Anna Konik, "Moje włosy" (fragment), 1998, fotokolaż, 143 x 143 x cm, fot. dzięki uprzejmości artystki
Anna Konik, "Moje włosy" (fragment), 1998, fotokolaż, 143 x 143 x cm, fot. dzięki uprzejmości artystki

Uprawia fotografię, wideo, tworzy wideo instalacje. Urodziła się w 1974 roku w Dobrodzieniu.

W latach 1995-2000 studiowała w pracowni prof. Grzegorza Kowalskiego na Wydziale Rzeźby warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (w roku akademickim 1997/1998 Kowalskiego zastępował Krzysztof M. Bednarski), gdzie w 2000 roku obroniła pracę dyplomową. W latach 1999-2001 pracowała jako asystentka prof. Zofii Glazer w Katedrze Rysunku warszawskiej ASP. W latach 1997-2001 była aktorką Teatru Academia w Warszawie prowadzonego przez Romana Woźniaka. Autorka scenografii i reżyserka spektakli teatralnych. Przez kilka lat współpracowała z Katarzyną Wińską, twórczynią teatru Opera Buffo. Tworzy wideo instalacje, obiekty, uprawia fotografię, wideo, rysunek. W 2009 roku została nominowana do Nagrody Fundacji Deutsche Banku "Spojrzenia". Mieszka i pracuje w Warszawie.

 

W jednej ze swych pierwszych studenckich prac zatytułowanej Moje włosy (1998) Konik podjęła temat zmiany wyglądu, rytuału obcięcia włosów, związanych z nim mitami. Na fotografiach obcięte włosy artystki układają się w promienistą aureolę wokół jej głowy. Zdjęcia w fotokolażu posłużyły do stworzenia bordiury dla rodzaju mandali, której część centralną stanowią obcięte włosy. Jak pisała Joanna Zielińska, "obcięcie włosów można więc wiązać z osłabieniem, pozbawieniem się siły. Nagość artystki wiąże ten rytuał z jej kobiecością i siłą erotyczną włosów".

Powracającym wątkiem filmów Anny Konik stanowi dialog, dyskusja, której efektem nie jest jednak konkluzja czy kompromis. Tak było w wideo Prawa i lewa mylą mi się (2002) przedstawiającym odwrócone głowy prowadzące ze sobą spór. Głos postaci w niektórych momentach jest przyspieszany, w innych spowalniany. Wszyscy z bohaterów narzekają na władzę, niezależnie od opcji politycznych. "Demokracja tutaj - pisał o pracy Krzysztof Żwirblis - to nazwa politycznego systemu przypominającego apokaliptyczną, leżącą na wszystkim bestię."

Większość prac Anny Konik opiera się też na osobistym spotkaniu artystki z drugim człowiekiem, zdobyciu jego zaufania i wejścia w jego prywatny świat. Swoich bohaterów spotyka niby przypadkiem, podczas licznych podróży, pobytów stypendialnych. Celem kręconych kamerą wideo filmów i para-reportaży nie jest jedynie opowiedzenie ich historii czy opisanie bieżących akcji lub wydarzeń. Są one pretekstem do sięgnięcia w głębsze warstwy człowieczeństwa, wydobycia tego, co w człowieku wartościowe, ujawnienia tzw. kondycji ludzkiej. Czasem efektem owych spotkań jest również rodzaj introspekcji przeprowadzanej przez artystkę, która w niektórych realizacjach nie ukrywa się za obiektywem kamery.

W wyniku współpracy z Opera Buffo, w którym aktorami byli ludzie cierpiacy na schizofrenię, powstała wideo-instalacja Toys (2000), na którą składają się dwa symultaniczne pokazywane wideo i elementy rzeźbiarskie. Filmy dokumentują codzienne życie chorych na schizofrenię, ludzi, którzy odczuwaja inaczej i glebiej, a także działania z lateksowymi odlewami ludzkich kończyn, przygotowanymi i podsuniętymi im przez artystkę. "Dwa symultanicznie pokazywane filmy w 'Toys' są właśnie o tym. Dotyczą tego- pomiędzy-tego co my nazywamy 'normalnym' a 'nienormalnym'", jak powiedziała sama artystka

Filmy ukazują, jak bohaterowie wyrażają swoje emocje, jak różnią się ich zachowania w stosunku do ludzi od tych skierowanych do sztucznych części ciała.

W latach 2001-2007 powstało osiem paradokumentalnych filmów składających się na work in progress In the Middle of the Way. Siedem z części poświęconych zostało bezdomnym, których artystka spotkała w czasie swoich podróży po świecie - w Warszawie (Tadeusz, 2001), Berlinie (Hermann, 2002), Moskwie (Svetlana, 2005), Cleveland (Bezimienna osoba, 2005), Cork (Gerard, 2006) i Wiedniu (Hans Dieter / Augustin Story, 2006) i w Zurichu (Jenny i Pele 2007). Artystka towarzyszy swoim bohaterom w różnych miejscach i prowadzi z nimi rozmowy na temat bezdomności, ich rodzin i losów, stosunku do życia. Andrea Domesle podkreślała obecny w całym cyklu oraz jego tytule motyw podróży, "ciągłego bycia w drodze, nie tylko w sensie fizycznym, ale przede wszystkim psychologicznym i mentalnym, podróży, która od zawsze była właściwa człowiekowi".

Ów motyw jest szczególnie widoczny w siódmej części - Postscriptum (2005), której bohaterką jest sama artystka podróżująca między Warszawą, Berlinem i swym rodzinnym Dobrodzieniem. "Podróż jest czymś, co się nigdy nie kończy - komentowała artystka - każda następna zaś jest przedłużeniem poprzedniej... Wszystkie te historie łączą ludzie, którzy żyją na marginesie społeczeństwa."

Bohaterami wideo-instalacji Przezroczystość (2004) są członkowie innej grupy spychanej na margines społeczeństwa - cztery osoby w podeszłym wieku, samotne, w rzeczywistości niedostrzegalne. Konik poznała je w Berlinie, Warszawie i Sztutgarcie i przeprowadziła z każdą z osobna rozmowę. Tworząc cztery, tej samej długości, pokazywane symultanicznie, silnie związane z przestrzenią filmy, artystka dokonała zabiegu zdwojenia postaci w ten sposób, że sprawiają wrażenie prowadzenia dialogu z samym sobą siedzącym po drugiej stronie stołu. Ich opowieści, obracające się wokół ich losów oraz poczucia osamotnienia, nie pozbawione są wnikliwych, często gorzkich refleksji nad sytuacją, w jakiej się znaleźli.

Krzysztof M.Bednarski pisał:

"Empatia wydaje sie kluczem do zrozumienia ostatniego cyklu, in progress, wideoinstalacji Ani Konik. 'Przezroczystość' to historie życia samotnych starych ludzi, dialogujących z sobą samymi. Coś w rodzaju spowiedzi, być może jedynej i ostatniej. Nie każdego to wciągnie. Paradokumenty Konik są bowiem 'nudne'. Nie ma w jej perfekcyjnie opracowanych warsztatowo wideo żadnego epatowania odbiorcy. Stały punkt widzenia kamery. Deprymujący zabieg lustrzanego zdwojenia obrazu. (...) Ania Konik eliminując narcystyczne ego artysty i korzystając ze swoich doświadczeń związanych z teatrem terapeutycznym, wprowadza do swojej sztuki nowy rodzaj wrażliwości. Można by zaryzykować stwierdzenie, że w 'Przezroczystości' pojęcie empatii funkcjonuje nie tylko w sensie psychologicznym, ale także jako kategoria estetyczna."

Kolejna, prezentowana w warszawskiej Zachęcie praca Anny Konik Our Lady's Forever (2006), instalacja wideo złożona z siedmiu ekranów, powstała w wyniku zetknięcia się artystki z dramatem napisanym przez mężczyznę chorego na schizofrenię. Utwór opowiada o marzeniu cielesnej przemiany w osobę, którą darzy się uczuciem miłości. Nagrania dokonane w opuszczonym szpitalu psychiatrycznym Our Lady's w Cork w poetycki i bardzo estetyczny sposób opowiadają historię kobiety (A.) i mężczyzny (M.) poszukujących się nawzajem w pustych pomieszczeniach szpitala. Jak pisał Peter Murray,

"film Konik rozważa kwestię osamotnienia jednostki, niemożliwości autentycznej komunikacji pomiędzy oddzielnymi istotami, a być może także koszmaru zapomnienia, i bycia zapomnianym".

Podobną pracę Konik zaprezentowała na wystawie konkursu Spojrzenia Fundacji Deutsche Banku. Willa zauroczonych (2009) to poetycki obraz domu w postaci wielokanałowej instalacji wideo, w środku której znajduje się widz. Przedmiotem zainteresowania artystki stała się stara willa w dawnej niemiecko-żydowskiej dzielnicy Berlina - Grunewaldzie. Dzisiaj zamieszkują ją naukowcy. Nielinearna narracja obrazów i kakofonia nagranych dźwięków stanowią o niepowtarzalnej atmosferze instalacji.

Autor: Karol Sienkiewicz, październik 2007; aktualizacja, listopad 2009.

Zdjęcia publikujemy dzięki uprzejmości artystki, szersza dokumentacja na stronie www.annakonik.art.pl.

Wybrane wystawy indywidualne:

2000 - "Disco relaks" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa;
2003 - "In the Middle of the Way" - Leube, Salzburg, Austria (z Krzysztofem M. Bednarskim);
2004 - "Transparency" - Akademie Schloss Solitude, Stuttgart, Niemcy; "Terytoria (nie)Obecności" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa (z Moniką Wiechowską);
2005 - "Voiceless" - Play Gallery, Berlin, Niemcy; "In the Middle of the Way" - SPACES Gallery, Cleveland, USA;
2007 - "Our Lady's Forever" - Narodowa Galeria Sztuki Zachęta, Warszawa; Eugen Lend Gallery, Graz, Austria; "In the Middle of the Way" - Passagengalerie, Künstlerhaus Vienna, Austria; "Augustin Story / In the Middle of the Way" - Austriackie Forum Kultury, Warszawa.
2008 - "Our Lady's Forever" - Galeria Kronika, Bytom; Galeria XS, Kielce; "Another Side of the Time" - Eboran Gallery, Salzburg;
2009 - "Our Lady's Forever" - Städtische Galerie Wolfsburg.

Wybrane wystawy zbiorowe:

1998 - "Pierwszy po Bogu" - Teatr Academia, Warszawa;
1999 - "Parteitag" - BWA, Katowice; "Ukryta natura" - Teatr Academia, Warszawa;
2000 - "Scena 2000" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; "Sexxx" - Teatr Academia, Warszawa; Galeria a.r.t., Płock (2001);
2001 - "Breaking News" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa;
2002 - "Władza ludu" - Galeria Arsenał, Białystok; "Das Paradies ist verrigelt" - International Kleist-Festival, Frankfurt n. Odrą, Niemcy;
2003 - "Deviations" - K&S Gallery, Berlin, Niemcy; "Generations" - K&S Gallery, Berlin, Niemcy; "Moving Territories" - Art - Public Space - New Media, Stuttgart, Niemcy;
2004 - "Za czerwonym horyzontem" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; "Rzeźbiarze fotografują" - Królikarnia, Warszawa;
2005 - "Polka" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; "W stronę innego. Obserwacje i interwencje" - BWA, Katowice; Ośrodek Propagandy Sztuki, Łódź (2006); "Zur Tektonik der Geschichte" - Forum Stadtpark, Graz, Austria; "P.S. Beyond the red Horizon. Art of the late 20th Century" - National Centre for Contemporary Art, Moskwa, Rosja;
2006 - "Intimations of the Past" - The Hungarian University of Arts, Budapeszt, Węgry; "Zur Tektonik der Geschichte" - Emil Filla Gallery, Usti nad Labem, Czechy; "Umwandlung-transformation as a creation process" - Berlin, Niemcy (impreza towarzysząca 4th Berlin Biennale);
2007 - "Existus - Tod alltäglich" - Künstlerhaus, Wiedeń, Austria; "Our Lady's Forever" - European Forum for Emerging Creation, Pépinieres, Luksemburg; "Młodzi z Warszawy" - Ośrodek Propagandy Sztuki, Łódź; "Tektonika historii" - Instytut Sztuki Wyspa, Gdańsk; "Artyści polecają się nawzajem", Appendix 2, Warszawa; "Exitus - tod alltäglich", Künstlerhaus, Wiedeń; "Depresja" - Galeria Arsenał, Białystok;
2008 - "Teleportation and other Hybrids" - Galerie U7, Frankfurt; "Depresja" - Bunkier Sztuki, Kraków; "Souvenirs: Repressed Historical and Personal Memory in Polish and Israeli Art" - The Haim Herzog Center, Univesity Ben Guriona, Izrael;
2009 - "On Tectonics of History" - International Studio & Curatorial Program (ISCP), Nowy Jork; "The artist in the (art) society" - Kunsthalle Palazzo, Bazylea; "Kolekcja 5" - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; "Isoleted" - The Golden Thread Gallery, Belfast; "Spojrzenia" - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa.