Liberatura (łac. liber – wolny, książka) to odmiana literatury, w której jednakowo istotne są treść, pojedyncze słowa, fizyczna przestrzeń między nimi oraz forma książki. Pojęcie to po raz pierwszy pojawiło się na łamach "Dekady Literackiej" w eseju Zenona Fajfera z 1999 roku jako "Aneks do słownika terminów literackich". Ten manifest obrazuje, jak zmiana jednej litery może wpłynąć na znaczenie całego utworu. Zarówno wielkość, krój, kolor czcionki, jak i niezadrukowana powierzchnia kartki wraz z rodzajem papieru czy innym tworzywem pełnią ważną funkcję w odbiorze dzieła. W tę konwencję wpisują się m.in.: "Finneganów tren" Jamesa Joyce'a (ekscentryczny język), "Sto tysięcy miliardów wierszy" Raymonda Queneau (pocięte wersy sonetów, które można dowolnie konfigurować), "Nieszczęśni" B. S. Johnsona (składki zamknięte w pudełku), "Oka-leczenie" Zenona Fajfera i Katarzyny Bazarnik (trzy kodeksy zrośnięte grzbietami), "Ulica Sienkiewicza" Radosława Nowakowskiego (dziesięciometrowa kartonowa ulica), "Spoglądając przez ozonową dziurę" Zenona Fajfera (utwór w butelce).
"Sto tysięcy miliardów wierszy" Raymonda Queneau, fot. materiały promocyjne
Ten rodzaj literatury próbują przywrócić do życia autorzy projektu artystycznego "Brumba - jedność słowa z przestrzenią zapisu. Cykl wydawnictw liberackich". Ideą współpracy polsko-islandzko-norweskiej jest rozwój i promocja liberatury w tych krajach. Powiększeniu grona czytelników oraz poszerzeniu wiedzy społecznej dotyczącej tej formy piśmiennictwa mają służyć liczne spotkania z artystami i autorami, warsztaty językowe i trasa koncertowa. Serię wydarzeń rozpoczną ćwiczenia z typografii prowadzone przez Antona Kaldala Ágústssona, islandzkiego projektanta graficznego (zajęcia odbędą się 9 maja 2015 roku w warszawskiej Galerii V9). Kolejne warsztaty realizowane przez grupę twórczą Massmix i malarkę Agatę Borową będą organizowane regularnie w kilku miastach Polski, Islandii i Norwegii do końca roku. Monika Aleksandrowicz, artystka interdyscyplinarna, zaprezentuje swój dorobek podczas spotkań z czytelnikami (od września do listopada).