Teatr Bagatela został założony w 1918 przez Mariana Dąbrowskiego, dziennikarza redaktora, wydawcę "Ilustrowanego Kuriera Codziennego". Budynek po dawnej restauracji przebudowano według projektu architekta Janusza Zarzeckiego, a wykonanie wnętrz powierzono malarzowi i dekoratorowi Henrykowi Uziembło. Anegdoty mówią, że nazwę dla teatru wybrał sam Tadeusz Boy-Żeleński. Ogromna sala przeznaczona dla 800 widzów, jej bogate wnętrze oraz okazały gmach budynku niektórym przywodziły na myśl teatry paryskie. Doszukiwano się w nich nawet wzorów z Cassino de Paris i Folies-Bergere.
Inauguracji teatru 25 października 1918 towarzyszyła pierwsza premiera w reżyserii Mariana Dąbrowskiego sztuki napisanej w 1912 przez Gabrielę Zapolską "Kobieta bez skazy". Kontrowersje wokół komedii, do niedawna zakazanej przez cenzurę, były najlepszą formą promocji dla nowopowstałej sceny, a sama komedia stała się hitem i grano ją przez dziesięć miesięcy. W rolach głównych wystąpiły Iza Kozłowska, Janina Więcławówna oraz Helena Łącka, stając się przy tym pierwszymi divami teatralnymi. Kolejnym reżyserem został Jan Nowacki, spełniający się również w roli scenicznego amanta. Odpowiedzialność za sekretariat objął kierownik scen objazdowych Dante Baranowski. Tadeusz Boy- Żeleński związał się na stałe z Bagatelą jako nadworny recenzent. Już w pierwszych latach istnienia teatru poszerzano jego działalność artystyczną, odbywały się tam cotygodniowe niedzielne poranki symfoniczne pod dyrekcją Bolesława Wallek-Walewskiego i Zdzisława Górzyńskiego, a w soboty przedstawienia dla dzieci przygotowywane przez Zofię Rogoszówną. Największym sukcesem pierwszych lat funkcjonowania Bagateli stał się wystawiony wiosną 1923 "Świt, dzień i noc" w reżyserii Nicodemiego (przekład Zofii Jachimeckiej).
Z powodu problemów finansowych oraz przemian społecznych związanych z pojawieniem się filmu, w 1926 teatr przekształcono w kino. Po pożarze w 1928, budynek zmodernizowano i zmieniono nazwę na "Scala". Lata 1946-1948 to okres Teatru Kameralnego. W latach 1949-1956 funkcjonował tam Państwowy Teatr Młodego Widza. W 1957 roku na jego miejsce założono Teatr Rozmaitości. W 1970 roku teatrowi przywrócono jego pierwotną nazwę, a dwa lata później nadano imię Tadeusza Boy-Żeleńskiego.
Od 7 maja 2004 roku w gmachu na ul. Sarego 7 działa kameralna scena teatru. W budynku mieści się sala prób oraz sala widowiskowa przeznaczona do prezentacji kameralnych spektakli młodych reżyserów i dramaturgów. Sztuka "Pies, Kobieta, Mężczyzna" napisana przez Sibylle Berg w reżyserii Andrzeja Majczaka zainaugurowała istnienie Sceny.
Obecnie dyrektorem naczelnym oraz artystycznym Teatru Bagatela jest Henryk Jacek Schoen.
Teatr Bagatela im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego
Scena I - ul. Karmelicka 6, 31-128 Kraków
tel. (+48 12) 424 52 00, sekretariat (+48 12) 422 18 15,
Rezerwacja (+48 12) 422 66 77
Scena II - ul. Sarego 7
tel. (+48 12) 429 50 98
www.bagatela.krakow.pl
Opracowanie: Karolina Jastrzębska, maj 2012.