Tuwim dla dzieci po kaszubsku i śląsku


Tuwim po śląsku

Tomiki z przełożonymi na kaszubski i śląski najpopularniejszymi wierszami dla dzieci  Juliana Tuwima, wydało jedno z trójmiejskich wydawnictw.

W tomikach znalazło się 20 wierszy poety, wśród nich najsłynniejsze: "Lokomotywa", "Słoń Trąbalski", "Zosia-Samosia", "Pstryk!", czy "Idzie Grześ" - czy raczej "Damfmaszyna", "Elefant Trompeta", Zosia Łonaczka", "Knyps!" i "Ciśnie Gregor".

"Już damfmaszyna stoi na glajzach,
Srogo jak pieron, tusto jak szpajza,
Czeko jom rajza"

Tak zaczyna się najsłynniejszy polski wiersz dla dzieci w przekładzie na śląski. Ten sam fragment po kaszubsku brzmi: "Stoji na stacji lokomotiwa,/ Cażko, stolemno i mok z ni spłiwo: / Tłesto oliwa".

Tłumaczenie na kaszubski przygotował Tomasz Fopke - poeta, kompozytor i animator kultury. Przekładu śląskiego podjął się pisarz, dziennikarz i historyk - Marek Szołtysek.

Obaj tłumacze zgodnie twierdzą, że praca nad wierszami klasyka nie była prosta. "To jest mistrz, trudno się go tłumaczy. Było to karkołomne zadanie, zwłaszcza, że każdy z nas ma w uchu wiersze w oryginalnej wersji" - powiedział Fopke.

Fopke przyznał w rozmowie z PAP, że największą trudność sprawiło mu "Ptasie radio", w którym pojawia się wiele wyrazów dźwiękonaśladowczych oraz nazw ptaków. "Okazuje się, że kaszubskie i polskie ptaszki mają się nijak do siebie: ich nazwy bardzo się różnią" - powiedział Fopke dodając, że - obok wierszy trudnych i bardzo pracochłonnych, były też takie, których przekład sprawił mu dużą radość. "I mam wrażenie, że np. 'Bambo' brzmi po kaszubsku nawet lepiej niż w oryginale" - dodał.

"To nie mogło być niewolnicze tłumaczenie słowo po słowie. U Tuwima ważną rolę gra rytm, słowa dźwiękonaśladowcze, to było straszne kombinowanie" - przyznał z kolei Szołtysek dodając, że przekład był tym trudniejszy, gdyż język śląski to tak naprawdę "dialekt składający się z kilkunastu gwar". Jak wyjaśnił, obok bardzo trudnych, czasochłonnych zadań, były też wiersze, których tłumaczenie poszło mu bardzo gładko. Przyznał, że najprostszy w przekładzie na śląski, który - ze względu na historię tego regionu, jest bardzo bogaty w określenia techniczne, okazał się "Pstryk!".

Najtrudniejszy zaś okazał się "Kotek", który miaucząc ("miau") nijak nie chciał się zrymować ze śląskim "mioł" ("Miauczy kotek: miau! Coś ty, kotku, miał?"). Jak tłumaczy Szołtysek, nie chodziło jednak o to, żeby znaleźć jak najwierniejsze tłumaczenie, śląscy czytelnicy znają przecież wiersze Tuwima po polsku.

- Zależało mi na tym, żeby oddać jego dowcip. Postanowiłem zestawić oba kotki - mówi Szołtysek. I wyszło coś takiego: "Polski kocik "miał",/ Ślonski - mlyko "mioł",/Czyli oba mlyko mieli,/ Yno wszyjsko wytrombiyli./ A jeszcze by chcieli." - tłumaczył Szołtysek w rozmowie z "Dziennikiem Zachodnim".

Dwa pierwsze wersy "Bambo" po śląsku to "Nasz kamrat Bambo z dalekij strony, Mo czorno skora, jak Afrykony", a po kaszubsku - "Murzink nasz, Bambo, w Africe mieszko, Czorno je skóra u tego dreszka".

Tomiki z oboma tłumaczeniami zostały ozdobione identycznym zestawem rysunków autorstwa Jarosława Wróbla. Wydano je w nakładzie po dwa tysiące egzemplarzy w każdej z wersji językowych. Za kilka dni trafią do księgarń na Kaszubach i na Śląsku. W obu tych regionach będzie można kupić obie wersje.

O Tuwimie czytaj też w artykule "10 twarzy Tuwima"...

Na pomysł przetłumaczenia wierszy Tuwima na kaszubski i śląski wpadło gdańskie Wydawnictwo Oskar, które trzy lata temu (wspólnie z Wydawnictwem Maszoperia Literacka) wydało "Pana Tadeusza" przetłumaczonego na kaszubski przez poetę Stanisława Janke.

Jak powiedział PAP Krzysztof Grynder, prezes Wydawnictwa Oskar, firma zdecydowała się wydanie wierszy Tuwima, aby "wpisać się" w obchody roku poety. "A ponieważ naszemu wydawnictwu bliskie jest promowanie kultur regionalnych, wydało nam się naturalne przygotowanie tłumaczenia wierszy na język kaszubski. Omawiając projekt pomyśleliśmy, że warto przełożyć je także na śląski" - powiedział Grynder.

Do projektu przyłączyło się też Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku, które - we współpracy z Instytutem Kultury, wydało płytę z recytacją przetłumaczonych na kaszubski wierszy Tuwima.

Grynder zapowiedział, że Wydawnictwo Oskar ma w planach wydanie po kaszubsku wierszy dla dzieci autorstwa innych klasyków tej literatury, w tym Jana Brzechwy.

Julian Tuwim urodził się 13 września 1894 roku w Łodzi a zmarł 27 grudnia 1953 roku w Zakopanem. W tym roku przypada 60. rocznica śmierci poety, mija również sto lat od jego poetyckiego debiutu - publikacji wiersza "Prośba" w "Kurierze Warszawskim" (1913).

Źródło: PAP, "Dziennik Zachodni", "Gazeta Wyborcza", 25.11.2013, opr. mg

Oceń:
(65 głosów)

Robert Więckiewicz otrzymał nagrodę za najlepszą rolę męską na 27. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Tokio. Wyróżniono go za postać Jurusia w filmie...

Międzynarodowe jury wybrało malarzy, o których ma być głośno w przyszłości. Wróżymy dobre czasy dla malarstwa i spośród 100 wschodzących gwiazd wybieramy...

Tatarska grupa rekonstrukcyjna "Kresy" w Kruszynianach, fot. Anatol Chomicz / Forum

Do połowy 2015 roku w podlaskich Kruszynianach powstanie Centrum Edukacji i Kultury Muzułmańskiej Tatarów Polskich. Znajdzie się tam muzeum i sala historyczna.

Prayer book of Polish Tatars from the XIX century. Photo: Anatol Chomicz / Forum

Skąd się wzięli, kim są, w co wierzą, gdzie się modlą, co jedzą - czyli wszystko, co chciałbyś wiedzieć o polskich Tatarach

Design Alive Awards, fot. materiały organizatora

Magazyn „Design Alive” po raz trzeci wyróżni wybitnych polskich twórców, kuratorów i managerów. Wśród nominowanych znalazła się Barbara Krzeska z Instytutu...

  •  
  • 1 z 860

Galeria "Zamek" w Reszlu

Fala – ławka dla Jyväskylä, Maria Dzikiewicz-Tracz, Arkadiusz Szenfeld, praca semestralna, prowadzący Maria

Przez pół wieku kolejne pokolenia projektantów – absolwentów Wydziału Form Przemysłowych krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych – tworzyły rzeczy piękne,...

Okładka (nid 7051207)

Do 10 września można zgłaszać kandydatury do nagrody Instytutu Muzyki i Tańca. Laureatów poznamy 1 października, w Międzynarodowym Dniu Muzyki.

Okładka (nid 5993837)

Debiutował w 1976 roku na scenie stołecznego Teatru Dramatycznego rolą Stachowskiego w "Karykaturach" Jana Augusta Kisielewskiego w reżyserii Gustawa Holoubka.

Okładka (nid 6269007)

Pięć utworów orkiestrowych i kameralnych, których nagrania znalazły się na tej płycie, Zieliński skomponował "na przełomie tysiącleci" - pomiędzy rokiem 1993 a...

  •  
  • 1 z 650

Czy strój może być deklaracją polityczną? Czy można być modnym w czasach, gdy na półkach w sklepach dostępne są jedynie ubrania robocze? Czy wyglądem można...

Sztuka symboliczna, dążąca do uchwycenia istoty ludzkiego bytu istniała od zarania dziejów. Pełniła funkcje magiczne, rytualne i sakralne, służyła okiełznaniu...

Szymborska jest laureatką wielu nagród, ale dopiero Nagroda Nobla, mimo jej usiłowań, by wszystko zostało po staremu, musiała choć trochę zmienić jej życie....

Wiesław Myśliwski Warszawskim Twórcą 2014. Pozostali laureaci w czterech kategoriach tegorocznej Nagrody Literackiej m.st. Warszawy to Ignacy Karpowicz,...

Choć dla wielu pozostaje tylko jedną z odmian baletu przeznaczoną dla wtajemniczonych, polscy twórcy tańca współczesnego od lat walczą o należne im w historii...

  •  
  • 1 z 860