Bracia Czyż pochodzą z niezamożnej żydowskiej rodziny z Polski. Są w podobnym wieku – dzielą ich cztery lata. Starszy, Lejzor, przychodzi na świat w wiosce Motal na wschodnich rubieżach ziem polskich (obecnie tereny Białorusi).
Młodszy, Fiszel, być może rodzi się już w Częstochowie. Niewykluczone, że rodzina przenosi się tam na początku lat 20., uciekając przed wojną polsko-bolszewicką. Dzieciństwo słynnych braci nie jest zbyt dobrze znane. Ale wiadomo, że 1 stycznia 1928 pani Cyrla Czyż z dwoma kilkuletnimi synami i nastoletnią córką wysiada ze statku Mauretania na Ellis Island. Nowojorska wyspa to pierwszy przystanek europejskich emigrantów.
Phil Chess, 1968, fot. Michael Ochs/Getty Images i Leonard Chess, 1970, fot. Michael Ochs/Getty Images
W Stanach Zjednoczonych czeka na żonę i dzieci Józef Czyż. W Polsce pracował jako stolarz, zaś za ocean wybrał się za chlebem. Po pewnym czasie jest w stanie ściągnąć także resztę rodziny.
Czyżowie trafiają najpierw do Nowego Jorku, a potem do Chicago – gdzie żyją już tysiące polskich emigrantów. Tam Józef prowadzi niewielkie złomowisko. Ma nadzieję, że w przyszłości interes przejmą jego synowie.
Dorastający bracia mają jednak inne plany. Szybko wtapiają się w amerykańską społeczność. Zmieniają imiona: Lejzor staje się Leonardem, a Fiszel – Philem (Philipem). Nie zapominają też o obco brzmiącym nazwisku. "Chess" brzmi tu lepiej niż "Czyż".
Wolne chwile bracia spędzają w kościołach, gdzie przysłuchują się elektryzującej muzyce czarnych sąsiadów. W Chicago wszędzie słychać bluesa. Miasto nad jeziorem Michigan gwałtownie się rozwija, a w fabrykach pojawiają się coraz to nowi robotnicy z południa i wielu z nich potrafi śpiewać.
Starszy brat Chess inwestuje najpierw w sklep monopolowy. Gdy Phil wraca z wojska i dołącza do spółki, mogą pomyśleć o czymś większym. Otwierają klub muzyczny Macomba Lounge, który staje się jednym z najpopularniejszych lokali w mieście.
Okładka albumu Etty James "Rocks the House", Chess Records, fot. Dagmara Smolna
