Rok 2015 został ogłoszony przez UNESCO Rokiem Tadeusza Kantora – 6 kwietnia obchodziliśmy 100. rocznicę jego urodzin. W ramach popularyzacji wiedzy o Kantorze i jego twórczości planowana jest seria wydarzeń na całym świecie. Bogaty program obejmuje różnorodne działania: od przekrojowej retrospektywy dzieł Kantora w Săo Paulo; wystawy prac Kantora i innych współczesnych artystów polskich w Japonii; poprzez stworzenie i zaprezentowanie nowych dzieł inspirowanych jego twórczością w Stanach Zjednoczonych; po współpracę z prestiżowymi ośrodkami akademickimi na całym świecie, w tym z Yale University czy University of Kent; konferencje naukowe; wydawnictwa tradycyjne, jak i wykorzystujące nowoczesne środki medialne. Wśród partnerów projektu znaleźli się m.in. The Wooster Group, Royal Scottish Academy of Art & Architecture i Sesc Săo Paulo.
 

Życie Kantora na osi czasu

WYDARZENIA ROKU KANTORA

18sie'15 14paź'15

Wystawie monograficznej w São Paulo towarzyszą liczne dyskusje, wystawy i performansy. Czytaj dalej about: Wydarzenia towarzyszące wystawie "Maszyna Kantor''

25lip'15 5wrz'15

25 lipca w jednej z najważniejszych szkockich instytucji kultury - Royal Scottish Academy of Art and Architecture (RSA) - otwarta zostanie wystawa poświęcona Tadeuszowi Kantorowi. Czytaj dalej about: "KURKA WODNA: Kantor, Demarco i Festiwal w Edynburgu"

30lis'15 2gru'15

Międzynarodowa sesja naukowa "Polityka sztuki, polityka życia: Tadeusz Kantor między teatrem, malarstwem i literaturą" to okazja do dyskusji o złożoności sztuki artysty z udziałem wybitnych ekspertów z polski i zagranicy. Czytaj dalej about: "Polityka sztuki, polityka życia: Tadeusz Kantor między teatrem, malarstwem i literaturą"

10paź'15 15lis'15

Na wystawie zostały zaprezentowane dzieła Tadeusza Kantora pochodzące z prywatnych kolekcji w Japonii, zdjęcia artysty ze zbiorów Galerii Foksal oraz prace stworzone przez współczesnych japońskich twórców, inspirowane sztuką i osobowością Kantora. Czytaj dalej about: Wystawa "Homage to Kantor – Theatre of Death"

15wrz'15 19wrz'15

The European Theatre Research Network Uniwersytetu Kent organizuje otwarte, dwudniowe sympozjum poświęcone życiu i twórczości Tadeusza Kantora, któremu towarzyszyć będą pokazy flmów i warsztaty aktorskie. Czytaj dalej about: Warsztaty i sympozjum "Kantorbury, Kantorbury"

5sie'15 4wrz'15

"Pomiędzy Strukturami" to wystawa poświęcona wczesnej twórczości Tadeusza Kantora. Oś ekspozycji tworzą dwa niezwykle rzadko pokazywane filmy powstałe pod koniec lat 50., tuż po ukończeniu przez Kantora szkoły filmowej - "Uwaga!... malarstwo" oraz "Somnambulicy". Czytaj dalej about: Wystawa "Pomiędzy Strukturami"

28maj'15 31maj'15

Światowa premiera multimedialnego spektaklu Larsa Hanrika Jana. Główną inspiracją dla koncepcji "TIMe-Instytut Pamięci" stały się kantorowskie badania zjawiska śmierci i pamięci w przestrzeni teatralnej. Czytaj dalej about: "TIMe –Instytut Pamięci"

14kwi'15 27kwi'15

Podczas warsztatów teatralnych "Po Kantorze" studenci Uniwersytetu w Klużu i Akademii Sztuk Pięknych w AMTAP w Kiszyniowie będą mieli niepowtarzalną możliwość zmierzenia się z kantorowską wizją teatru. Warsztaty poprowadzą aktorzy Teatru Cricot2 – Andrzej i Teresa Wełmińscy. Czytaj dalej about: "Po Kantorze" – warsztaty teatralne

13kwi'15 17kwi'15

Tegoroczna 24. edycja tygodnia polskiego w Tuluzie będzie w całości poświęcona twórczości Tadeusza Kantora. W programie znalazły się: koncerty i performance, pokazy filmów dokumentalnych i rejestracji spektakli oraz wystawy prac, fotografii i obiektów pochodzących ze spektakli Kantora. Czytaj dalej about: "Kantor – portret wielokrotny. Polifonie, inspiracje…"

14paź'15 16paź'15

Zorganizowane w Centralnym Instytucie Dramatycznym w Pekinie seminarium naukowe poświęcone postaci Tadeusza Kantora przedstawiło dorobek artysty w szerszym kontekście, szczególnie uwzględniającym jego dokonania na rzecz rozwoju teatru polskiego. Czytaj dalej about: Kantor w Chinach

18sie'15 14lis'15

Z okazji setnej rocznicy urodzin tego najważniejszego polskiego artysty XX wieku odbędzie się wielka wystawa monograficzna w São Paulo przybliżająca jego myśl i drogę twórczą. Organizatorem jest Culture.pl. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor jako maszyna

Życie Kantora

Reżyser, twórca happeningów, malarz, scenograf. Urodził się w 1915 roku w Wielopolu Skrzyńskim, zmarł w roku 1990 w Krakowie. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor

Tadeusz Kantor i Maria Stangret, fot. © Maria Stangret oraz Dorota Krakowska

Malarka, aktorka Teatru Cricot 2, autorka tekstów literackich. Urodziła się 27 lipca 1929 roku w Strzelcach Wielkich pod Krakowem. Czytaj dalej about: Maria Stangret-Kantor

DZIEDZICTWO KANTORA

A view from the Tadeusz Kantor Machine exhibition at Sesc, 18th August 2015, São Paulo, photo: Alexandre Nunis

Krytyk Krzysztof Kościuczuk ogląda wystawę "Tadeusz Kantor Maszyna", interaktywną ekspozycję w Sesc Consolação, popularnym centrum sztuki w São Paulo.

Cricoteka (Muzeum Tadeusza Kantora ), Kraków, fot. Wojciech Krynski / Forum

Wirtualne muzeum odkrywające najcenniejsze kolekcje i zbiory z całego świata uruchomiło właśnie wystawę o Tadeuszu Kantorze. Teraz jego twórczość będzie można poznawać przed ekranem domowego komputera.

W 100. rocznicę urodzin Tadeusza Kantora przypominamy pięć powodów niesłabnącej popularności najsławniejszego polskiego artysty XX wieku. Sztuka była dla niego wszystkim - co dziś nam z niej zostało?

Ten dom nie jest tylko adresem na kantorowskiej mapie. To zachowana w drewnie, cegle, betonie i tynku opowieść o Teatrze Cricot 2. Nasza relacja z letniej willi Kantora w Hucisku!

"Może ja jestem kopnięty, ale wy wszyscy – też!" Spośród wielu wypowiedzi Tadeusza Kantora wybraliśmy te, które najlepiej przybliżają osobowość wszechstronnego artysty.

Tadeusz Kantor in Cricoteka, 1983, Kraków, photo: Tadeusz Rolke / Agencja Gazeta


Przypominające gotowe do strzału armaty krzyże, bicykl krążący w takt walca Francois, aparat fotograficzny zmieniający się w karabin maszynowy. Ruchome rzeźby Tadeusza Kantora nie były tylko rekwizytami, ani dekoracjami, w których się gra.

Tadeusz Kantor podczas przedstawienia "Niech szczezna artyści" Teatru Cricot 2
, Warszawa, 1986, fot. Wojciech Kryński / Forum

Culture.pl przypomina pięć słynnych widowisk Tadeusza Kantora, wystawionych w cyklu ilustrującym jego ideę "teatru śmierci".

Eustachy Kossakowski, "Koncert morski (Panoramiczny happening morski)", fotografia, 1967; © Anka Ptaszkowska; negatywy i slajdy są własnością Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

Dyrygowanie falami, przysypywanie kobiety węglem, lekcja anatomii męskiej marynarki, pochód listonoszy, włamanie do galerii sztuki... Culture.pl przypomina pięć niezapomnianych happeningów Tadeusza Kantora.

KANTOR I INNI

Tadeusz Kantor podczas przedstawienia "Umarła Klasa"
, Kraków maj 1983, fot. Wojciech Kryński / Forum

Kantor nie pisał ról dla aktorów. On ustalał role przez dobór aktorów. Spotkani ludzie byli dla niego materią sztuki - esej Katarzyny Woźniak.

Tadeusz Kantor, reżyser, Kraków, 20 stycznia 1988, fot. Włodzimierz Wasyluk

W latach 60. XX wieku nowojorscy artyści z dużą mocą wtargnęli w codzienną rzeczywistość. W tym samym czasie Kantor w przewrotny sposób wykorzystał konwencję happeningu do walki z iluzją sceny teatralnej.

Tadeusz Kantor podczas przedstawienia "Niech szczezna artyści" Teatru Cricot 2
, Warszawa, 1986, fot. Wojciech Kryński / Forum

Culture.pl zaprasza na wędrówkę tropem Orfeusza po miejscach wspólnych w teatrach Piny Bausch i Tadeusza Kantora.

Z okazji stulecia urodzin Kantora w w São Paulo odbywa się wystawa "Maszyna Tadeusz Kantor. Teatr + happeningi + performanse + malowanie + inne sposoby produkcji". Z brazylijskim kuratorem Ricardem Munizem Fernandesem rozmawia Agnieszka Sural.

Fotografie z albumu Wojciecha Plewińskiego "Szkice z kultury". Tadeusz Kantor, 1967

Na wystawie "Tadeusz Kantor na fotografiach członków krakowskiego ZPAF" można zobaczyć fotografie z bazy portalu tandeuszkantor.com.pl.

Fotografie z albumu Wojciecha Plewińskiego "Szkice z kultury". Tadeusz Kantor, 1967, Kraków, fot. Wojciech Plewiński

"Kantor_Tropy" to interdyscyplinarny projekt realizowany przez trójmiejski zespół Amareya Theatre & Guests oraz wybitnych artystów japońskich.

W 100. rocznicę urodzin Tadeusza Kantora przypominamy pięć powodów niesłabnącej popularności najsławniejszego polskiego artysty XX wieku. Sztuka była dla niego wszystkim - co dziś nam z niej zostało?

Przyjaciele i współpracownicy Kantora z całego świata spotkali się w Hucisku z okazji 100. urodzin artysty.- Niech Pan nie przestaje nas ostrzegać i nie przestaje drwić z dyktatorów! Niech Pan nie przestaje rzucać stołami! - mówił Johan de Boose, holenderski pisarz, teatrolog i tłumacz.

Wiesław Borowski (in the middle) as a participant of a Tadeusz Kantor happening, Cricotage, 1965, café Friends of Fine Arts Society, Warsaw, photo credit: Eustachy Kossakowski

Agnieszka Sural rozmawia z Wiesławem Borowskim o Tadeuszu Kantorze i Galerii Foksal, jednej z najważniejszych instytucji sztuki w powojennej Polsce.

Monumentalne łapki na szczury, szkolne ławki, drewniane szkielety. Z okazji 100. rocznicy urodzin Tadeusza Kantora krakowska Cricoteka uchyla drzwi do "pokoju wyobraźni" genialnego artysty XX wieku.

Zdjęcie z przedstawienia "Wielopole, Wielopole" Tadeusza Kantora w warszawskim klubie Stodoła, Teatr Cricot 2, 1980, fot. Adam Hayder / Forum

Otwarcie wystawy "Dziś są moje urodziny. I tak minęło 100 lat" to jeden z elementów obchodów setnej rocznicy urodzin artysty w jego rodzinnej miejscowości na Podkarpaciu. Uroczystości rozpoczną się 11 kwietnia i potrwają do grudnia 2015 roku.

Wszystkie kryzysy, nie tylko w sztuce, związane są z nierespektowaniem pamięci. Kantor się o tę pamięć upominał - mówi były dyrektor Cricoteki prof. Krzysztof Pleśniarowicz, teatrolog z Instytutu Kultury Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Tadeusz Kantor podczas przedstawienia "Niech szczezna artyści" Teatru Cricot 2
, Warszawa, 1986, fot. Wojciech Kryński / Forum

Nie do ogarnięcia w zachowaniu, tyran dla samego siebie, przyjaciel nas wszystkich, poza sceną łagodny i z poczuciem humoru – tak dziś wspominają Tadeusza Kantora aktorzy jego Teatru Cricot 2.

Tadeusz Kantor podczas przedstawienia "Niech szczezna artyści" Teatru Cricot 2
, Warszawa, 1986, fot. Wojciech Kryński / Forum

Portugalscy historycy teatru i reżyserzy upatrują w dziełach Tadeusza Kantora potencjału zdolnego fascynować młodzież. Wierzą, że twórczość polskiego artysty przetrwa dla kolejnych pokoleń, choć w zmienionej formie.

Dhaka, Mumbai Art Room, fot. Marvin D. Cabrera, www.artinasuitcase.org oraz Mumbai Art Room

Polski rzeźbiarz odwiedził azjatyckie kraje, gdzie przeprowadził performance i warsztaty, upamiętniając tym samym Rok Tadeusza Kantora. Uniwersytet w Dhace po raz pierwszy gościł zagranicznego artystę.

Mówił, że obrazy reżyseruje, a w spektaklach farby zastępuje aktorami i rekwizytami. Tadeusz Kantor wzruszał pod każdą szerokością geograficzną - od Sydney i Tokio aż po Shiraz, Paryż i Nowy Jork. Przypominamy przełomowe dla Cricot 2 zagraniczne premiery i wydarzenia.

Fot. Szkola-televideniya.ru

Rok po warszawskiej premierze "Lodu” Marina Dawydowa pyta znakomitego rosyjskiego reżysera Konstantina Bogomołowa, czym teatr polski różni się od rosyjskiego i co powinien robić aktor na scenie, żebyśmy mogli mu uwierzyć.

Polscy twórcy teatralni twierdzą, że ich dialog ze spuścizną Kantora jest ograniczony. Jednak jeśli spojrzeć uważniej, sposób, w jaki twórca Cricot 2 pojmował rolę artysty i mierzył się z pamięcią, wciąż inspiruje i jest obecny na deskach nie tylko polskich teatrów.

''Czasami wydaję mi się, że wolałem Europę z epoki muru berlińskiego i żelaznej kurtyny. Sztuka miała wtedy ogromną moc rażenia, teraz jest zanieczyszczona przez siłę rynku''. Wywiad z profesorem Demarco.

Tadeusz Kantor during the showing of The Dead Class, May, 1983, photo: Wojciech Kryński / Forum

Legendarne awantury Kantora z członkami zespołu, służbami hotelowymi, organizatorami festiwali i gospodarzami miast podejmujących Cricot 2 można dziś rozpatrywać w kategoriach sztuki happeningu. Wystarczała byle iskra, by dochodziło do eksplozji.

DZIEŁA KANTORA

Tadeusz Kantor podczas przedstawienia "Niech szczezna artyści" Teatru Cricot 2
, Warszawa, 1986, fot. Wojciech Kryński / Forum

Od połowy 1989 roku Kantor przygotowywał spektakl, w którym nie zdążył wziąć udziału. Premierowe pokazy francusko-niemiecko-włoskiej koprodukcji odbyły się w Tuluzie i w Paryżu w styczniu 1991 roku. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "Dziś są moje urodziny"

Ostatni spektakl, który został przez Kantora ukończony i był pokazywany z jego udziałem. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "Nigdy tu już nie powrócę"

Rozpoczyna serię spektakli Kantora, w których niezwykle silne jest myślenie o własnych dokonaniach, przetwarzanie dawnych motywów. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "Niech sczezną artyści"

Zdjęcie gobelinu Goshki Macugi, przedstawiającego akcję odtworzoną według happeningu Tadeusza Kantora z 1967 roku, Warszawa, 2011, fot. dzięki uprzejmości Muzeum Sztuki Nowoczesnej / www.artmuseum.pl

W styczniu 1967 roku Tadeusz Kantor zorganizował w Warszawie akcję happeningową, której bohaterem stał się jeden z często przez niego wykorzystywanych przedmiotów-fetyszy, a mianowicie list. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "List"

Happening Tadeusza Kantora "Lekcja anatomii wedle Rembrandta" w Galerii Foksal, Warszawa, 1969, fot. Eustachy Kossakowski

Happening z lat 1968-1971, który pokazał, jak wielki potencjał dzieła malarskiego można uruchomić w dialogu sztuki współczesnej z tradycją. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "Lekcja anatomii wedle Rembrandta"

Eustachy Kossakowski, "Koncert morski (Panoramiczny happening morski)", fotografia, 1967; © Anka Ptaszkowska; negatywy i slajdy są własnością Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

Najbardziej złożony happening Kantora. Odbył się w sierpniu 1967 roku w nadmorskich Łazach, podczas trzytygodniowego spotkania artystów i teoretyków sztuki w ramach V Pleneru Koszalińskiego. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "Panoramiczny happening morski"

Pierwszy happening Kantora z roku 1965. Czternaście prostych codziennych czynności, jak jedzenie, golenie się, siedzenie, pozbawiono ich praktycznych funkcji. Wykonywane dla publiczności, zostały doprowadzone do absurdu. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "Cricotage"

Zdjęcie z przedstawienia "Wielopole, Wielopole" Tadeusza Kantora w warszawskim klubie Stodoła, Teatr Cricot 2, 1980, fot. Adam Hayder / Forum

Przygotowania do spektaklu zaczęły się w krakowskich Krzysztoforach, we Florencji odbywały się w zdesakralizowanym kościele w dzielnicy Oltrarno. Premiera miała miejsce 23 czerwca 1980 r. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "Wielopole, Wielopole"

W 1971 roku Tadeusz Kantor dokonał swoistego włamania do Galerii Foksal w Warszawie. Tak przynajmniej głosił tytuł jego wystawy - "Cambriolage" (z francuskiego: włamanie). Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "Cambriolage"

W 1974 roku w Krzysztoforach w Krakowie Tadeusz Kantor rozpoczął próby do spektaklu "Umarła klasa". W ciągu kilku miesięcy powstało dzieło, które okazało się być najważniejszym w jego twórczości. Czytaj dalej about: Tadeusz Kantor, "Umarła klasa"

INNI O KANTORZE

Lech Stangret, „Tadeusz Kantor. Drawing”, okładka

Książka "Tadeusz Kantor. Drawing" autorstwa Lecha Stangreta jest jedyną publikacją naukową w języku angielskim, która skupia się na twórczości rysunkowej artysty. Czytaj dalej about: Lech Stangret, "Tadeusz Kantor. Drawing"

Z nigdy niepublikowanych materiałów komponuje Miklaszewski książkę o Kantorze i jego sztuce - kolaż wspomnień, idei, fotografii, cytatów, refleksji i humoru. Czytaj dalej about: Krzysztof Miklaszewski, "Tadeusz Kantor. Między śmietnikiem a wiecznością"

Encyklopedia dokonań jednego z najważniejszych artystów dwudziestego wieku pióra jego bliskiego współpracownika, a zarazem kronikarza jego pracy - twórcy wielu filmów dokumentalnych i kilku książek. Czytaj dalej about: Krzysztof Miklaszewski, "Kantor od kuchni"

Wideo

25 lipca 2015 w Royal Scottish Academy of Art and Architecture (RSA) otwarta zostanie wystawa poświęcona Tadeuszowi Kantorowi - "KURKA WODNA: Kantor, Demarco i Festiwal w Edynburgu". Czytaj dalej

Zapraszamy do obejrzenia fragmentu spektaklu, który odniósł wielki sukces na Festiwalu w Edynburgu w 1972 roku. Dziennikarz John Barber nazwał go wówczas "najmniej opisywanym , ale najbardziej komentowanym wydarzeniem tego festiwalu". Czytaj dalej

O tym, co łączy włoskiego mistrza baroku z renesansowym artystą z Wielopola opowiedział nam prof. Luigi Marinelli. Czytaj dalej

Pierwszą w Polsce wspólną prezentację twórczości Tadeusza Kantora i Marii Stangret, niezwykłej pary w życiu i w pracy można już oglądać w krakowskiej Cricotece. Czytaj dalej

Narratorką ostatniego odcinka serialu o Tadeuszu Kantorze jest Anka Ptaszkowska, która opowiada o warszawskim epizodzie Tadeusza Kantora i jego związkach z Galerią Foksal, a także eksperymentach z happeningami i sztuką polityczną. Czytaj dalej

Projekt Muzeum Tadeusza Kantora i siedziby Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora "Cricoteka" w Krakowie autorstwa dwóch krakowskich biur architektonicznych "Wizja" oraz nsMoonStudio. Czytaj dalej

 

Więcej informacji: www.culture.pl