka Głomba (Teatr im. H. Modrzejewskiej w Legnicy, 2002), Pasji Petera Turriniego w reżyserii Zbigniewa Brzozy (2007, Teatr Studio w Warszawie), Tanga Sławomira Mrożka w reżyserii Jerzego Jarockiego (2009, Teatr Narodowy). Zagrał m.in. Kalibana w Burzy Szekspira w reżyserii Julii Wernio (Teatr Miejski w Gdyni, 1999), Davida w Niezidentyfikowanych szczątkach ludzkich i prawdziwej naturze miłości Brada Frasera w reżyserii Piotra Kruszczyńskiego (Teatr Miejski w Gdyni, 2000) oraz Clarina w Życie jest snem Calderona w reżyserii Julii Wernio (Teatr Miejski w Gdyni, 2003).

Bzdyl współpracował z Teatrem Miejskim w Gdyni, w latach 1997-2000 był tam promotorem cyklicznych spotkań artystycznych pod nazwą Dzień Pięknego Towarzystwa. Od 2002 roku koordynuje program festiwalu Korporacja Tańca w Gdańsku. Zajmuje się także nauczaniem. Uczył między innymi w Państwowej Szkole Baletowej w Gdańsku i w Studium Wokalno-Aktorskim przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Prowadził warsztaty teatralne w Polsce i za granicą, w Anglii, Francji, Czechach, Finlandii i Niemczech. Brał udział w licznych projektach międzynarodowych, m.in: The Rape of Europe - Landscape X (Interkult, Sztokholm), In the body (Bałtycki Uniwersytet Tańca - Gdańsk), Drop Dead Gorgeous (koprodukcja Teatru Dada z Vincent Dance Theatre / Anglia). W 2004 wyreżyserował spektakl Odys-Seas na terenach Stoczni Gdańskiej w ramach europejskiego projektu Seas.

"Na pewno współpraca z aktorami i reżyserami otwiera przestrzeń nowych inspiracji" - mówi Bzdyl. - "Myślę, że tyle samo z doświadczeń Dada wniosłem w prace, które wykonywałem w teatrach dramatycznych, ile dostałem w zamian, przyglądając się pracy reżyserów i aktorów w tych teatrach. To oczywiście odbijało się w kolejnych produkcjach Dada. W offie dużo łatwiej eksperymentować, bawić się, proponować często karkołomne formuły stylistyczne" ("Teatr" 2001, nr 4).

Nagrody:

  • 1999 - Nagroda Miasta Gdańska w dziedzinie kultury;
  • 2007 - Sztorm Roku 2006 - nagroda "Gazety Wyborczej - Trójmiasto" w kategorii "teatr"; Nagroda Teatralna Marszałka Województwa Pomorskiego za reżyserię, choreografię i wykonanie spektaklu Eden oraz za wieloletnią twórczą działalność i wysoki poziom artystyczny Teatru Dada von Bzdülöw w Gdańsku.


Autor: Monika Mokrzycka-Pokora, marzec 2004; aktualizacja: listopad 2009.