- Na jeden dzień zatrzymamy miasto, a mosty zamienimy w miejsca kultury - deklaruje Chris Baldwin, kurator realizowanego w ramach ESK Wrocław 2016 projektu "Mosty". Jak wyjaśnia, celem jest znalezienie ciekawej historii , która będzie inspiracją do przejęcia mostu przez grupy młodych ludzi i stworzenie kulturalno-artystycznego wydarzenia, które zostanie zrealizowane na wybranym moście w czerwcu 2015 roku. Realizacja projektu zbiegnie się z ogłoszeniem szczegółowego programu Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. A tymczasem w Culture.pl zapraszamy na krótką wirtualną wycieczkę po Wenecji Północy.
500 kilogramów miłości na Moście Tumskim
Kłódki zakochanych na Moście Tumskim we Wrocławiu, fot. CC
Uginający się pod ciężarem miłości słynny Most Tumski jest turystyczną wizytówką i jednym z najbardziej romantycznych miejsc we Wrocławiu. Jak szacują specjaliści tysiące kłódek z inicjałami zakochanych przypinanych przez pary do zabytkowych, stalowych przęseł waży aż 500 kilogramów. To współcześnie - warto jednak przypomnieć, że pierwsze wzmianki o nieco lżejszej, bo drewnianej przeprawie łączącej dawny Ostrów Tumski z Wyspą Piasek sięgają XII wieku i wiążą się z budową romańskiej katedry. Most był jednocześnie granicą jurydsykcji państwa kościelnego, o czym przypominał słup graniczny oraz herb Czech i Biskupstwa. Oświetlany latarniami gazowymi Most Miłości był także świadkiem krwawej historii, na niektórych jego elementach wciąż można spotkać ślady ostrzału z czasów oblężenia Festung Breslau w 1945r., jednej z ostatnich bitew II wojny światowej.
Na brzegu, tuż przy wejściu na most od strony Wyspy, od 1983r. stoją dwie neogotyckie figury - patronki Śląska św. Jadwigi i św. Jana Chrziciela, obie rzeźby są dłuta wrocławskiego artysty Gustawa Grunenberga.
Neobarokowy Oławski. Prawie jak w Rzymie
Most Oławski we Wrocławiu, fot.Bartłomiej Kłudowicz/ Forum
Kilka wieków temu była tu tylko skromna, drewniana kładka, prowadząca na pastwiska leżące w widłach Odry i Oławy. Jak mówią źródła, wykorzystywali ją głównie tkacze walońscy, zamieszkujący pobliską część Przedmieścia Oławskiego, nazywaną od patrona tutejszego kościoła "St. Moritz". Stąd pochodzi także pierwotna nazwa obecnie istniejącej budowli – Most Maurycego (Mauritusbrücke).
Zbudowano go w latach 1882-1883 r. według projektu Aleksandra Kaumanna i jego współpracowników, inżynierów Egera i Reichelta. Jest przypominającą nastrojowe mosty Rzymu i Paryża konstrukcją łukową z kamiennymi, granitowymi podporami, filarami i przyczólkami. Most dekorują ażurowe, tralkowe balustrady i neobarokowe płaskorzeźby przedstawiające postacie mitologiczne, syreny i trytony oraz sceny związane z wodą i jej żywiołem. Spacerujących oświetlają żeliwne latarnie gazowe zrekonstruowane na podstawie zachowanych oryginalnych rycin z 1885r. Tuż obok mostu znajduje się port rzeczny "Ujście Oławy", jeden z najstarszych we Wrocławiu.
Lot pod Grunwaldem
Most Grunwaldzki, fot. Bartłomiej Kłudowicz/Forum
Ikona miasta, na początku XX wieku jedna z najnowocześniejszych wiszących konstrukcji stalowych na świecie. Budowa Mostu Grunwaldzkiego zaprojektowanego przez wybitnego niemieckiego architekta Richarda Plueddemanna trwała 2 lata i zakończyła się w październiku 2010r. Na uroczyste otwarcie przybył sam cesarz Wilhelm II. Do 1918 r. most nazywany był Cesarskim (Kaiserbrücke), po pierwszej wojnie światowej, w czasie republiki weimarskiej – mostem Wolności (Freiheitsbrücke), w okresie hitlerowskim ponownie powrócono do nazwy mostu Cesarskiego. Pamięta masowe przesiedlenia ludności i bombardowanie podczas których uległ częściowemu zniszczeniu.
Jedna z miejskich leged głosi, że na początku lat 50. XX w. niezidentyfikowany do dziś szalony pilot przeleciał pod przęsłami mostu. Miał to być Stanisław Maksymowicz,wrocławski pilot akrobata samolotowy, jednak bohater do dziś nie chce się przyznać do tego odważnego wyczynu. Podobno chciał zaimponować ukochanej...
Secesyjny i filmowy Zwierzyniec
Most Zwierzyniecki, fot. Marek Maruszak/ Forum
Położony w pobliżu Hali Stulecia, Ogrodu Japońskiego i największego w Polsce Zoo wrocławski Most Zwierzyniecki powstał jako drewniana pzeprawa jeszcze w 1655r. Nową, żelazną konstrukcję z końca XIX wieku zdobi pamiątkowa tablica z brązu z napisem:
"Drewniany spoczywałem długie stulecia ponad leniwymi wodami.Teraz z żelaza i kamienia zdobię żeglowny szlak".
Most nazywano też Ceglanym lub Przepustkowym. Tę ostatnią wizytówkę zawdzięcza epidemii dżumy w 1704r. podczas której ustawiono na moście punkt kontroli przepustek uprawniających do przekraczania granic miasta. Zdobiony czterema secesyjnymi obeliskami Zwierzyniec oświetlany nocą stylowymi latarniami zagrał też w filmie "Hiszpanka" Łukasza Barczyka o Powstaniu Wielkopolskim.
Jego wysokość Rędziński. 70 tysięcy m2 betonu
Uważany jest za dumę Wrocławia i jedno z jego najatrakcyjniejszych miejsc. To największy most w Polsce- ma 1742 metry , a pylon w kształcie litery H, na którym jest podwieszony ma 122 metry. Projektanci tego nowoczesnego giganta nie mają wątpliwości, że przeprawa bije rekordy także w kilku innych kategoriach: m.in. najdłuższego żelbetowego mostu podwieszanego, najdłuższego mostu podwieszanego na jednym pylonie, mostu o najdłuższym przęśle żelbetowym. Konstruktor Rędzińskiego prof. Jana Biliszczuk uważa wręcz, że, to największy powierzchniowo most świata. Zobaczcie sami.
Najwyższy w Polsce Most Rędziński, fot. Radek Jaworski/ Forum
Czerwona krata w lustrze Odry
To znak, że jestesmy na Moście Piaskowym, najstarszym zachowanym moście w mieście i najdawniejszej przeprawie przez rzekę.
Most Piaskowy we Wrocławiu fot. PhotoPoland / materiały promocyjne ESK 2106
Piewsze wzmianki o niej sięgają początków XII wieku.Drewniany most w kratę z jedym zwodzonym przęsłem i wieżą obronną z gliny prowadził do Kościoła Najświętszej Marii Panny i znajdował się pod opieką mnichów,którzy przybywających z Czech i Włoch handlowców pobierali myto. Przy "Pons ad Virginem Maria in Arena" przecinały się dwa międzynarodowe szlaki handlowe, w okolicy powstawały karczmy i domy dla kupców pokonujących Bursztynowy Szlak.
W 1861 r. w miejscu drewnianego mostu Piaskowego zbudowano według projektu Ernesta Ubera żelazny most z gęstym, podwójnym kratowaniem. Przypominał starszego o kilkanaście lat poprzednika: pierwszy tego typu most wzniesiony na Kanale Królewskim pomiędzy Anglią a Szkocją. Wrocławski most został wykonany we Wrocławskiej Wytwórni Konstrukcji Stalowych.
Spacer za 4 fenigi
Most Pokoju we Wrocławiu, fot. CC
Wsparty na czterech kamiennych filarach monumentalny most został otwarty w 1875r., po Zjednoczeniu Niemiec i powstaniu Cesarstwa Niemieckiego jako jeden z symboli jego odrodzenia. Nowoczesna konstrukcja, której patronem został niemiecki dramatopisarz epoki oświecenia Gotthold Ephraim Lessing, zastąpiła drewniany most Czteropfenigowy ( Vierpfenigbrücke), nazywany tak przez mieszkańców od opłat pobierany przez zakon Paulinów.
W 1945 r. podczas Festung Breslau dwa z czterech przęseł mostu uległy zniszczeniu i zaległy na dnie Odry, pozostałości przez wiele lat służyły jedynie pieszym, aż pod koniec lat 50. postanowiono wybudować w tym miejscu całkiem nowy most - Pokoju. Tym razem ponad tysiąc ton stali zadedykowano był polsko-radzieckiej przyjaźni.
Na miejskim archipelagu
Do ulubionego miejsca relaksu turystów i Wrocławian, na schowaną w staromiejskim "archipelagu" wysp na Odrze, w historycznym sercu miasta zieloną Wyspę Słodową wiedzie m.in. kładka Słodowa, jedna z 200 kładek dla pieszych i rowerzystów w mieście.
Kładka Słodowa, fot. Marek Maruszak / Forum
Mosty Młyńskie i Uniwersyteckie: dwa w jednym
Uniwersytet we Wrocławiu z widokiem na Most, ok. 1900, fot. Photoglob AG, Zürich, Switzerland or Detroit Publishing Company, Detroit, Michigan
"Tu spogląda już cesarski zamek na szerokie zwierciadło wód. Tu przekracza całą szerokość rzeki most, ku któremu zbiegają się drogi z trzech starych bram. Mostu broni pośrodku, jak zawsze, basteja wzniesiona na palach oraz część zwodzona. Sam most zbudowany jest z silnych belek dębowych. Nie ma w tym kraju lepszego" - pisał o starych mostach uniwersyteckich M. Bartłomiej Stenus w 1512 r. w "Descripcio totius Silesie et civitatis regie Vratislaviensis"
Wtedy drewniana budowla nosiła jeszcze nazwę Pons Viadri, czyli mostu Odrzańskiego. Potem pojawiały się także w literaturze nazwy Most Środkowy czy Lange Brücke - Most Długi. W 1867r. dobrze znany Wrocławianom architekt Ferdinand Alexander Kaumann postanowił wybudować most wzmacniany kamiennymi podporami ze stalowych przęseł. W takim kształcie mosty przetrwały 66 lat. Mosty Uniwersyteckie zostały dośc mocno uszkodzone podczas II wojny światowej.
Przenieśmy się teraz na mosty młyńskie. Dwunastowieczny drewniany poprzednik obecnego podwójnego stalowego Mostu Młyńskiego łączącego Wyspę Piaskową z Młyńską znajdował się dokładnie w tym samym miejscu.W 1512r. Bartłomiej Stenus opisywał:
„Z tej wyspy wiodą dwa mosty. Jeden biegnie na północ długim ciągiem przez wyspy, na których stoją młyny, poprzez cały teren zalewany przez Odrę aż do drugiego brzegu. Most ten jest uzbrojony w dwie basteje zbudowane z belek, oblepione gliną. Przed każdą z nich zamyka przejście most zwodzony. Przez drugi, krótszy most prowadzi wąska uliczka na Wyspę św. Jana, czyli Tumską. Jeśli się jednak idzie na drugą stronę, to trafia się na długą groblę przeciwpowodziową, aż do klasztoru..."
Wąski most Bartoszowicki
Most Bartoszowicki, fot. wikimedia
Jest najwęższym mostem Wrocławia liczącym zaledwie 5,5 metra szerokości. Powstał w latach 1913 -1917, kiedy we Wrocławiu budowano kanał powodziowy i żeglugowy. Stalowa, podświetlana po zmierzchu zabytkowa konstrukcja odrestaurowana po powodzi tysiąclecia ma 110 metrów.