Content anchor

Eksperymenty grupy Zero-61 w Łodzi


Dagmara Staga
Antoni Mikołajczyk, Bez tytułu, 1968, technika własna, odbitka barwna żelatynowo-srebrowa, kolekcja Muzeum Sztuki w Łodzi, fot. dzięki uprzejmości organizatorów
Antoni Mikołajczyk, Bez tytułu, 1968, technika własna, odbitka barwna żelatynowo-srebrowa, kolekcja Muzeum Sztuki w Łodzi, fot. dzięki uprzejmości organizatorów

Muzeum Sztuki w Łodzi przypomina dorobek artystyczny grupy artystycznej Zero-61, działającej w latach 60. XX wieku.  Eksperymentalne prace fotograficzne grupy  zobaczyć można podczas retrospektywnej wystawy trwającej od 7 września 2016 do 8 stycznia 2017 roku.

"Nowatorskie podejście do fotografii wynikało po części z biografii członków grupy Zero-61. Byli to studenci wydziału artystycznego Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Nie chcieli się niczym ograniczać - stąd nazwa Zero-61. Sami członkowie grupy ustanowili ten poziom zerowy, od którego rozpoczęli swoją trwającą osiem lat działalność artystyczną - tworząc prace wyjątkowe i oryginalne dla fotografii i sztuki polskiej tego okresu" - podkreślił kurator wystawy Lech Lechowicz.

W 1961 roku do grupy należeli: Roman Chomicz, Czesław Kuchta, Lucjan Oczkowski, Józef Robakowski, Jerzy Wardak, Wiesław Wojczulanis. Najdłużej - bo od momentu założenia aż do rozwiązania grupy - a zarazem najaktywniej, działali w niej Kuchta, Robakowski i Wardak, później dołączył Andrzej Różycki, a w ostatnim okresie istnienia Wojciech Bruszewski, Michał Kokot i Antoni Mikołajczyk.

"Kuźnia" - ostatnia wystawa grupy ZERO-61, fot. Andrzej Różycki, dzięki uprzejmości CSW Toruń
"Kuźnia" - ostatnia wystawa grupy ZERO-61, fot. Andrzej Różycki, dzięki uprzejmości CSW Toruń

W swoich pracach grupa kwestionowała formalne rozwiązania fotograficzne; do fotografii podchodziła eksperymentalnie i "niekanonicznie", często łącząc ją z innymi formami artystycznego wyrazu.

Ich twórczość z lat 60. można określić jako metaforyczną, odwołującą się do pewnych rozwiązań surrealistycznych, do malarstwa Młodej Polski (Jacka Malczewskiego), jak też do kręgu abstrakcji niegeometrycznej. Grupa współpracowała z toruńskim poetą Januszem Żernickiem, który swe wiersze, stanowiące inspirację dla wielu fotografii, eksponował na wystawach prac "Zero 61".

Główną formą wypowiedzi wykorzystywaną przez grupę Zero-61 był obraz fotograficzny, którym artyści posługiwali się w sposób przekraczający granice tradycyjnie rozumianej fotografii, m.in. dążąc do wynalezienia nowych technik, podejmując próby związane ze zmianami parametrów procesów fotograficznych oraz posługując się fotomontażem.

"Odeszli całkowicie od dotychczasowej tradycji w polskiej fotografii, silnie naznaczonej w owym czasie tradycją piktorialną, wywodzącą się z idei fotografii XIX wieku. Część z nich uprawiała inne dyscypliny - malowali, rysowali - studiując na ASP mieli też kontakt z wykładowcami, którzy przedstawiali im inny kontekst artystyczny, związany nie tyle z fotografią, ile ze sztuką" - dodał kurator.

Na wystawie w Muzeum Sztuki znalazł się wybór łącznie ponad sześćdziesięciu dzieł członków grupy Zero-61. Oprócz fotografii i foto-przedmiotów,  można obejrzeć także wydawnictwa własne "Zerowców" stanowiące część prezentacji multimedialnej, prezentowanej na ekspozycji.

Łódzkie Muzeum przypomina także - w formie filmowej i fotograficznej dokumentacji - najbardziej radykalny przykład twórczości grupy, którym była wystawa w Starej Kuźni w Toruniu zrealizowana w 1969 r. Była to jedna z pierwszych w Polsce wystaw-instalacji, gdzie fotografia stała się tylko
jednym z elementów, obok foto-przedmiotów, asamblaży oraz działań efemerycznych prezentowanych w trakcie jej otwarcia.

"Idea potraktowania wnętrza starej, opuszczonej kuźni przylegającej do średniowiecznych murów Torunia jako przestrzeni, w której jest pokazane dzieło, była wówczas nowatorska. Zgodnie z zamysłem członków grupy, kuźnia stała się częścią ich dzieła. Było to wydarzenie istotne z punktu widzenia dalszej ewolucji fotografii w Polsce; zwłaszcza tej związanej z neoawangardą, której przedstawicielami stali się później niektórzy członkowie Zero-61" - zaznaczył Lechowicz.

Wystawie w łódzkim Muzeum towarzyszy również wydanie pierwszej monografii poświęconej działalności grupy Zero-61. 

 

Muzeum Sztuki w Łodzi  | "Grupa ZERO-61"
7  października 2016 - 8  stycznia 2017
ul. Więckowskiego 36
90-748 Łódź

 

Biografie mistrzów fotografii i surowa opowieść o brutalnym życiu paparazzi. Poetyckie etiudy,... Czytaj dalej about: 7 najlepszych polskich filmów o fotografii

Fotografia, której idea opiera się na "camerze obscurze" jest wynikiem kartezjańskiego sposobu... Czytaj dalej about: Historia fotografii polskiej do roku 1990

Źródła: PAP, Culture.pl. opr. DS, 10.10.2016.

Kategoria: 
Fotografia
Sztuki wizualne